Shloka 19
धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts
गुरु वा लघु वा कार्य गान्धारी च तपस्विनी । तं स राजा महाराज पाण्डवानां धुरंधर:
vaiśampāyana uvāca |
guru vā laghu vā kāryaṃ gāndhārī ca tapasvinī |
taṃ sa rājā mahārāja pāṇḍavānāṃ dhuraṃdharaḥ |
viparītakṛc chna me śatrur niyamya kṛc chna bhaven naraḥ |
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– အလုပ်ကိစ္စသည် ကြီးမားသည်ဖြစ်စေ သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ၊ တပသ္စရိယာရှိသော ဂန္ဓာရီမယ်တော်နှင့်အတူ၊ ပाण्डဝတို့၏ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သော မဟာမင်း ယုဓိဋ္ဌိရက အကျင့်စည်းကမ်းတစ်ရပ်ကို ကြေညာ하였다– «ဓြတရာෂ္ဌရသည် ငါနှင့် သင်တို့အားလုံးအတွက် ရိုသေထိုက်သူဖြစ်၏။ သူ၏ အမိန့်ကို နာခံ၍ နေထိုင်သူသည် ငါ့အတွက် ကောင်းကြံသူ; ဆန့်ကျင်ပြုမူသူသည် ငါ့ရန်သူဖြစ်၍ ငါ့ဒဏ်ခတ်မှုကို ခံရမည်» ဟု။ ထိုသို့ ယုဓိဋ္ဌိရသည် သစ္စာနှင့် စည်းကမ်းကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အလိုမဟုတ်ဘဲ၊ အကြီးအကဲများအပေါ် ဓမ္မတာဝန်နှင့် နိုင်ငံတော်အိမ်တော်၏ မှန်ကန်သော အစဉ်အလာအဖြစ် သတ်မှတ်လေသည်။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Yudhiṣṭhira defines ethical governance as disciplined respect toward elders and established authority: honoring Dhṛtarāṣṭra and treating obedience to him as a marker of friendship, while opposition becomes a breach of order warranting royal correction.
In the Āśramavāsika context, after the war, Yudhiṣṭhira instructs his brothers and ministers to treat Dhṛtarāṣṭra (and by association Gāndhārī) with honor; he sets a clear policy that those who follow Dhṛtarāṣṭra’s directives are allies, and those who defy them will be punished.