Shloka 1
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् | देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ।।
nārāyaṇaṁ namaskṛtya naraṁ caiva narottamam | devīṁ sarasvatīṁ vyāsaṁ tato jayam udīrayet || yudhiṣṭhira uvāca | śamo bahuvidhākāraḥ sūkṣma uktaḥ pitāmaha | na ca me hṛdaye śāntir asti śrutvedam īdṛśam ||
နာရာယဏ (Nārāyaṇa) ကို ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး၊ လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသော နရ (Nara) ကိုလည်းကောင်း၊ ဒေဝီ စရஸဝတီနှင့် ဗျာသ (Vyāsa) ကိုလည်းကောင်း ကန်တော့ပြီးနောက် “ဇယ” (မဟာဘာရတ) ကို ရွတ်ဖတ်သင့်၏။ ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်— “အဘိုးတော် (ပိတామဟ) ရေ၊ သင်သည် ‘သမ’ ဟူသော အတွင်းစိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်းမှ လွတ်မြောက်ရာ နည်းလမ်းတို့၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော သဘောကို အမျိုးမျိုးသောပုံစံဖြင့် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့၏။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော အဆုံးအမကို ကြားနာပြီးသော်လည်း ငါ့နှလုံး၌ ငြိမ်းချမ်းမှု မပေါ်ထွန်းသေး” ဟု။
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The passage frames the epic as sacred instruction: recitation should begin with reverence to the divine source (Nārāyaṇa), the ideal human agent (Nara/Arjuna), the power of inspired speech (Sarasvatī), and the transmitting sage (Vyāsa). Ethically, it highlights that intellectual understanding of ‘śama’ (calm/discipline) may still fail to heal grief; inner peace requires deeper assimilation and transformation, not mere hearing.
At the opening of the Anuśāsana Parva, an invocation to the epic’s guiding figures is given. Then Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma as ‘Grandfather,’ acknowledging Bhīṣma’s subtle, multi-faceted counsel on attaining calm after catastrophe, but confessing that his own heart remains unquiet—setting up further instruction on dharma, consolation, and inner restoration.