Shloka 41

Viśvāmitra-janma: Ṛcīka–Satyavatī–Gādhi and the Charu Exchange (विश्वामित्र-जन्म: ऋचीक–सत्यवती–गाधि वृत्तान्तः)

Devanagari script

क्षत्रियं तूग्रकर्माणं त्वं भद्रे जनयिष्यसि । नहि ते तत्‌ कृतं साधु मातृस्नेहेन भाविनि

Transliteration

kṣatriyaṃ tūgrakarmāṇaṃ tvaṃ bhadre janayiṣyasi | nahi te tat kṛtaṃ sādhu mātṛsnehena bhāvini ||

Translation

ဘိဿမက ပြောသည်— «မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမရေ၊ သင်သည် ကြမ်းတမ်းသော လုပ်ရပ်များရှိသည့် က္ෂတ္တရိယ သားကို မွေးဖွားလိမ့်မည်။ မိခင်အပေါ် ချစ်ခင်စွဲလမ်းမှုကြောင့် သင်ပြုခဲ့သည့် အရာသည် မကောင်းမွန်သေး။ သင်နှင့် သင်၏မိခင်တို့ ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းကြောင့် သင်၏မိခင်သည် ဗြာဟ္မဏအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ထူးမြတ်သည့် သားကို မွေးမည်ဖြစ်ပြီး၊ သင်သည် လုပ်ရပ်များ ကြောက်မက်ဖွယ်ဖြစ်သော စစ်သူရဲ၏ မိခင်ဖြစ်လာလိမ့်မည်။»

Word by Word

• [{'term': 'kṣatriyam', 'definition': 'a Kshatriya

• member of the warrior-ruler class'}, {'term': 'ugra-karmāṇam', 'definition': 'one whose deeds are fierce/terrible

• of violent or formidable actions'}, {'term': 'bhadre', 'definition': 'O good/auspicious lady (vocative of address)'}, {'term': 'janayiṣyasi', 'definition': 'you will beget/give birth to'}, {'term': 'nahi', 'definition': 'indeed not

• certainly not'}, {'term': 'tat', 'definition': 'that (act/thing just mentioned)'}, {'term': 'kṛtam', 'definition': 'done

• performed'}, {'term': 'sādhu', 'definition': 'good, proper, commendable'}, {'term': 'mātṛ-snehena', 'definition': 'through/owing to affection for one’s mother

• maternal attachment'}, {'term': 'bhāvini', 'definition': 'O future one

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma

Educational Q&A

What is the core teaching?

Bhishma criticizes an action motivated by excessive attachment (mātṛ-sneha), stressing that emotional partiality can lead to ethically improper choices and far-reaching consequences, including the shaping of future outcomes (offspring and destiny).

What is happening in the narrative?

Bhishma addresses a woman and foretells the result of a mother–daughter exchange: the mother will bear a son suited to Brahmin excellence, while the daughter will bear a fierce Kshatriya. He judges the exchange as not proper because it was driven by maternal affection rather than right discernment.