Shloka 142
रुद्र-स्तवराजः (Rudra-Stavarāja) — Exempla of Śiva’s Boons and the Hymn’s Phalaśruti
कला: काष्ठा लवा मात्रा मुहूर्ताहःक्षपा: क्षणा: । विश्वेक्षेत्र प्रजाबीज॑ लिड्रमाद्यस्तु निर्गम:
vāyudeva uvāca | kalāḥ kāṣṭhā lavā mātrā muhūrtāhaḥkṣapāḥ kṣaṇāḥ | viśvakṣetraṁ prajābījaṁ liṅgam ādyas tu nirgamaḥ ||
ဝါယုဒေဝက ပြောသည်– «ကလာ (kalā)၊ ကာဋ္ဌာ (kāṣṭhā)၊ လဝ (lava)၊ မာထရာ (mātrā)၊ မုဟူရတ (muhūrta)၊ နေ့နှင့်ည၊ က్షဏ (kṣaṇa) — ဤတို့သည် အချိန်၏ တိုင်းတာချက်နှင့် ခွဲခြားချက်များ ဖြစ်၏။ သူသည် စကြဝဠာကို ထောက်တည်သော အခြေခံ—ကမ္ဘာသစ်ပင်၏ မြေပြင်ကဲ့သို့—ဖြစ်၏။ သူသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ မျိုးစေ့-အကြောင်းရင်း ဖြစ်၏။ သူသည် မပေါ်လွင်သေးသောအရာကို ခန့်မှန်းသိနိုင်စေသည့် သိမ်မွေ့သော “လင်္ဂ” (liṅga) ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ဖန်ဆင်းခြင်းတွင် အရင်ဆုံး ပေါ်ထွက်လာသူလည်း ဖြစ်၏»။
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a metaphysical teaching: Time is articulated through its traditional subdivisions, and behind these measures stands a primordial principle—support of the cosmos, seed of beings, subtle sign of the unmanifest, and the first manifestation in creation.
Vāyudeva is describing cosmic principles rather than a battlefield event: he enumerates units of time and then characterizes the foundational source that underlies the universe and initiates the process of manifestation.