Shloka 21

Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa

Praise of cow-gift and ghee-centered recitation

Devanagari script

“जो इच्छानुसार दूध देनेवाली धेनुका दान करता है

Transliteration

bhīṣma uvāca | yo icchānusāraṃ dugdha-dāyinīṃ dhenukāṃ dānaṃ karoti sa mānaḥ sarvān pārthiva-bhogān ekataḥ eva dānaṃ karoti | yadā ekasyā go-dānasya evaṃ māhātmyaṃ tadā havya-kavya-rāśibhiḥ suśobhitā bahvyaḥ gāvaḥ yadi vidhi-pūrvakaṃ dīyante tarhi kīdṛśaṃ mahā-phalaṃ syāt | yuvā-balikānāṃ dānaṃ tābhyaḥ api gābhyaḥ adhikaṃ puṇya-dāyakam iti |

Translation

ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «လိုသလို နို့ထွက်ပေးနိုင်သော နွားမ (ဓေနု) ကို ဒါနပြုသူသည် မြေပြင်လောက၏ အပျော်အပါးအားလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း လှူဒါန်းသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ နွားတစ်ကောင်တည်းကို လှူခြင်း၏ မဟာတန်ခိုးက ဤမျှရှိလျှင်၊ နတ်တို့နှင့် ဘိုးဘွားတို့အတွက် သင့်လျော်သော ဟဝျ-ကဝျ အလှူပစ္စည်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော နွားများစွာကို ထုံးတမ်းအတိုင်း လှူဒါန်းလျှင် အကျိုးသည် မည်မျှ ပိုမိုကြီးမားမည်နည်း။ ထို့ပြင် နွားထီးငယ်များကို လှူခြင်းသည် ထိုနွားများကို လှူခြင်းထက်ပင် ပို၍ ကုသိုလ်ကြီးသည်ဟု ဆိုကြသည်»။

Word by Word

• [{'term': 'bhīṣma uvāca', 'definition': 'Bhishma said'}, {'term': 'icchānusāram', 'definition': 'according to one’s wish

• as desired'}, {'term': 'dugdha-dāyinī', 'definition': 'milk-giving

• yielding milk'}, {'term': 'dhenukā / dhenu', 'definition': 'a milch-cow'}, {'term': 'dāna', 'definition': 'gift

• charitable giving'}, {'term': 'pārthiva-bhoga', 'definition': 'earthly enjoyments

• worldly pleasures'}, {'term': 'go-dāna', 'definition': 'gift of a cow'}, {'term': 'māhātmya', 'definition': 'greatness

• spiritual efficacy'}, {'term': 'havya', 'definition': 'offerings meant for the gods (devas)'}, {'term': 'kavya', 'definition': 'offerings meant for the ancestors (pitṛs), śrāddha-related'}, {'term': 'vidhi-pūrvakam', 'definition': 'in accordance with prescribed rite

• properly'}, {'term': 'mahā-phala', 'definition': 'great fruit

• great result (merit)'}, {'term': 'yuvā-bali(ka)', 'definition': 'young, strong (bull/ox)

• youthful draft animal'}, {'term': 'puṇya-dāyaka', 'definition': 'merit-bestowing

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• cow (dhenu)
• many cows
• young bulls/oxen
• havya (offerings to gods)
• kavya (offerings to ancestors)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Bhishma teaches that properly performed charity (dāna), especially go-dāna, carries immense religious merit: giving a milk-yielding cow is equated with giving worldly enjoyments, and gifting many cows with due ritual offerings multiplies the fruit; gifting young bulls is praised as even more meritorious.

What is happening in the narrative?

In Anushasana Parva’s instruction section, Bhishma continues advising on dharma and gifts. Here he extols the greatness of cow-gifting and related ritual propriety (havya-kavya associations), comparing the merit of single versus multiple gifts and adding the special praise of donating young bulls.