Shloka 4
अन्तर्वन-विद्यारण्योपमा
The Allegory of the Inner Forest of Knowledge
ब्राह्मण उवाच नैतदस्ति पृथग्भाव: किंचिदन््यत् ततः सुखम् | नैतदस्त्यपृथग्भाव: किंचिद् दुःखतरं ततः
brāhmaṇa uvāca: naitad asti pṛthagbhāvaḥ kiṃcid anyat tataḥ sukham | naitad asty apṛthagbhāvaḥ kiṃcid duḥkhataraṃ tataḥ ||
ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်— «ထိုနေရာတွင် ခွဲခြားသီးခြားသော အခြေအနေ မရှိ၊ ထိုအရာထက် လွန်ကဲသော ပျော်ရွှင်မှု အခြားတစ်ခုလည်း မရှိ။ ထိုနေရာတွင် မခွဲခြားတစ်တည်းဖြစ်သော အခြေအနေဟူ၍လည်း မရှိ၊ ထိုအရာထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော ဒုက္ခလည်း မရှိ»။ အဓိပ္ပါယ်မှာ ကွဲခြား/မကွဲခြား စသည့် ဆန့်ကျင်ဘက်များကို ကျော်လွန်သည့် အခြေအနေကို ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်ပြီး လောကီ သုခဒုက္ခတို့ မသက်ဆိုင်တော့သည်။
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse critiques taking either ‘difference’ (pṛthagbhāva) or ‘non-difference’ (apṛthagbhāva) as the final truth. It gestures toward a reality beyond conceptual extremes, where ordinary categories—and thus worldly pleasure and pain—lose their hold.
A Brahmin speaker is instructing his listener in a reflective, philosophical mode, using paired opposites (difference/non-difference; happiness/suffering) to point toward a transcendent state that cannot be captured by common metaphysical labels.