Shloka 1

Pūjya-namaskārya-prakaraṇa

On Those Worthy of Honor and Salutation

Devanagari script

ऑपन--माज बछ। अप ऋाल आज एकोनत्रिशो& ध्याय: मतड़की तपस्या और इन्द्रका उसे वरदान देना भीष्म उवाच एवमुक्तो मतड़स्तु संशितात्मा यतव्रत: । सहस्रमेकपादेन ततो ध्याने व्यतिष्ठत

Transliteration

bhīṣma uvāca | evam ukto mataṅgas tu saṃśitātmā yatavrataḥ | sahasram ekapādena tato dhyāne vyatiṣṭhata ||

Translation

ဘီရှ္မက ပြောသည်– ဤသို့ မိန့်ကြားခံရသော် မတင်္ဂ ရသီသည် စိတ်ကို ပိုမိုတင်းကြပ်စွာ ထိန်းသိမ်း၍ သစ္စာဝတ်ကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းကာ၊ ထို့နောက် တစ်ခြေတည်းဖြင့် ရပ်လျက် သာမဏ္ဏာသမาธိ၌ တစ်ထောင်နှစ်ပတ်လုံး တည်နေ၏။ ဤပိုဒ်သည် ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှု၏ အမြင့်မြတ်သဘောကို ထင်ဟပ်စေသည်—အထက်တန်းအာဏာမှ စမ်းသပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ညွှန်ကြားခြင်းကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် အငြင်းပွားခြင်းမဟုတ်ဘဲ အတွင်းစည်းကမ်းကို ပိုမိုတင်းကျပ်စေကာ တပဿာကို မလျော့မနည်း ဆက်လက်ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် တုံ့ပြန်ရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။

Word by Word

• {'bhīṣma uvāca': 'Bhishma said', 'evam': 'thus, in this manner', 'uktaḥ': 'spoken to, addressed', 'mataṅgaḥ': 'Mataṅga (a sage/ascetic)', 'tu': 'but, indeed', 'saṃśita-ātmā': 'one whose self/mind is well-restrained

• disciplined in spirit', 'yata-vrataḥ': 'one of controlled vows

• observing strict restraints', 'sahasram': 'a thousand', 'eka-pādena': 'with one foot

• standing on a single foot', 'tataḥ': 'then, thereafter', 'dhyāne': 'in meditation, contemplation', 'vyatiṣṭhata': 'stood firm

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Mataṅga

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse teaches that true spiritual and ethical strength is shown through disciplined self-restraint (saṃśitātmā, yatavrataḥ) and unwavering perseverance in austerity and meditation, especially when one is challenged or instructed.

What is happening in the narrative?

After being addressed (contextually by a higher authority), the sage Mataṅga intensifies his resolve and undertakes a severe penance: he stands on one foot and remains absorbed in meditation for a thousand years.