Shloka 38
दैव–पुरुषकार-प्रश्नः
Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort
गोप्रदानेन मिथ्या च ब्राह्मणेभ्यो महामखे । पुरा नृगश्न राजर्षि: कूकलासत्वमागत:
gopradānena mithyā ca brāhmaṇebhyo mahāmakhe | purā nṛgaś ca rājarṣiḥ kūkalāsatvam āgataḥ ||
ဘိဿမက ပြောသည်– ရှေးကာလ၌ မင်းရိရှီ နೃဂ (Nṛga) သည် အလှူအတန်းကြီးသူ ဖြစ်하였다။ တစ်ကြိမ် မဟာယဇ်ပွဲတွင် ဗြာဟ္မဏတို့အား နွားလှူရာ၌ အမှားတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်—နွားတစ်ကောင်ကို ထပ်မံလှူမိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအကြောင်းကြောင့် သူသည် လိပ်ပြာမဟုတ်ဘဲ လိပ်ခွေး (lizard) အဖြစ် မွေးဖွားရသော အခြေအနေသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ဤဇာတ်လမ်းက ဒါန (dāna) တွင် နာမည်ကြီး အလှူရှင်တောင်မှ အလွန်သေချာစွာ သတိထားရကြောင်း၊ လက်ခံသူကို ထိခိုက်စေသည့် သို့မဟုတ် မတရားဖြစ်စေသည့် အမှား—နွားတစ်ကောင်ကို နှစ်ကြိမ်လှူခြင်းကဲ့သို့—သည် ပြင်းထန်သော ကမ္မအကျိုးဆက်ကို ယူဆောင်လာနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dāna must be accurate and non-injurious: even an unintended mistake in a sacred gift—especially one that wrongs a recipient—can produce serious karmic results. Good intention does not fully cancel the ethical duty of carefulness and fairness.
Bhīṣma cites an ancient example: the royal sage Nṛga, though famed for generosity, once made an error while donating cows to Brahmins during a great sacrifice (apparently giving the same cow twice). Because of that fault, he later fell into the condition of a lizard.