Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 119
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
उपाध्यायमध: कृत्वा ऋचो<ध्येतु अजूंषि च । जुहोतु च स कक्षाग्नौ बिसस्तैन्यं करोति यः:
upādhyāyam adhaḥ kṛtvā ṛco 'dhyetuṃ yajūṃṣi ca | juhotu ca sa kakṣāgnau bisastainyaṃ karoti yaḥ ||
ဘာရဒ္ဝါဇက ပြောသည်– «ကြာတံအမျှင် (bisa) ကို ခိုးယူသူသည်၊ ဆရာ (ဥပာဓျာယ) ကို နိမ့်ရာ၌ ထိုင်စေပြီး မလေးစားဘဲ ရိဂ္ဝေဒနှင့် ယဇုရ္ဝေဒကို လေ့လာသူ၊ ထို့ပြင် မြက်မီးကဲ့သို့ သာမန်မီးထဲသို့ ပူဇော်အဟုတီ ထည့်သွင်းသူ၏ အပြစ်နှင့် တူညီသော အပြစ်ကို ခံရမည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ သေးငယ်သကဲ့သို့ မြင်ရသော ခိုးမှုတစ်ရပ်ပင် ဓမ္မကို ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဆရာနှင့် သင့်တော်သော ပူဇော်နည်းကို မလေးစားဘဲ ပြုလုပ်သော သာသနာရေး လေ့လာမှုနှင့် ပူဇော်ပွဲတို့သည် ကုသိုလ်မဟုတ်ဘဲ အပြစ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်ဟူသတည်း။»
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse equates the theft of something seemingly small (lotus-stalk fibres) with grave religious misconduct: disrespecting one’s teacher while undertaking Vedic study and performing a degraded form of ritual. It teaches that dharma depends on intention, reverence, and right conduct—not merely on the external act.
Bharadvāja is enumerating and grading moral faults. He states that a person who steals bisas bears a sin comparable to someone who humiliates the upādhyāya, studies the Vedas in that disrespectful posture, and offers oblations into an improper ‘grass-fire,’ thereby turning sacred acts into wrongdoing.