Shloka 26
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
चाण्डालात् पाण्डुसौपाकस्त्वक्सारव्यवहारवान्
cāṇḍālāt pāṇḍusaupākas tvaksāravyavahāravān | cāṇḍāla-puruṣa-niṣāda-jāti-strī-saṃyogena pāṇḍusaupāka-jātir jāyate | eṣā jātir vaṃśa-daliyā-ādi-nirmāṇena jīvikāṃ karoti | vaidehī-jāti-striyā niṣādena saṃparkāt āhiṇḍakaḥ jāyate, kintu sā eva strī cāṇḍālena saṃparkam āpadyate tadā tasyāḥ saupākaḥ prajāyate | saupākasya jīvikā-vṛttiś cāṇḍālasyaiva tulyā |
ဘီရှ္မက ရောနှောပေါင်းသင်းမှုများအပေါ် အစဉ်အလာ လူမှုခွဲခြားသတ်မှတ်ချက်ကို ရှင်းပြသည်– «ချဏ္ဍာလ ယောကျ်ားနှင့် နိသာဒ မိန်းမတို့၏ ပေါင်းစည်းမှုမှ “ပाण्डု-စೌပာက” ဟု ခေါ်သော အုပ်စု ပေါ်ထွန်းသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ သူတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ဝါးဖြင့် လုပ်ကိုင်ခြင်း—ခြင်းတောင်း စသည်တို့ ပြုလုပ်ခြင်း—ဟု ဖော်ပြကြသည်။ “ဝೈဒေဟ” မိန်းမက နိသာဒနှင့် ဆက်ဆံလျှင် “အာဟိဏ္ဍက” မွေးဖွားသည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း၊ ထိုမိန်းမက ချဏ္ဍာလနှင့် ဆက်ဆံလျှင် “စೌပာက” ပေါ်ထွန်းသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ စೌပာက၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသည် ချဏ္ဍာလနှင့် တူညီသည်ဟု ထင်မြင်ကြသည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse is part of Bhīṣma’s dharma-instruction that catalogues socially recognized groups (jātis) and assigns them origins and customary occupations. It reflects a normative classificatory framework used in the text’s discussion of social order and livelihood.
There is no battlefield action here; Bhīṣma is delivering didactic instruction to Yudhiṣṭhira in the Anuśāsana Parva, listing the names, supposed parentage, and livelihoods of certain communities as understood by the tradition represented in the passage.