Shloka 21
अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory
Mahābhārata 14.30
अलर्क उवाच दृष्टवा रूपाणि बहुशस्तानेव प्रतिगृध्यति । तस्माच्चक्षुर्हनिष्यामि निशितै: सायकैरहम्
alarka uvāca dṛṣṭvā rūpāṇi bahuśas tāneva pratigṛdhyati | tasmāc cakṣur haniṣyāmi niśitaiḥ sāyakair aham ||
အလရ္က ပြောသည်– «မျက်စိသည်လည်း အမျိုးမျိုးသော ရုပ်ပုံတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် မြင်ပြီးနောက် ထိုအရာတို့ကိုပင် ထပ်မံမြင်လိုစိတ် တောင့်တနေတတ်၏။ ထို့ကြောင့် ငါသည် ဤမျက်စိကို ငါ၏ ထက်မြက်သော မြားတို့ဖြင့် ဖျက်ဆီးမည်»။
अलर्क उवाच
Educational Q&A
The verse highlights indriya-nigraha (restraint of the senses): repeated seeing fuels renewed craving, so one must curb the sense-faculty that drives attachment. Alarka’s extreme resolve dramatizes the ethical point that unchecked perception can become a gateway to greed and bondage.
Alarka reflects on how the eye, after repeatedly viewing attractive objects, continues to long for them. In a radical act of renunciation, he declares he will destroy his own eye with sharp arrows to end the cycle of seeing and craving.