Shloka 40
गोप्रदानगुणाः तथा कपिलागोविधानम्
Merits of Cow-Gift and the Origin-Account of Kapilā Cows
वृत्तिग्लाने सीदति चातिमात्रं कृष्यर्थ वा होम्यहेतो: प्रसूते: । गुर्वर्थ वा बालसंवृद्धये वा धेनुं दद्याद् देशकालेडविशिष्टे
vṛttiglāne sīdati cātimātraṃ kṛṣyarthaṃ vā homyahetoḥ prasūteḥ | gurvarthaṃ vā bālasaṃvṛddhaye vā dhenuṃ dadyād deśakāle ’viśiṣṭe ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်—ထူးခြားသော နေရာကာလ အခြေအနေမရှိသော်လည်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရေး ကျဆင်း၍ အလွန်ဒုက္ခရောက်နေသော ဗြာဟ္မဏာတစ်ဦးအား နို့ပေးနွားကို လှူဒါန်းသင့်သည်။ ထို့အတူ သာမန်အခြေအနေများတွင်ပင် စိုက်ပျိုးရေးအတွက်၊ ဟောမ/ယဇ္ဉ အတွက် အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းများအတွက်၊ မွေးဖွားပြီးစ မိခင်ကို အာဟာရပေးရန်အတွက်၊ ဆရာ့အခကြေး (ဂုရုဒက္ခိဏာ) အတွက်၊ သို့မဟုတ် ကလေးကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် လိုအပ်လာသည့်အခါ နို့ပေးနွားကို လှူဒါန်းခြင်းသည် သင့်လျော်၏။
पितामह उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that gifting a milch cow is a highly meritorious and socially sustaining form of dāna, recommended even in ordinary circumstances when it relieves severe livelihood distress or supports essential duties—farming, Vedic rites, postpartum care, guru-dakṣiṇā, and child-rearing.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, especially the ethics of giving. Here he specifies practical situations where donating a milk-giving cow is appropriate and beneficial, emphasizing compassion and maintenance of household and ritual life.