Shloka 5
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
परं शवाद् ब्राह्मणस्यैव पुत्र: शूद्रापुत्रं पारशवं तमाहु: । शुश्रूषक: स्वस्य कुलस्य स स्यात् स्वचारित्रं नित्यमथो न जह्यात्
paraṁ śavād brāhmaṇasyaiva putraḥ śūdrāputraṁ pāraśavaṁ tam āhuḥ | śuśrūṣakaḥ svasya kulasya sa syāt svacāritraṁ nityam atho na jahyāt ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ရှူဒြမိန်းမမှ မွေးဖွားသော ဗြာဟ္မဏ၏ သားသည် ‘ရှဝ’ (ကျဆင်းသွားသော ရှူဒြ) ထက် မြင့်မြတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရှင်ပညာရှိတို့က သူ့ကို ‘ပါရာရှဝ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ သူသည် မိမိ၏ မျိုးရိုးအိမ်တော်ကို အမှုထမ်းကူညီရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဤအမှုထမ်းသဘော အကျင့်စည်းကမ်းကို အစဉ်မပြတ် မစွန့်လွှတ်သင့်။»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-śāstra style norm: a person identified as Pāraśava (Brahmin father, Śūdra mother) is assigned a life of service to the family/lineage and is urged to maintain that customary discipline without abandoning it.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on social and ethical duties. Here he explains a specific mixed-varṇa designation (Pāraśava) and prescribes the conduct expected of such a person—namely, continued service within the household/lineage.