Shloka 95
चतुर्मूर्तिश्नतुर्बाह श्वत॒र्व्यूहश्चतुर्गति: । चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात्
caturmūrtiś caturbāhuḥ śvatarvyūhaś caturgatiḥ | caturātmā caturbhāvaś caturvedavidekapāt ||
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– သူသည် ပုံသဏ္ဍာန်လေးပါးရှိသူ၊ လက်လေးဖက်ရှိသူ၊ ဘုရားသဘော အဖြာဖြာထွက်ပေါ်ခြင်း လေးမျိုး (ဗျူဟ) နှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်၏။ သူ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး သွားရာလမ်း (ဂတိ) သည်လည်း လေးမျိုးဖြစ်၏။ သူသည် အတွင်းစိတ် လေးပါး (မန၊ ဗုဒ္ဓိ၊ အဟင်ကာရ၊ စိတ္တ) ကို ပိုင်ဆိုင်ပြီး၊ လူ့ရည်မှန်းချက် လေးပါး (ဓမ္မ၊ အဓ္ဓ၊ ကာမ၊ မောက္ခ) ၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်ကာ၊ ဝေဒ လေးပါး၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ကောင်းစွာ သိမြင်သူဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ‘ခြေတစ်ဖက်တည်းရှိသူ’ ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ကိုယ်တော်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြင့်ပင် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို လွှမ်းမိုးတော်မူ၏။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Supreme as simultaneously manifold and one: manifesting in four forms and four emanations, granting four modes of liberation, grounding the four aims of human life, and yet pervading the cosmos by a single portion—teaching divine completeness, accessibility through devotion, and the integration of worldly aims with ultimate liberation.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction and eulogy of the Supreme (a hymn-like passage), enumerating divine attributes in compact epithets to convey the deity’s cosmic sovereignty and salvific power.