Shloka 46
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
निष्क्रान्ते मयि कल्याणि तथा संनिहिते5नघे । नातिथिस्ते5वमन्तव्य: प्रमाणं यद्यहं तव
niṣkrānte mayi kalyāṇi tathā saṃnihite ’naghe | nātithis te ’vamantavyaḥ pramāṇaṃ yady ahaṃ tava ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်—«အို မင်္ဂလာရှိသူ၊ အပြစ်ကင်းသူ—ငါ ထွက်ခွာသွားသည်ဖြစ်စေ၊ အနီးအနား၌ ရှိနေသည်ဖြစ်စေ၊ ဧည့်သည် (အတိသိ) ကို မည်သည့်အခါမျှ မထီမဲ့မြင် မပြုရ။ သင်သည် ငါ့ကို စံနမူနာဟု ယူဆလျှင် ဤသည်ကို သင့်စည်းကမ်းအဖြစ် ထားလော့—မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို ဧည့်သည်ကို မရှုတ်ချ မအရှက်ခွဲရ»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches atithi-dharma: a guest must never be dishonored. Hospitality and respectful reception are binding ethical duties, independent of personal convenience or whether an elder/authority figure is present to supervise.
Bhīṣma addresses a woman respectfully (“kalyāṇi,” “anaghe”) and lays down a rule of conduct: whether he is away or nearby, she should not slight a guest. He frames himself as a pramāṇa (moral exemplar) and instructs her to follow this standard.