Previous Verse
Next Verse

Shloka 473

Jarītā–Śārṅgā-saṃvāda: Ākhu-haraṇa and the Approach of Agni (आखुहरणं अग्न्यागमनश्च)

काम प्रार्थयसे यं त्वं मत्त: प्राप्स्यसि तं नृप । रुद्र बोले-राजेन्द्र! यदि तुम एकाग्रचित्त हो ब्रह्मचर्यका पालन करते हुए बारह वर्षोतक घृतकी निरन्तर अविच्छिन्न धाराद्वारा अग्निदेवको तृप्त करो तो मुझसे जिस कामनाके लिये प्रार्थना कर रहे हो, उसे पाओगे

Vaiśampāyana uvāca | kāmaṁ prārthayase yaṁ tvaṁ mattaḥ prāpsyasi taṁ nṛpa | rudra uvāca—rājendra! yadi tvam ekāgracittaḥ brahmacaryaṁ pālayan dvādaśa varṣāṇi ghṛtasya nirantara-avicchinna-dhārāyā agnidevaṁ tṛptayasi, tato mām yāṁ kāmanāṁ prati prārthayase, tāṁ prāpsyasi |

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ “မင်းကြီးရေ၊ သင်တောင်းသော ဆုတောင်းကို ငါထံမှ သင်ရလိမ့်မည်။” ရုဒ္ရက မိန့်တော်မူသည်။ “မင်းတို့အထဲ အမြတ်ဆုံးသော မင်းကြီးရေ၊ သင်သည် စိတ်တစ်ချက်တည်းဖြင့် ဗြဟ္မစရိယ (brahmacarya) ကို ထိန်းသိမ်းကာ တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ဂျီ (ghṛta) ကို မပြတ်မလပ် စီးဆင်းသည့်အတိုင်း မီးနတ် (အဂ္နိ) ကို ကျေနပ်စေပါက၊ ငါ့ထံသို့ သင်ဆုတောင်းသော ဆန္ဒကို သင်ရလိမ့်မည်။”

कामम्desire, wish (object sought)
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रार्थयसेyou request, you ask for
प्रार्थयसे:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-√अर्थ (प्रार्थयति)
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
यम्which, whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
मत्तःfrom me
मत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAblative, Singular
प्राप्स्यसिyou will obtain
प्राप्स्यसि:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-√आप् (प्राप्नोति)
FormFuture, Second, Singular, Parasmaipada
तम्that (one/thing)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
R
Rudra (Śiva)
A
Agni (Fire-god)
T
the king (nṛpa/rājendra)

Educational Q&A

Desired outcomes are linked to disciplined effort: concentrated mind (ekāgratā), moral restraint (brahmacarya), and sustained ritual commitment. The verse frames boons not as arbitrary gifts but as fruits of long, ethically regulated tapas.

A king petitions Rudra for a boon. Rudra sets a demanding condition: for twelve years the king must maintain brahmacarya and continuously offer ghee into fire to satisfy Agni; upon fulfilling this vow, the requested boon will be granted.