Shloka 105
धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दम: । अपराजित: सर्वसहो नियन्ता नियमोडयम:
dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ | aparājitaḥ sarvasaho niyantā aniyamo 'yamaḥ ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– သူသည် လေးကိုင်သူလည်း ဖြစ်၍ လေးပညာတည်းဟူသော ဓနုဝေဒလည်း ဖြစ်၏။ သူသည် ဒဏ်တံလည်း ဖြစ်၍ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းသူလည်း ဖြစ်ကာ စည်းကမ်းတည်းဟူသော အရာလည်း ဖြစ်၏။ ရန်သူတို့ မအနိုင်ယူနိုင်သူ၊ အရာအားလုံးကို ခံနိုင်ရည်ရှိသူ၊ သတ္တဝါတို့ကို မိမိမိမိ တာဝန်၌ ခန့်အပ်တင်မြှောက်သော ထိန်းညှိသူ ဖြစ်သော်လည်း—မည်သည့် စည်းမျဉ်းကမျှ မချုပ်နှောင်နိုင်၊ ပြင်ပထိန်းချုပ်မှု မရှိ၊ အထွတ်အထိပ် လွတ်လပ်သူ ဖြစ်၏။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True authority combines martial competence (dhanurdhara, dhanurveda) with ethical governance: punishment (daṇḍa) is meant to discipline and reform (dama), the ruler must be resilient (sarvasaha) and invincible in resolve (aparājita), and the highest sovereignty is self-governed—answerable to no coercive power (aniyama, ayama).
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction by praising an exemplary figure through a chain of epithets, portraying the ideal upholder of order: a master archer and a just disciplinarian who regulates society while remaining supremely independent.