Shloka 2
धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement
मन्दप्राणगतिर्धीमान् कृच्छादिव समुद्रहन् । पदाति: स महीपालो जीर्णो गजपतिर्यथा
mandaprāṇagatir dhīmān kṛcchād iva samudvahan | padātiḥ sa mahīpālo jīrṇo gajapatir yathā ||
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ပညာရှိသော မင်းကြီးသည် အသက်ဓာတ်လှုပ်ရှားမှု မျှသာကျန်၍ ခက်ခဲစွာ ရှေ့သို့ တိုးသွား၏။ မြေကြီး၏ အရှင်မင်းသည် ယခု ခြေလျင်ဖြင့် လှမ်းရာတွင် ခြေလှမ်းကို မလွယ်ကူစွာ မတင်နိုင်တော့—အိုမင်းသော ဆင်အုပ်ခေါင်းဆောင်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical and spiritual reminder central to the Mahābhārata: worldly authority and strength are transient. Old age reduces even a king to frailty, encouraging humility, acceptance of consequences, and a turn toward detachment and renunciatory values.
The narrator describes the king’s physical decline: his breath and strength are weak, and he walks with great effort, compared to an old elephant leader. It sets the tone for the forest-dwelling, end-of-life phase characteristic of the Āśramavāsika narrative.