Shloka 27
Brāhmaṇa-vandana: Criteria for Veneration, Disciplined Speech, and Protective Kingship (अनुशासनपर्व, अध्याय ८)
भूय: स्यादुभयं दत्तं ब्राह्मणाद् यदकोपनात् । कुर्यादुभयत: शेषं दत्तशेषं न शेषयेत्
bhūyaḥ syād ubhayaṁ dattaṁ brāhmaṇād yad akopanāt | kuryād ubhayataḥ śeṣaṁ dattaśeṣaṁ na śeṣayet ||
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «ထပ်မံ၍—ဒေါသကင်းသော ဗြာဟ္မဏထံမှ ထုတ်လွှတ်သည့် အရာသည် နှစ်ဆထိ ထိရောက်လာတတ်သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးက တေဇနှင့် တပဿကို အပြန်အလှန် အသုံးချလျှင် အနည်းငယ် ကျန်ရစ်နိုင်သော်လည်း၊ သည်းခံတတ်၍ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်သော ဗြာဟ္မဏက တားဆီးပြီးနောက် ကျန်သည့် အင်အားကို တကယ့်တေဇရှိသော ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးထံသို့ ပြန်လှည့်အသုံးချလျှင်၊ ထိုအင်အားသည် ပြန်လှန်ထိခိုက်ကာ လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားပြီး အနည်းငယ်မျှ မကျန်တော့။ ဤသည်မှာ က္ṣာန္တိ (သည်းခံမှု) နှင့် အကရောဓ (ဒေါသကင်းမှု) သည် ဗြာဟ္မဏတွင် ရန်လိုမှုကို ပျက်ပြယ်စေသော်လည်း၊ ဒေါသမှ ထွက်ပေါ်သော အင်အားသည်—အထူးသဖြင့် တကယ့်တေဇရှိသူကို ရည်ညွှန်းလျှင်—ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးသွားကြောင်းကို ပြသသည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Anger-driven power is self-defeating: a Brahmin’s calm forbearance (akrodha, kṣānti) neutralizes hostile tejas/tapas, and any residual aggressive force, when turned against true spiritual brilliance, rebounds and is completely destroyed. The verse elevates self-control over retaliatory fury.
Bhishma is instructing on the dynamics of spiritual and moral power between social orders: the Kshatriya’s aggressive ‘fire’ (tejas/tapas used as force) is checked by a patient Brahmin; if the Kshatriya then tries to use what remains against a truly radiant Brahmin, that force is repelled and extinguished entirely.