Shloka 15
Bhīmasya paruṣa-vākyaṃ
Bhīma’s Harsh Speech Heard by Dhṛtarāṣṭra and Gāndhārī
“इन्होंने रत्नमय पर्वतोंसे सुशोभित और प्रचुर दक्षिणासे सम्पन्न अनेक बड़े-बड़े यज्ञ किये हैं, पृथ्वीका राज्य भोगा है और प्रजाका भलीभाँति पालन किया है ।।
putrasaṁsthaṁ ca vipulaṁ rājyaṁ viproṣite tvayi | trayodaśa-samā bhuktaṁ datta ca vividhaṁ vasu ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– «သူသည် ရတနာတောင်တန်းများဖြင့် တင့်တယ်လှပစွာ အလှဆင်ထားပြီး ဒက္ခိဏာအလှူများစွာ ပါဝင်သော ယဇ္ဉကြီးများကို များစွာ ကျင်းပခဲ့၏။ မြေကြီး၏ အာဏာကို ခံစားအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ပြည်သူတို့ကိုလည်း ကောင်းမွန်စွာ စောင့်ရှောက်ခဲ့၏။ သင် အဝေးသို့ ထွက်ခွာနေစဉ်တွင်လည်း သင်၏ သားတော်၏ မျိုးရိုးအတွင်း တည်မြဲသော အင်မတန်ကျယ်ဝန်းသည့် နိုင်ငံတော်သည် လုံခြုံစွာ တည်ရှိခဲ့၏။ ဆယ့်သုံးနှစ်တိုင်တိုင် ထိုနိုင်ငံကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ စီမံခန့်ခွဲ၍ ခံစားခဲ့ကြပြီး၊ အမျိုးမျိုးသော ဥစ္စာဓနကိုလည်း အလှူအတန်းအဖြစ် ပေးကမ်းခဲ့ကြ၏»။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Legitimate sovereignty is not mere enjoyment; it is stewardship—maintaining continuity through heirs, administering the realm properly, and practicing generosity through rightful gifts.
Vaiśampāyana summarizes the condition of the kingdom during the addressee’s absence: the rule remained secure in the family line, the realm was governed for thirteen years, and various forms of wealth were distributed as gifts.