Shloka 14
Vītahavya’s Attainment of Brāhmaṇya (Vītahavya–Vipratva) | वीतहव्यस्य ब्राह्मण्यप्राप्तिः
तदेवं शोकहर्षो तु कामद्वेषौ च पुत्रक | अतिमानातिवादौ च प्रविशेते द्विजाधमम्,बेटा! इस प्रकार शोक-हर्ष, राग-द्वेष, अतिमान और अतिवाद आदि दोषोंका अधम द्विजके भीतर प्रवेश होता है
tadevaṁ śokaharṣau tu kāmadveṣau ca putraka | atimānātivādau ca praviśete dvijādhamam ||
ဘိဿမက မိန့်တော်မူသည်— «ထို့ကြောင့် သားရေ၊ ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် ဝမ်းမြောက်ခြင်း၊ လိုချင်တပ်မက်ခြင်းနှင့် မုန်းတီးခြင်း၊ ထို့ပြင် အလွန်အမင်း မာနနှင့် အလွန်အမင်း အငြင်းပွားပြောဆိုခြင်း စသည့် အပြစ်ဒုစရိုက်တို့သည် ‘ဒွိဇာဓမ’—အောက်တန်းကျသော ဗြာဟ္မဏ၏ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာတတ်၏»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma warns that a person who should embody restraint and dharma—especially a ‘twice-born’—falls into moral decline when ruled by emotional extremes (grief/joy), attachment and aversion (desire/hatred), and ego-driven speech and pride (atimāna, ativāda).
In the Anushasana Parva’s instruction on righteous conduct, Bhishma addresses the listener as ‘putraka’ and explains how specific inner faults infiltrate and degrade a Brahmin who has fallen from proper discipline and character.