Shloka 15
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
अष्टमीयज्ञपरता चातुर्मास्यनिषेवणम् । पौर्णमासादयो यज्ञा नित्ययज्ञस्तथैव च
aṣṭamīyajñaparatā cāturmāsyaniṣevaṇam | paurṇamāsādayo yajñā nityayajñas tathaiva ca ||
မဟာဒေဝက မိန့်တော်မူသည်– «တောနေသက်တမ်း (vānaprastha) အတွက် သင့်လျော်သော စည်းကမ်းမှာ ဤသို့ဖြစ်၏– လဆန်း/လဆုတ် အဋ္ဌမီနေ့၌ ပြုလုပ်သော အဋ္ဌကာ (Aṣṭakā) အဋ္ဌမီယဇ်ကို အလေးထား၍ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ရာသီလေးလ (Cāturmāsya) ဝတ်ကို စောင့်ထိန်းခြင်း၊ ပေါုဏ္ဏမာသ (Paurṇamāsa) အစရှိသော ယဇ်ပူဇော်မှုများကို ပုံမှန် ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ် မဖြစ်မနေ ယဇ်များကိုလည်း ပြုလုပ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဓမ္မ၌ တည်ကြည်ခြင်းနှင့် စည်းကမ်းတကျသော ပူဇော်ဝတ်ပြုမှုသည် vānaprastha ၏ ဘဝအတွက် သီလအခြေခံ ဖြစ်လာ၏»။
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse defines vānaprastha-dharma as disciplined continuity in sacred obligations: observing periodic vows (Cāturmāsya), performing calendrical rites (like Paurṇamāsa), and maintaining daily worship/sacrifice (nitya-yajña). Ethical life here is framed as steadiness, restraint, and fidelity to prescribed duty.
Maheśvara is instructing about the duties of the forest-dweller stage of life. Rather than describing an external event, the passage lists the ritual and vow-based practices that constitute the vānaprastha’s regulated religious routine.