Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 108
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
दिनमें कभी मैथुन न करे। कुमारी कन्या और कुलटाके साथ कभी समागम न करे। अपनी पत्नी भी जबतक ऋतुस्नाता न हो तबतक उसके साथ समागम न करे। इससे मनुष्यको बड़ी आयु प्राप्त होती है ।।
divā kadācid maithunaṁ na kuryāt | kumārī-kanyayā saha ca kulaṭayā saha ca kadācid api samāgamaṁ na kuryāt | svāṁ bhāryām api yāvat ṛtu-snātaṁ na bhavati tāvat tayā saha samāgamaṁ na kuryāt | etena manuṣyo dīrgham āyur avāpnoti || sve sve tīrthe samācamya kārye samupakalpite | triḥ pītvāpo dviḥ pramṛjya kṛta-śauco bhaven naraḥ ||
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– နေ့ခင်းအချိန်၌ မေထုန်မပြုရ။ အိမ်ထောင်မရှိသေးသော ကညာနှင့်လည်း မဆက်ဆံရ၊ အကျင့်ပျက်သော မိန်းမနှင့်လည်း မဆက်ဆံရ။ ကိုယ့်ဇနီးနှင့်ပင် ရာသီစတင်ပြီးနောက် ရေချိုးသန့်စင်ပြီးမှသာ ချဉ်းကပ်ရမည်။ ဤသို့ ထိန်းသိမ်းလျှင် အသက်ရှည်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် တာဝန်တစ်ခု ရှိလာသောအခါ ကိုယ့်သင့်တော်သော ရေကန်/ရေရာနေရာ၌ အာစမန (ācamana) ပြု၍ ရေကို သုံးကြိမ် စုပ်သောက်ကာ နှုတ်ခမ်းကို နှစ်ကြိမ် သုတ်ရမည်။ ဤသို့ပြုလျှင် ထိုလုပ်ငန်းအတွက် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ သန့်ရှင်းမှုကို ရရှိသည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches disciplined sexual ethics—avoiding improper partners and times, and observing the wife’s post-menstrual ritual readiness—along with basic rules of ācamana for ritual cleanliness; such self-restraint and purity are said to support longevity and dharmic living.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on dharma and right conduct. Here he gives practical injunctions for householders: restraints regarding sexual conduct and a brief procedural rule for purification (ācamana) when undertaking a task.