Shloka 26
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
तावपि स्वाविव सुतौ संस्कार्याविति निश्चय: । क्षेत्रजो वाप्यपसदो ये<वध्यूढास्तेषु चाप्युत
tāv api svāv iva sutau saṃskāryāv iti niścayaḥ | kṣetrajō vāpy apasado ye ’vadhyūḍhās teṣu cāpy uta ||
ဘိဿမက ပြောသည်— «ထိုသားနှစ်မျိုးအတွက်လည်း သတ်မှတ်ချက်အရ ကိုယ့်သားသမီးကဲ့သို့ သံස්ကာရ (saṃskāra) များကို ပြုလုပ်ပေးရမည်ဟု အဆုံးအဖြတ်ထားသည်။ သားသည် kṣetraja (လယ်မြေသား) ဖြစ်စေ၊ apasada (ရောနှော/မမှန်ကန်သော အဆင့်) ဖြစ်စေ၊ avadhyūḍha (အထူးအိမ်ထောင်ရေး စီမံချက်ဖြင့် လက်ခံထားသူ) ဖြစ်စေ—ရှာစတြာ (śāstra) များက သင့်တော်သော သံස්ကာရများကို တူညီစွာ ပေးရမည်ဟု ညွှန်ကြားသည်။ ဝဏ္ဏနှင့် ဆိုင်သော အခမ်းအနားများအကြောင်း ဓမ္မစာတမ်းများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဤသို့ပင် ဖြစ်သည်။ ငါသည် အားလုံးကို ရှင်းပြပြီးပြီ; နောက်ထပ် ဘာကို ကြားလိုသနည်း»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That dharmaśāstra recognizes certain categories of sons (including kṣetraja, apasada, and avadhyūḍha) and, despite their differing origins or social classification, enjoins that they receive the appropriate saṃskāras—rites that confer social-religious standing and duties—treating them, for ritual purposes, like one’s own.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he concludes a discussion on classifications of offspring and their eligibility for rites, stating the śāstric determination and asking what further topic the listener wishes to hear.