Shloka 8
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
यथा दानं तथा भोग इति थधर्मेषु निश्चय: । संग्रामे वा तनुं जहायाद् दद्याच्च पृथिवीमिमाम्
yathā dānaṃ tathā bhoga iti dharmeṣu niścayaḥ | saṅgrāme vā tanuṃ jahāyād dadyāc ca pṛthivīm imām ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ဓမ္မအရေး၌ အတည်ပြုထားသော ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ—ပေးသကဲ့သို့ ခံစားရမည်ဟူသော အချက်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်မြေပြင်၌ ကိုယ်ခန္ဓာကိုပင် စွန့်လွှတ်ရသော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ဤကမ္ဘာမြေကိုပင် ပေးလှူရသော်လည်းကောင်း၊ ထိုသဘောတရားအတိုင်း ပြုလုပ်သင့်သည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a dharmic principle of proportionality: one’s rightful enjoyment (bhoga) should correspond to one’s giving (dāna). Ethical entitlement is grounded in generosity and sacrifice, even to the extent of giving up life in battle or relinquishing sovereignty/land when dharma demands it.
Bhīṣma, in his instruction on dharma in the Anuśāsana Parva, states a firm conclusion about conduct: generosity legitimizes enjoyment, and a righteous person—especially in a kṣatriya context—must be prepared for the highest sacrifices, whether on the battlefield or through great gifts such as the earth/kingdom.