Shloka 20
दैव–पुरुषकार-प्रश्नः
Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort
अकृत्वा मानुषं कर्म यो दैवमनुवर्तते । वृथा श्राम्यति सम्प्राप्पय पतिं क्लीबमिवाड़ना
akṛtvā mānuṣaṁ karma yo daivam anuvartate | vṛthā śrāmyati samprāpya patiṁ klībam ivāṅganā ||
ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်— «လူသားအတွက် သင့်လျော်သော အားထုတ်မှု (ပုရုရှာထ) ကို မပြုဘဲ ‘ကံကြမ္မာ’ (दैव) ကိုသာ လိုက်နာသူသည် ကံကြမ္မာကို အားကိုးကာ အကျိုးမဲ့ပင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ရသည်။ ထိုသည်မှာ မိန်းမတစ်ယောက်က ခင်ပွန်းကို ရရှိထားသော်လည်း ဆင်းရဲနေရသကဲ့သို့—အကြောင်းမှာ ထိုခင်ပွန်းသည် အင်အားမရှိသူ (ကလီဗ) ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။ သင်ခန်းစာမှာ ဓမ္မသည် ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော လူ့အားထုတ်မှုကို တောင်းဆိုသည်; အလုပ်မလုပ်ဘဲ ကံကြမ္မာကိုသာ ခေါ်ယူခြင်းသည် စိတ်ပျက်ခြင်းနှင့် အကျိုးမဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်စေသည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
One should not abandon proper human effort (mānuṣa-karma) and hide behind ‘fate’ (daiva). Dharma is fulfilled through responsible action; relying on destiny alone leads to wasted hardship and no meaningful result.
Bhīṣma is instructing on nīti and dharma, warning against fatalism. He uses a sharp simile: just as a woman suffers even after ‘obtaining a husband’ if he is klība (incapable), so too a person suffers fruitlessly when ‘destiny’ is treated as the sole support while one’s own duty is left undone.