अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory
Mahābhārata 14.30
स एकाग्रं मन: कृत्वा निश्चलो योगमास्थित:
sa ekāgraṃ manaḥ kṛtvā niścalo yogam āsthitaḥ | ekabāṇena yogena balavān sa narādhipaḥ || indriyāṇi samastāni sahasā paryajayad balī | dhyānayogena cātmānaṃ praviśya paramāṃ siddhiṃ mokṣaṃ prāpa ||
ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်—စိတ်ကို တစ်ချက်တည်းသို့ စုစည်း၍ အာရုံတည်ငြိမ်စေကာ မလှုပ်မယှက် ထိုင်နေပြီး ယောဂ၌ တည်နေ하였다။ ဤတရားသမားကျင့်စဉ်ဖြစ်သော ဓျာန-ယောဂကို «မြားတစ်စင်း» အဖြစ်ယူ၍ အင်အားကြီးသော မင်းသည် အာရုံခံအင်္ဂါတို့ကို ချက်ချင်း အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ယောဂသမာဓိဖြင့် အတ္တမန် (Self) ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ အမြင့်ဆုံးသော ပြည့်စုံမှု—မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရရှိ하였다။
ब्राह्मण उवाच
True victory is inner: by one-pointed meditation and steadiness, one conquers the senses and realizes the Self, culminating in the highest goal—mokṣa.
A Brahmin describes a powerful king who sits motionless in concentrated meditation, overcomes the pull of the senses through dhyāna-yoga, and attains final liberation.