Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 49
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
तस्य राज्ञ: परो धर्मो दम: स्वाध्याय एव च | अग्निहोत्रपरिस्पन्दो दानाध्ययनमेव च
tasya rājñaḥ paro dharmo damaḥ svādhyāya eva ca | agnihotra-parispando dānādhyayanam eva ca ||
ထိုမင်းအတွက် အမြင့်ဆုံး ဓမ္မမှာ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်ခြင်း (ဒမ) နှင့် သာသနာတော်စာပေကို ပုံမှန်လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အဂ္နိဟောတရကို အားထုတ်၍ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဒါနပြုခြင်းနှင့် လေ့လာသင်ယူခြင်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။ ထိုသို့ မဟေရှ္ဝရက မင်း၏ ဖြောင့်မတ်မှုကို အာဏာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ဝေဒပူဇာ၊ ပညာသင်ယူမှုနှင့် စေတနာဒါနတို့ဖြင့် ထောက်ပံ့ထားသော စည်းကမ်းတကျ အကျင့်အဖြစ် သတ်မှတ်တော်မူသည်။
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
A king’s supreme dharma is inner discipline (dama) supported by sacred learning (svādhyāya/adhyayana), sustained ritual responsibility (Agnihotra), and outward generosity (dāna). Kingship is validated by restraint, learning, and beneficence rather than force alone.
Śrīmaheśvara is instructing about the standards of righteous conduct for a king, listing the principal practices that uphold royal dharma: self-control, scriptural study, faithful performance of the Agnihotra rite, and charity.