Shloka 5
Adhyāya 122 — Śruta-vṛtta-yukta Brāhmaṇa and the Ethics of Dāna
Maitreya–Vyāsa Saṃvāda
वाग्बुद्धिपाणिपादैश्व व्यपेतस्य विपश्चित: । कि हास्यति मनुष्यस्य मन्दस्यापि हि जीवत:
vāgbuddhipāṇipādaiś ca vyapetasya vipaścitaḥ | kiṃ hāsyati manuṣyasya mandasyāpi hi jīvataḥ ||
ဗျာသက ပြောသည်— «လူတစ်ယောက်သည် ပညာရှိဖြစ်စေကာမူ စကားပြောနိုင်မှု၊ ဉာဏ်သိမြင်မှုနှင့် လက်ခြေ အသုံးပြုနိုင်မှုတို့မှ ကင်းလွတ်သွားလျှင် အသက်ရှင်နေစဉ် ဘာကို ပြုလုပ်နိုင်မည်နည်း။ ဉာဏ်နည်းသူတောင် ထိုအင်္ဂါရပ်များ မပျက်မကွက်ရှိသရွေ့ အနည်းဆုံး လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာကို လုပ်နိုင်သေး၏»။
व्यास उवाच
Educational Q&A
Wisdom alone is not sufficient for effective living; human agency depends on functional faculties—speech, discernment, and bodily capacity. The verse stresses the ethical importance of practical capability: without the means to act, even a wise person cannot fulfill duties, whereas even limited intellect can still manage life when the instruments of action remain.
Vyāsa is making a reflective point within Anuśāsana-parvan’s instruction-oriented discourse: he contrasts a wise person rendered powerless by loss of key faculties with an ordinary or dull person who can still function. The statement supports a broader didactic argument about the conditions required to practice dharma and carry out responsibilities.