Shloka 3
Dehānta (Cyavana) and Upapatti: Kāśyapa’s Questions and the Siddha’s Account of Death, Pain, and Karmic Re-embodiment
आत्मा च प्रकृतिं मुक्त्वा तच्छरीरं विमुज्चति । शरीरतश्न निर्मुक्त: कथमन्यत् प्रपद्यते
ātmā ca prakṛtiṁ muktvā taccharīraṁ vimucyati | śarīrataś ca nirmuktaḥ katham anyat prapadyate ||
ကာရှျပက ပြောသည်– «အတ္တမ (ကိုယ်တိုင်သောဝိညာဉ်) သည် ပရကృతိ (Prakṛti) မှ ခွာကွာလွတ်မြောက်ပြီးနောက်၊ ထိုပရကృతိမှ ပေါ်ထွန်းလာသော ကိုယ်ခန္ဓာကို မည်သို့ စွန့်လွှတ်သနည်း။ ကိုယ်ခန္ဓာမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက်၊ ဇီဝအတ္တမ (ပုဂ္ဂိုလ်ဝိညာဉ်) သည် မည်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြင့် အခြားသော မွေးဖွားမှုသို့ ဆက်လက် ရောက်ရှိသနည်း။»
काश्यप उवाच
Educational Q&A
The verse frames a key metaphysical inquiry: the relation between consciousness (ātman/jīva) and material causality (prakṛti), asking how death occurs (the self’s separation from the body) and how rebirth occurs (the self’s movement to another embodiment), thereby pointing to karma-driven transmigration and the possibility of liberation through disentanglement from prakṛti.
Kāśyapa, as a teacher-figure, poses a doctrinal question to clarify the mechanics of embodiment: how the jīva departs the present body and how it comes to take up another. The focus is explanatory and ethical-philosophical, preparing for an account of karma, subtle embodiment, and the conditions that lead either to further birth or to release.