Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 114

Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration

Anuśāsana-parva 17

वाहिता सर्वभूतानां निलयश्व विभुर्भव: । अमोघ: संयतो ह्ुश्वो भोजन: प्राणधारण:

vāhitā sarvabhūtānāṁ nilayaś ca vibhur bhavaḥ | amoghaḥ saṁyato hy aśvo bhojanaḥ prāṇadhāraṇaḥ ||

ဝါယုဒေဝါ မိန့်တော်မူသည်– «သူသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ ဝန်ကို ထမ်းဆောင်သူ၊ သတ္တဝါတိုင်း၏ အမြဲတည်ရာ အားကိုးရာ၊ အလုံးစုံပြန့်နှံ့သူနှင့် အရှိတရား၏ မူလသဘောဖြစ်၏။ အင်အားမပျက်မယွင်း၊ ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်နိုင်သူ၊ မြင့်မြတ်သော မြင်းရုပ်အဖြစ် ပေါ်ထွန်းသူ၊ အာဟာရပေးသူ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ အသက်ရှူသက်တမ်းကို ထိန်းသိမ်းသူဖြစ်၏»။

वाहिताbearer, carrier
वाहिता:
Karta
TypeNoun
Rootवाहितृ (√वह्)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत (सर्व + भूत)
FormNeuter, Genitive, Plural
निलयःabode, dwelling-place
निलयः:
Karta
TypeNoun
Rootनिलय
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
विभुःall-pervading, mighty
विभुः:
Karta
TypeAdjective
Rootविभु
FormMasculine, Nominative, Singular
भवःexistence; the one who is (Being)
भवः:
Karta
TypeNoun
Rootभव
FormMasculine, Nominative, Singular
अमोघःunfailing, never fruitless
अमोघः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमोघ
FormMasculine, Nominative, Singular
संयतःself-controlled, restrained
संयतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंयत
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्वःhorse (as a form/name)
अश्वः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
भोजनःprovider of food; nourisher
भोजनः:
Karta
TypeNoun
Rootभोजन
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राणधारणःsustainer of life-breath; protector of lives
प्राणधारणः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राणधारण (प्राण + धारण)
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Wind-god)
A
aśva (horse/steed)

Educational Q&A

The verse praises the divine as the universal support and refuge: omnipresent existence that never fails, sustains life, provides nourishment, and exemplifies self-restraint—linking cosmic power with ethical discipline.

Vāyu-deva is speaking in a laudatory passage, enumerating epithets that describe the deity’s cosmic functions (supporting beings, sustaining prāṇa, providing food) and manifestations (as a noble steed), as part of a broader instruction through praise.