Shloka 28
Dehānta (Cyavana) and Upapatti: Kāśyapa’s Questions and the Siddha’s Account of Death, Pain, and Karmic Re-embodiment
ततः सचेतनो जनन््तुर्नाभिजानाति किंचन । तमसा संवृतज्ञान: संवृतेष्वेव मर्मसु । स जीवो निरधिष्ठानक्षाल्यते मातरिश्वना
tataḥ sacetano jantur nābhijānāti kiṃcana | tamasā saṃvṛtajñānaḥ saṃvṛteṣv eva marmaṣu | sa jīvo niradhiṣṭhānaḥ kṣālyate mātariśvanā ||
ထို့နောက် သက်ရှိသည် သတိရှိနေသော်လည်း အရာတစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ မသိနားမလည်နိုင်တော့။ အဝိဇ္ဇာဟူသော အမှောင်က ဉာဏ်သိမြင်နိုင်စွမ်းကို ဖုံးကွယ်ထားပြီး ကိုယ်အတွင်းရှိ အရေးကြီးသော အသက်တည်ရာများပင် ပိတ်ဆို့သကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။ ထိုနောက်ဆုံးအချိန်၌ ဇီဝသည် အားကိုးရာမရှိတော့ဘဲ လေ (အသက်ရှူသက်) က ၎င်းကို မိမိနေရာမှ လှုပ်ရှားထုတ်ပယ်သွားသည်—ထို့ကြောင့် ကိုယ်ထဲရှိ အတ္တသည် မရဏ၏ အင်အားများကြောင့် အကူအညီမဲ့စွာ ဆွဲခေါ်ခံရသည်။
सिद्ध उवाच
Educational Q&A
At the time of death, ignorance (tamas/avidyā) can eclipse discernment so thoroughly that even a conscious being cannot comprehend what is happening. The verse highlights human helplessness when inner clarity is absent, implying an ethical urgency: cultivate knowledge, self-control, and spiritual steadiness before the final moment, rather than relying on lucidity at the end.
A Siddha describes the dying condition: the creature’s cognition is covered by tamas, the vital junctions (marmas) are obstructed, and the jīva—lacking a stable support—is swept away by Mātariśvan (the wind/life-breath), i.e., the departing prāṇa dislodges the embodied self from its bodily seat.