Adhyaya 207

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ९९ श्लोक मिलाकर कुल १५१ श्लोक हैं) अपन क्ाा बछ। अकाल सप्ताधिकदद्विशततमो< ध्याय: पाण्डवोंके यहाँ नारदजीका आगमन और उनमें फूट न हो

Janamejaya said: “O ascetic rich in austerity, after the Pāṇḍavas had thus obtained that kingdom—Indraprastha—what did those great-souled men do thereafter?”

Verse 2

सर्व एव महासत्त्वा मम पूर्वपितामहा: । द्रौपदी धर्मपत्नी च कथं तानन्ववर्तत,मेरे पूर्वपितामह सभी पाण्डव महान्‌ सत्त्व (मनोबल) से सम्पन्न थे। उनकी धर्मपत्नी द्रौपदीने किस प्रकार उन सबका अनुसरण किया?

Janamejaya said: “All my forefathers—the Pāṇḍavas—were men of great inner strength and nobility. And Draupadī, their lawful wife, how did she follow and accompany them all?”

Verse 3

कथं च पञ्च कृष्णायामेकस्यां ते नराधिपा: । वर्तमाना महाभागा नाभिद्यन्त परस्परम्‌,वे महान्‌ सौभाग्यशाली नरेश जब एक ही कृष्णाके प्रति अनुरक्त थे, तब उनमें आपसमें फूट कैसे नहीं हुई?

ဇနမေဇယ မေးလေ၏— «ကṛṣṇā (ဒြောပဒီ) တစ်ဦးတည်းကိုသာ အားလုံးတူညီစွာ ချစ်ခင်သစ္စာထားကြသော ကံကောင်းသည့် မင်းကြီးငါးပါးတို့အကြား အပြန်အလှန် မညီမညွတ်မှု မဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်မှာ မည်သို့နည်း။ မင်းကြီးကြီးများက မိန်းမတစ်ဦးတည်းကို ချစ်မြတ်နိုးလျက်ရှိသော်လည်း ဘာကြောင့် ခွဲခြားကွဲပြားမှု မပေါ်ပေါက်ခဲ့သနည်း»

Verse 4

श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्व विस्तरेण तपोधन । तेषां चेष्टितमन्योन्यं युक्तानां कृष्णया सह,तपोधन! द्रौपदीसे सम्बन्ध रखनेवाले उन पाण्डवोंका आपसमें कैसा बर्ताव था, यह सब मैं विस्तारके साथ सुनना चाहता हूँ

ဇနမေဇယ ပြောလေ၏— «တပဓန၊ တပဿာကြွယ်ဝသော ရသီကြီးရေ၊ အားလုံးကို အသေးစိတ်ကြားလိုပါသည်— ကṛṣṇā (ဒြောပဒီ) နှင့် အတူ တစ်စည်းတစ်လုံးဖြစ်နေသော အစ်ကိုညီအကိုတို့သည် အချင်းချင်း မည်သို့ ပြုမူဆက်ဆံကြသနည်း၊ သူတို့၏ အပြန်အလှန် အကျင့်အကြံနှင့် ဆက်ဆံရေးသည် မည်သို့ရှိသနည်း»

Verse 5

वैशम्पायन उवाच धृतराष्ट्रा भ्यनुज्ञाता: कृष्णया सह पाण्डवा: । रेमिरे खाण्डवप्रस्थे प्राप्तराज्या: परंतपा:

ဝိုင်ရှမ္ပာယန ပြောလေ၏— «ဓೃತရာရှ္ဋရ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ပाण्डဝတို့သည် ကṛṣṇā (ဒြောပဒီ) နှင့်အတူ မိမိတို့အတွက် ခွဲဝေခံရသော အာဏာရရှိပြီးနောက် ရန်သူကို မီးလောင်စေသူတို့သည် ခာဏ္ဍဝပရಸ್ಥ၌ အေးချမ်းစွာ နေထိုင်၍ ပျော်ရွှင်လေ၏»

Verse 6

प्राप्प राज्यं महातेजा: सत्यसंधो युधिष्ठिर: । पालयामास धर्मेण पृथिवीं भ्रातृभि: सह,सत्यप्रतिज्ञ महातेजस्वी राजा युधिष्ठिर उस राज्यको पाकर अपने भाइयोंके साथ धर्मपूर्वक पृथ्वीका पालन करने लगे

နိုင်ငံတော်ကို ရရှိပြီးနောက် တောက်ပသည့် ယုဓိဋ္ဌိရ—သစ္စာတည်ကြည်သူ—သည် မိမိ၏ ညီအကိုတို့နှင့်အတူ ဓမ္မအတိုင်း မြေကြီးကို အုပ်ချုပ်စောင့်ရှောက်လေ၏။

Verse 7

जितारयो महाप्रज्ञा: सत्यधर्मपरायणा: । मुर्दे परमिकां प्राप्तास्तत्रोषु: पाण्डुनन्दना:

ရန်သူတို့ကို အနိုင်ယူပြီးနောက် ပाण्डု၏ သားတော်များ—ဉာဏ်ကြီး၍ သစ္စာနှင့် ဓမ္မကို အထူးအလေးထားသူများ—အမြင့်ဆုံး ဂုဏ်သိက္ခာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြ၏။ ထိုနေရာ၌ သူတို့သည် တရားသဖြင့် တည်မြဲကာ အေးချမ်းပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ကြလေ၏။

Verse 8

कुर्वाणा: पौरकार्याणि सर्वाणि पुरुषर्षभा: । आसांचक्रुर्महा्हेंषु पार्थिवेष्वासनेषु च,नरश्रेष्ठ पाण्डव नगरवासियोंके सम्पूर्ण कार्य करते हुए बहुमूल्य तथा राजोचित सिंहासनोंपर बैठा करते थे

Vaiśampāyana said: Those bull-like men among men, while carrying out all the civic duties of the townspeople, would take their seats upon costly, kingly thrones and royal seats—thus combining public service with the dignity and responsibility of rulership.

Verse 9

अथ तेषूपविष्टेषु सर्वेष्वेव महात्मसु । नारदस्त्वथ देवर्षिराजगाम यदृच्छया,एक दिन जब वे सभी महामना पाण्डव अपने सिंहासनोंपर विराजमान थे, उसी समय देवर्षि नारद अकस्मात्‌ वहाँ आ पहुँचे

When all those high-souled ones were seated, the divine seer Nārada arrived there unexpectedly, as if by chance. The scene underscores the reverence due to realized sages and the sudden, providential arrival of spiritual counsel at pivotal moments in the lives of the righteous.

Verse 10

(पथा नक्षत्रजुष्टेन सुपर्णचरितेन च ।।

Vaiśampāyana said: Nārada arrived by a celestial sky-path—one frequented by the stars, traversed by Garuḍa, lit by the radiance of sun and moon, and used by great seers—an exalted route inaccessible to those without ascetic discipline. That mighty ascetic, honored by all beings, came while surveying the earth that bears all creatures—its kingdoms and cities adorned and thriving. Nārada, foremost among brahmins, was a master of Vedānta and had crossed to the far shore of every branch of learning. Endowed with supreme austerity and clothed in brahmanical splendor, he was renowned as a great sage devoted to justice and right policy. Through the power of dharma he had attained the highest knowledge; purified in self, free of passion, calm, gentle, and straightforward, he was accessible to gods, demons, and humans through righteousness. His conduct never decayed; he was without fear of worldly existence, and he upheld the boundaries of the many Vedic disciplines. Skilled in Ṛg, Sāma, and Yajus, and expert in reasoning and jurisprudence, he was tall, fair, and tireless in travel, wearing a fine topknot and shining with supreme brilliance. He bore two splendid garments given by Indra—bright, delicate, divine, beautiful, and auspicious. Possessing a brahmanical radiance hard for others to attain, he entered the royal residence like Bṛhaspati himself. He was also a consummate authority on the sciences of recitation and grammar: the joined and separated forms of speech, the twofold and sequential duties, ancillary dharmas taught in gāthās and Sāman chants, and the sweetest modes of Sāma singing. For the welfare of those seeking liberation he exerted himself, knowing precisely what should be done and when. Best among the wise, he could engage the mind in many forms of dharma, understood all knowable meanings, remained even-minded, and cut through doubts about the Veda. In explaining meanings he constantly removed uncertainty; by nature he was skilled in dharma and versed in diverse codes of conduct. He discerned how usage shifts by elision, authorized tradition, and semantic transfer—how one word can bear many meanings, how different words can converge on one meaning, and how distinct expressions yield distinct senses. A standard of authority for the world in all matters of adjudication and in all phonetic transformations, he was ever revered. He could expound vowels and consonants, meters, points of articulation, the traditional phonetic lists, and verbal roots; he could set forth the entire system of verbal forms, knew the secrets of sandhi, and kept words and stems in constant memory. He judged what is truly intended according to time and circumstance, and understood even what people conceal in their hearts. He knew optional and fixed usages, and was skilled in refining speech for self and others through correct accent and discipline. He understood the accents of utterance, the unity and multiplicity of statements, the highest meaning, and the many ways of transgression—considering truth both from the standpoint of non-difference and difference. He examined the various injunctions of scriptural sentences, was adept at polysemy and derivative formations, and adorned speech by sound, accent, and meaning, explaining affixes in relation to each root and the classes of phonemes and vowels. Seeing the seer arrive, King Yudhiṣṭhira went forward to greet him, bowed in reverence, and offered him a splendid seat. When the divine seer had sat, Yudhiṣṭhira himself presented the arghya according to rule.

Verse 11

प्रादाद्‌ युधिष्ठिरो धीमान्‌ राज्यं तस्मै न्‍्यवेदयत्‌ । प्रतिगृहा तु तां पूजामृषि: प्रीतमनास्तदा

Vaiśampāyana said: The wise Yudhiṣṭhira offered him due honor and formally presented his kingdom to him. Having accepted that reverential worship, the sage was then inwardly pleased. The scene underscores Yudhiṣṭhira’s ethic of humility and dharma: true sovereignty is shown not by clinging to power, but by honoring spiritual authority and offering oneself and one’s possessions in service and reverence.

Verse 12

आशीर्भिविर्धयित्वा च तमुवाचास्यतामिति । निषसादाभ्यनुज्ञातस्ततो राजा युधिष्ठिर:

Vaiśaṃpāyana said: Having blessed him with auspicious benedictions, he then said to him, “Be seated.” Granted permission, King Yudhiṣṭhira sat down. The scene underscores the ethic of reverence toward a sage: hospitality, humility, and orderly conduct precede any private counsel or instruction.

Verse 13

कथयामास कृष्णायै भगवन्तमुपस्थितम्‌ | श्रुत्वैतद्‌ द्रौपदी चापि शुचिर्भूत्वा समाहिता

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ သူသည် ကೃṣṇā (ဒြော်ပဒီ) ထံသို့ “အလွန်ဂုဏ်သိက္ခာမြင့်သော မဟာမုနိသည် ရောက်ရှိလာပြီး ဤနေရာ၌ တည်ရှိနေသည်” ဟု သတင်းပို့စေ하였다။ ထိုသတင်းကို ကြားသော် ဒြော်ပဒီလည်း စိတ်ကို သန့်စင်စေ၍ တည်ငြိမ်သေချာကာ အာရုံစိုက်လျက် ချဉ်းကပ်ရန် ပြင်ဆင်하였다—မဟာရသီတော်တစ်ပါး ရောက်လာသည့်အခါ ဓမ္မအရ လေးစားမှုနှင့် ကိုယ်ကိုထိန်းသိမ်းမှုဖြင့် တုံ့ပြန်ရမည်ကို ပြသသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 14

जगाम तत्र यत्रास्ते नारद: पाण्डवै: सह | तस्याभिवाद्य चरणौ देवर्षेर्धर्मचारिणी

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ သူမသည် ပाण्डဝတို့နှင့်အတူ ထိုင်နေသော ဒေဝရ္ṣi နာရဒရှိရာသို့ သွား하였다။ ဓမ္မကိုလိုက်နာသော မိန်းမသည် ထိုဒေဝရ္ṣi၏ ခြေတော်ကို ဦးညွှတ်ကန်တော့၍ ရိုသေပြုခဲ့သည်—ဤအမှုသည် ဝိညာဉ်ရေးအာဏာရှေ့၌ နှိမ့်ချမှု၊ သင့်တော်မှုနှင့် ဖြောင့်မတ်သောအကျင့်ကို အခြေခံကာ မြင်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးသည်။

Verse 15

कृताञ्जलि: सुसंवीता स्थिताथ द्रुपदात्मजा | तस्याश्लापि स धर्मात्मा सत्यवागृषिसत्तम:

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ဒြုပဒ၏သမီး ဒြော်ပဒီသည် လက်အုပ်ချီ၍ ရိုသေကာ ကိုယ်ကို သင့်တော်စွာ ဖုံးအုပ်ဝတ်ဆင်လျက် ထိုနေရာ၌ ရပ်နေ하였다။ ထို့နောက် ဓမ္မတရားနှင့် ပြည့်စုံ၍ စကားမှန်ကိုသာ ပြောသော ရှင်ရသီအမြတ်ဆုံးသည် သူမအား ကောင်းချီးမင်္ဂလာစကားများဖြင့် ခေါ်ပြောကာ သူမ၏ ချမ်းသာသုခနှင့် အောင်မြင်တိုးတက်မှုကို ဆုတောင်းပေး하였다။

Verse 16

आशिषो विविधाः: प्रोच्य राजपुत्र्यास्तु नारद: । गम्यतामिति होवाच भगवांस्तामनिन्दिताम्‌

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ နာရဒသည် မင်းသမီးအပေါ် မင်္ဂလာကောင်းချီး အမျိုးမျိုးကို ကြွေးကြော်ပေးပြီးနောက်၊ အပြစ်ကင်းသော ထိုမိန်းမအား “ယခု သွားလော့” ဟု မိန့်တော်မူ하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် ဓမ္မ၏ သင့်တော်မှုကို ထင်ဟပ်စေသည်—ရိုသေထိုက်သော ရသီတော်က မင်္ဂလာကောင်းချီးပေး၍ သီလရှိသော မိန်းမကလည်း အရှက်အကြောက်နှင့် လေးစားစွာ လက်ခံကာ နောက်ဆုတ်သွားပြီး၊ ထို့နောက် ရသီတော်သည် ပाण्डဝတို့နှင့် သီးသန့်စကားပြောရန် လှည့်သွားသည်။

Verse 17

गतायामथ कृष्णायां युधिष्ठिरपुरोगमान्‌ । विविक्ते पाण्डवान्‌ सर्वानुवाच भगवानृषि:

ဒြော်ပဒီ (ကṛṣṇā) ထွက်ခွာသွားပြီးနောက်၊ ကောင်းမြတ်သော ရသီတော်သည် ယုဓိဋ္ဌိရကို ဦးဆောင်သူအဖြစ်ထားသော ပाण्डဝအပေါင်းတို့အား သီးသန့်နေရာ၌ မိန့်ကြား하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် အကြံဉာဏ်ပေးရာတွင် သင့်တော်မှုကို ထင်ဟပ်စေသည်—ဒြော်ပဒီအား ကောင်းချီးပေးကာ အတွင်းသို့ ပို့ပြီးနောက်၊ ရသီတော်သည် ညီအစ်ကိုတို့၏ အကျိုးနှင့် ဓမ္မတရားအတိုင်း နေထိုင်မှုအတွက် လျှို့ဝှက်ညွှန်ကြားချက်ကို ပေးရန် လှည့်သွားသည်။

Verse 18

नारद उवाच पाञ्चाली भवतामेका धर्मपत्नी यशस्विनी । यथा वो नात्र भेद: स्यात्‌ तथा नीतिर्विधीयताम्‌

နာရဒ မဟာရသီက မိန့်တော်မူသည်– «ပဉ္စာလီ မဟာဂုဏ်သရေရှိသူသည် သင်တို့အားလုံး၏ တရားဝင် (ဓမ္မ) ဇနီးတစ်ဦးတည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤကိစ္စ၌ သင်တို့အကြား ခွဲခွာကွဲပြားမှု၊ အငြင်းပွားမှု မပေါ်ပေါက်စေရန် အကျင့်စည်းကမ်းတစ်ရပ်ကို ချမှတ်ကြလော့»။

Verse 19

सुन्दोपसुन्दौ हि पुरा भ्रातरौ सहितावुभौ । आस्तामवध्यावन्येषां त्रिषु लोकेषु विश्रुती

နာရဒ မဟာရသီက မိန့်တော်မူသည်– «ရှေးကာလတစ်ခါတွင် ဆွန်ဒနှင့် ဥပဆွန်ဒ ဟူသော အသူရ ညီအစ်ကိုနှစ်ဦး ရှိခဲ့သည်။ သူတို့သည် အမြဲတကွနေထိုင်ကြပြီး အခြားသူတို့အတွက် မသတ်နိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်—အချင်းချင်းသာ တိုက်ခိုက်လျှင် သေဆုံးနိုင်သည်။ သူတို့၏နာမည်က သုံးလောကလုံးတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်»။

Verse 20

एकराज्यावेकगृहावेकशय्यासनाशनौ । तिलोत्तमायास्तौ हेतोरन्योन्यमभिजषध्नतु:

သူတို့တွင် နိုင်ငံတော်တစ်ခုတည်း၊ အိမ်တစ်လုံးတည်း ရှိသည်။ အိပ်ရာတစ်ခုပေါ်တွင် အတူအိပ်ကြပြီး၊ ထိုင်ခုံတစ်ခုပေါ်တွင် အတူထိုင်ကာ၊ အစာကိုလည်း အတူစားကြသည်။ ထိုသို့ မခွဲမခွာ ချစ်ခင်ရင်းနှီးနေကြသော်လည်း အပ္စရာ တီလိုတ္တမာကို အကြောင်းပြု၍ ပြိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်ပေါ်ကာ အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်ကြလေသည်။

Verse 21

रक्ष्यतां सौहृदं तस्मादन्योन्यप्रीतिभावकम्‌ | यथा वो नात्र भेद: स्यात्‌ तत्‌ कुरुष्व युधिछ्िर

ထို့ကြောင့် အချင်းချင်း ချစ်ခင်မှုကို ပိုမိုပွားစေသော မိတ်သဟာယ (စောဟရဒ) ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကြလော့။ ယုဓိဋ္ဌိရာ၊ ဤနေရာ၌ သင်တို့အကြား ခွဲခွာကွဲပြားမှု သို့မဟုတ် ရန်လိုမှု မပေါ်ပေါက်စေရန် စည်းကမ်းတစ်ရပ်ကို ချမှတ်လော့။

Verse 22

युधिष्ठिर उदाच सुन्दोपसुन्दावसुरौ कस्य पुत्रौ महामुने । उत्पन्नश्न॒ कथं भेद: कथं चान्योन्यमघ्नताम्‌

ယုဓိဋ္ဌိရက မေးလျှောက်သည်– «မဟာမုနိကြီး၊ ဆွန်ဒနှင့် ဥပဆွန်ဒ ဟူသော အသူရနှစ်ဦးသည် မည်သူ၏သားများနည်း။ သူတို့အကြား မညီညွတ်မှုသည် မည်သို့ ပေါ်ပေါက်လာသနည်း၊ ထို့ပြင် မည်သို့ အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်ကြသနည်း»။

Verse 23

अप्सरा देवकन्या वा कस्य चैषा तिलोत्तमा | यस्या: कामेन सम्मत्तौ जघ्नतुस्तौ परस्परम्‌

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်– «ဤ တိလိုတ္တမာ သည် အပ္စရာမလား၊ သို့မဟုတ် ဒေဝတားတို့၏ သမီးတော်မလား။ ထို့ပြင် သူမသည် မည်သူ၏ အပိုင်အခွင့်အာဏာအောက်၌ ရှိသနည်း၊ သို့မဟုတ် မည်သူထံသို့ ချမှတ်ပေးအပ်ထားသနည်း—သူမကြောင့် ကာမတဏှာဖြင့် မူးမောသွားသော ထိုနှစ်ဦးသည် အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြသွားခဲ့သည်ဟု ဆိုသနည်း?»

Verse 24

एतत्‌ सर्व यथावृत्तं विस्तरेण तपोधन । श्रोतुमिच्छामहे ब्रह्मन्‌ परं कौतूहलं हि न:

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်– «တပဓန၊ တပဿာ၏ ဓနရှင်အို၊ ဤအကြောင်းအရာအားလုံးကို ဖြစ်ပျက်သကဲ့သို့ အတိအကျ၊ အသေးစိတ်ပြည့်စုံစွာ ကြားနာလိုပါသည်။ ဗြဟ္မဏ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ စူးစမ်းလိုစိတ်သည် အလွန်နက်ရှိုင်း၍ နားထောင်လိုစိတ် ပြင်းပြနေပါသည်»။

Verse 206

इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपर्वके अन्तर्गत विदुरागमनराज्यलम्भपर्वमें नगरनिर्माणविषयक दो सौ छठा अध्याय पूरा हुआ

ဤသို့ဖြင့် သန့်ရှင်းမြတ်သော မဟာဘာရတ အာဒိပရဝ၌၊ ဝိဒုရ၏ ရောက်ရှိလာခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်ရရှိခြင်း ဆိုင်ရာ အပိုင်းအတွင်း၊ မြို့တည်ဆောက်ခြင်း အကြောင်းအရာကို ဆောင်ရွက်ထားသော အခန်း (အဓ್ಯಾಯ) နှစ်ရာခြောက်ဆယ်ခြောက် ပြီးဆုံး၏။ (ဤသည်မှာ ဇာတ်လမ်းကို မတိုးတက်စေသော အခန်းပိတ် ကော်လိုဖွန် ဖြစ်သည်။)

Verse 207

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि विदुरागमनराज्यलम्भपर्वणि युधिष्ठिरनारदसंवादे सप्ताधिकद्धिशततमो<ध्याय:

ဤသို့ဖြင့် သန့်ရှင်းမြတ်သော မဟာဘာရတ အာဒိပရဝ၌၊ ဝိဒုရ၏ ရောက်ရှိလာခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်ရရှိခြင်း ဆိုင်ရာ အပိုင်းအတွင်း၊ ယုဓိဋ္ဌိရနှင့် နာရဒ တို့၏ ဆွေးနွေးပြောဆိုမှု၌ အခန်း (အဓ್ಯಾಯ) နှစ်ရာခုနစ်ဆယ်ခုနစ် ပြီးဆုံး၏။