Adhyaya 192
द्रौपदी-वरण-प्रत्ययः — Intelligence Reports and the Kaurava Court’s Response
Upa-parva: Svayaṃvara–Hāstināpura Pratyāvṛtti (Draupadī-vivāha-prasaṅga)
Vaiśaṃpāyana narrates how royal agents report that Draupadī has been won by Arjuna and joined to the Pāṇḍavas. The kings, astonished, reassess earlier assumptions that Kuntī and her sons perished in the lac-house fire, and some openly censure Bhīṣma and Dhṛtarāṣṭra in connection with Purocana’s cruel stratagem. After the svayaṃvara concludes, the rulers depart. Duryodhana returns to Hāstināpura with his brothers, Aśvatthāman, Karṇa, and Kṛpa, subdued by the outcome; Duḥśāsana attributes the event to fate and notes that Arjuna’s identity was not recognized. Vidura informs the court that the Pāṇḍavas are safe, honored by Drupada, and supported by strong relations. Dhṛtarāṣṭra responds with outward satisfaction and orders abundant ornaments for Draupadī, while also revealing a preference for his own son based on misapprehension. Duryodhana and Karṇa then request a private audience (excluding Vidura) and argue that strengthening rivals is not true growth; they propose continuous efforts to diminish the Pāṇḍavas’ power so they do not ‘overwhelm’ the Kauravas with their allies.
Chapter Arc: धृष्टद्युम्न द्रौपदी-स्वयंवर के अद्भुत विजेता का रूप-वर्णन करता है—वह युवा, व्यायत, रक्तनेत्र, कृष्णाजिनधारी, देवतुल्य, जिसने कठिन धनुष पर प्रत्यंचा चढ़ाकर लक्ष्य को भूमि पर गिरा दिया। → राजाओं की सभा में असह्य क्रोध उठता है; द्रौपदी विजेता के पीछे प्रसन्न होकर चलती है, पर पराजित नरेशों का अपमान-बोध उन्हें आक्रमण को उकसाता है। उधर पाण्डव ब्राह्मण-वेष में कुटिया लौटते हैं; द्रौपदी भिक्षा-रूप अन्न स्वीकार कर वृद्धा (कुन्ती) को पहले परोसती है और फिर उन ‘नरप्रवीरों’ की सेवा करती है—गोपनीयता और मर्यादा का तनाव भीतर ही भीतर बढ़ता है। → द्रुपद के मन में पाण्डु के प्रति पुराना स्नेह जागता है और वह निश्चय करता है—‘यह मेरी पुत्री पाण्डु-पुत्रों की स्नुषा बने’; इसी लक्ष्य से वह पुरोहित को पाण्डवों के पास भेजता है। पुरोहित और युधिष्ठिर का संवाद आरम्भ होकर विवाह-नियति को औपचारिक दिशा देता है। → पुरोहित के आगमन से द्रुपद की मंशा स्पष्ट होती है: वह विजेता की पहचान, पाण्डवों की कुशल-क्षेम और द्रौपदी के भविष्य को धर्मसम्मत रीति से बाँधना चाहता है; युधिष्ठिर पक्ष भी संवाद के माध्यम से स्थिति को संयमित और विधिसंगत बनाने की ओर बढ़ता है। → द्रुपद का ‘मनोरथ’ पूर्ण होने की आशा व्यक्त होती है—पर यह मनोरथ किस रूप में सिद्ध होगा (द्रौपदी का विवाह किस प्रकार/किससे), इसका निर्णय अगले प्रसंग पर टिका रह जाता है।
Shlokas
Verse 1
अ-णक्राछ (वैवाहिकपर्व) द्विनवत्यधिकशततमो< ध्याय: धृष्टय्युम्नके द्वारा द्रोपदी तथा पाण्डवोंका हाल सुनकर राजा द्रपदका उनके पास पुरोहितको भेजना तथा पुरोहित और युधिष्ठिरकी बातचीत वैशम्पायन उवाच ततस्तथोक्तः परिद्ृष्टरूप: पित्रे शशंसाथ स राजपुत्र: । धृष्टद्युम्न: सोमकानां प्रबहों वृत्तं यथा येन हृता च कृष्णा
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– ထိုသို့ ပြောကြားခံရပြီး အကြောင်းအရာကို ပြတ်သားစွာ နားလည်သွားသော မင်းသားသည် မိမိအဖထံ သတင်းပြန်လည်တင်ပြ하였다။ စောမကတို့၏ အရှင် ဓೃဋ္ဍျုမနသည် ထိုနေရာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သမျှနှင့် ကೃṣṇā (ဒြောပဒီ) ကို မည်သူက ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ကို အပြည့်အစုံ ရှင်းလင်းပြောကြား하였다—ထိုသို့ဖြင့် ဒြုပဒမင်းသည် ရာဇဝတ္တရားနှင့် ဓမ္မအတိုင်း တုံ့ပြန်နိုင်ရန် အခင်းအကျင်းကို ခင်းကျင်းပေး하였다။
Verse 2
धृष्टह्ुम्न उवाच योडसौ युवा व्यायतलोहिताक्ष: कृष्णाजिनी देवसमानरूप: । यः कार्मुकाग्रयं कृतवानधिज्यं लक्ष्यंच यः पातितवान् पृथिव्याम्
ဓೃဋ္ဍျုမန မိန့်သည်– “မဟာရာဇာ၊ ကိုယ်အင်အားကြီးမား၍ မျက်လုံးနီရောင်တောက်ပကာ ကృష్ణမೃဂအရေကို ဝတ်ဆင်ပြီး နတ်တပါးကဲ့သို့ လှပသော ထိုလူငယ်သူရဲကောင်းသည် အကောင်းဆုံး လေးကို ကြိုးတင်၍ ပစ်မှတ်ကို ထိကာ မြေပြင်သို့ ကျစေခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူသည် မည်သူနှင့်မျှ မပေါင်းဘဲ တစ်ယောက်တည်း လျင်မြန်စွာ ရှေ့သို့ တိုးထွက်သွား하였다။ ထိုအခါ ဗြာဟ္မဏအကြီးအကဲများစွာက သူ့ကို ဝိုင်းရံကာ ထပ်တလဲလဲ ချီးမွမ်းကြ၏။ နတ်များနှင့် ရှင်ရသီတို့က ဆောင်ရွက်အမှုထမ်းသော ဝဇ္ရကိုင် အိန္ဒြာသည် ဒိတိ၏ သားများ (ဒೈတျများ) ၏ တပ်အတွင်း၌ပင် မကြောက်မရွံ့ လှုပ်ရှားသကဲ့သို့၊ ထိုလူငယ်သူရဲကောင်းလည်း မင်းများအလယ်မှ မတုန်မလှုပ် ထွက်သွားခဲ့သည်။”
Verse 3
असज्जमानकश्षु ततस्तरस्वी वृतो द्विजाग्रयैरभिपूज्यमान: । चक्राम वज्रीव दिते: सुतेषु सर्वेश्व देवे ऋषिभिश्न जुष्ट:
ဓೃဋ္ဍျုမန မိန့်သည်– “ထို့နောက် ထိုလျင်မြန်၍ အင်အားကြီးသော လူငယ်သည် မည်သည့်ဖက်နှင့်မျှ မကပ်လျက်၊ အထက်မြတ်သော ဗြာဟ္မဏများက ဝိုင်းရံကာ ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ကြသဖြင့် ရှေ့သို့ လှမ်းတက်သွား하였다။ နတ်များနှင့် ရှင်ရသီတို့က ဆောင်ရွက်အမှုထမ်းသော ဝဇ္ရကိုင် (အိန္ဒြာ) သည် ဒိတိ၏ သားများအလယ်၌ပင် မကြောက်မရွံ့ လှုပ်ရှားသကဲ့သို့၊ ထိုသူရဲကောင်းလည်း စုဝေးနေသော မင်းများအလယ်ကို မဆိုင်းမတွ လျှောက်လှမ်းကာ ထွက်သွားခဲ့သည်—တည်ငြိမ်၍ ယုံကြည်ချက်ခိုင်မာပြီး ရည်ရွယ်ချက်မလှုပ်ရှား။”
Verse 4
कृष्णा प्रगृह्माजिनमन्वयात् त॑ नागं॑ यथा नागवधू: प्रहृष्टा | अमृष्यमाणेषु नराधिपेषु क्रुद्धेषु वै तत्र समापतत्सु
ဒြောပဒီ (ကೃṣṇā) သည် ဝမ်းမြောက်လွန်စွာဖြင့် သမင်အရေကို ကိုင်ကာ သူ့နောက်ကို နီးနီးကပ်ကပ် လိုက်သွားသည်—ပျော်ရွှင်သော ဆင်မသည် မိမိဆင်အရှင်နောက် လိုက်သကဲ့သို့။ ထိုကို မြင်သော မင်းများသည် မခံနိုင်ကြတော့ဘဲ ဒေါသထွက်ကာ စစ်တိုက်ရန် သူ့အပေါ်သို့ လေးဘက်လုံးမှ ပြေးဝင်လာကြသည်။
Verse 5
ततो<5पर: पार्थिवसड्घमध्ये प्रवृद्धमारुज्य महीप्ररोहम् । प्रकालयन्नेव स पार्थिवौघान् क्रुद्धोइन्तक: प्राणभृतो यथैव
ထို့နောက် အခြားသူရဲကောင်းတစ်ဦးသည် မြေမှပေါက်ထွက်နေသော သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်ကို ဆွဲနှုတ်ယူကာ မင်းများစုဝေးရာ အလယ်သို့ ခုန်ဝင်သွားသည်။ ဒေါသပြင်းထန်စွာဖြင့် သူသည် အုပ်စုလိုက် မင်းများကို ထိုးနှက်ချေမှုန်းကာ သေမင်း အန္တကကဲ့သို့ သက်ရှိတို့ကို ဖျက်ဆီးသလို ဖြစ်လာသည်။
Verse 6
तौ पार्थिवानां मिषतां नरेन्द्र कृष्णामुपादाय गतौ नराग्रयौ । विभ्राजमानाविव चन्द्रसूर्योी बाह्ां पुराद् भार्गवकर्मशालाम्
အရှင်မင်းကြီး၊ မင်းတို့အားလုံးကြည့်နေစဉ် နရသူရဲအထွတ်အထိပ်နှစ်ဦးသည် ကృష్ణာ (ဒြောပဒီ) ကိုခေါ်ယူ၍ ထွက်ခွာသွားကြ၏။ လနှင့် နေကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်ကာ မြို့ပြင်သို့ ထွက်၍ ဘာရ္ဂဝ၏ လက်မှုအလုပ်ရုံ—အိုးလုပ်သမား၏အိမ်—သို့ သွားကြပြီး လူထုမြင်ကွင်းနှင့် ပြိုင်ဘက်မင်းများထံမှ နန်းသမီးကို ကာကွယ်ကာ ဖယ်ရှားလိုက်ကြ၏။
Verse 7
तत्रोपविष्टार्चिरिवानलस्य तेषां जनित्रीति मम प्रतर्क: । तथाविधैरेव नरप्रवीरै- रुपोपविष्टैस्त्रिभिरग्निकल्पै:
ထိုနေရာ၌ မီးလျှံကဲ့သို့ တောက်ပသော မိန်းမတစ်ဦး ထိုင်နေသည်ကို ငါမြင်၏။ ငါ၏ခန့်မှန်းချက်အရ သူမသည် ထိုသူရဲကောင်းတို့၏ မိခင်ဖြစ်မည်။ သူမအနီး၌လည်း မီးကဲ့သို့ တောက်ပသော အထွတ်အထိပ် စစ်သူရဲသုံးဦး ထိုင်နေကြ၏။
Verse 8
तस्यास्ततस्तावभिवाद्य पादौ उक्ता च कृष्णा त्वभिवादयेति । स्थितां च तत्रैव निवेद्य कृष्णां भिक्षाप्रचाराय गता नराग्रया:
ထို့နောက် သူရဲကောင်းနှစ်ဦးသည် မိခင်၏ခြေတော်၌ ဦးချကန်တော့ကြပြီး ကృష్ణာ (ဒြောပဒီ) ကိုလည်း ကန်တော့ရန် ဆို၏။ သူမက ဦးချကန်တော့ကာ ထိုနေရာ၌ ရပ်နေစဉ် သူတို့သည် ကృష్ణာ ကို မိခင်၏စောင့်ရှောက်မှုအောက်သို့ အပ်နှံပြီး နရသူရဲအထွတ်အထိပ်တို့သည် ဆွမ်းခံရန် ထွက်သွားကြ၏။
Verse 9
तेषां तु भैक्ष॑ं प्रतिगृह्म कृष्णा दत्त्वा बलिं ब्राह्मणसाच्च कृत्वा । तां चैव वृद्धां परिवेष्य तांश्व नरप्रवीरान् स्वयमप्यभुड्धक्त
သူတို့ပြန်လာသောအခါ ကృష్ణာ (ဒြောပဒီ) သည် သူတို့ရရှိလာသော ဆွမ်းခံအစာကို လက်ခံယူ၍ အိမ်ထောင်ရေးဓမ္မအတိုင်း ပထမဦးစွာ နတ်ဘုရားတို့အား ဘလိ (ပူဇော်ပွဲ) အဖြစ် အပိုင်းတစ်စိတ် ဆက်ကပ်ပြီးနောက် ဗြာဟ္မဏတို့အား သင့်တော်သလို ဝေငှ၏။ ထို့နောက် ထိုအိုမင်းသောမိန်းမနှင့် ထိုနရသူရဲအထွတ်အထိပ်တို့ကို တစ်ဦးချင်း စားပွဲတင်ကျွေးမွေးကာ နောက်ဆုံးတွင် ကျန်သမျှကို သူမကိုယ်တိုင် စားသောက်၏။
Verse 10
सुप्तास्तु ते पार्थिव सर्व एव कृष्णा च तेषां चरणोपधाने । आसीत् पृथिव्यां शयनं च तेषां दर्भाजिनाग्रास्तरणोपपन्नम्
အရှင်မင်းကြီး၊ အစာစားပြီးနောက် သူတို့အားလုံး အိပ်ပျော်ကြ၏။ ကృష్ణာ သည် သူတို့၏ခြေတော်အနီး၌ အိပ်နေ၏။ သူတို့၏အိပ်ရာသည် မြေပြင်ပေါ်တွင်ပင် ခင်းထားပြီး အောက်တွင် ဒರ್ಭမြက်ခင်း၊ အပေါ်တွင် သားရေခင်းထား၏။
Verse 11
सोते समय वे वर्षाकालके मेघके समान गम्भीर गर्जना करते हुए आपसमें बड़ी विचित्र बातें करने लगे। वे पाँचों वीर जो बातें कह रहे थे, वे वैश्यों, शूद्रों तथा ब्राह्मणों-जैसी नहीं थीं
သူတို့အိပ်နေစဉ်၌ ထိုသူရဲကောင်းငါးဦးသည် မိုးရာသီမိုးတိမ်ကြီးများကဲ့သို့ အသံနက်နက်ကြီးကြီး တုန်လှုပ်စေသောဟိန်းဟောက်သံဖြင့် အချင်းချင်း ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ် စကားများကို ပြောဆိုလာကြသည်။ သူတို့ပြောသောစကားသည် ဝိုင်ရှျ၊ ရှူဒြ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏတို့၏ သာမန်ပြောပုံပြောနည်းနှင့် မတူညီခဲ့ပေ။
Verse 12
निःसंशयं क्षत्रियपुड्रवास्ते यथा हि युद्ध कथयन्ति राजन् । आशा हि नो व्यक्तमियं समृद्धा मुक्तान् हि पार्थाज्छूणुमो डग्निदाहात्
ဓೃಷ್ಟဒျုမနက ပြောသည်—“အရှင်မင်းကြီး၊ စစ်ပွဲအကြောင်းကို သူတို့ပြောဆိုပုံကြောင့် သူတို့သည် က္ṣတ္ရိယတို့အနက် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်ကြောင်း မသံသယရှိပါ။ ထို့ပြင် ပೃထာ (ကွန်တီ) ၏သားများဖြစ်သော ပाण्डဝတို့သည် လက္ခာအိမ်မီးလောင်မှုမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ကြားရသဖြင့်၊ ပाण्डဝတို့နှင့် ဆက်နွယ်မိတ်ဖက်လိုသည့် ကျွန်ုပ်တို့၏ဆန္ဒသည် အမှန်တကယ် ပြည့်စုံလာပြီဟု ထင်ရှားပါသည်”။
Verse 13
ते नर्दमाना इव कालमेघा: कथा विचित्रा: कथयाम्बभूवु: | न वैश्यशूद्रौोपयिकी: कथास्ता न च द्विजानां कथयन्ति वीरा:
“ကာလမိုးတိမ်ကြီးများကဲ့သို့ ဟိန်းဟောက်လျက် သူတို့သည် အရောင်အသွေးစုံလင် ထူးဆန်းသောစကားများကို အပြန်အလှန် ပြောဆိုကြ၏။ ထိုစကားသည် ဝိုင်ရှျ သို့မဟုတ် ရှူဒြတို့၏ ပြောပုံမဟုတ်၊ ထိုသူရဲကောင်းတို့သည် သာမန်ဗြာဟ္မဏတို့ကဲ့သို့လည်း မပြောကြ။ လေးကို အားဖြင့် ကြိုးတင်ပုံ၊ ခက်ခဲသော ပစ်မှတ်ကို ထိုးကျစေသည့်ပုံ၊ ထို့ပြင် အချင်းချင်း စကားပြောပုံတို့ကြောင့်—ကွန်တီ၏သားများဖြစ်သော ပါර්ထများသည် ဗြာဟ္မဏဝတ်စုံဖြင့် ဖုံးကွယ်ကာ ဤနေရာတွင် လှုပ်ရှားနေကြသည်ဟု အတိအကျ သိနိုင်သည်”။
Verse 14
ततः स राजा द्रुपद: प्रहृष्ट: पुरोहितं प्रेषयामास तेषाम् । विद्याम युष्मानिति भाषमाणो महात्मान: पाण्डुसुतास्तु कच्चित्
ထို့နောက် ဘုရင် ဒြုပဒသည် ဝမ်းမြောက်လွန်စွာဖြစ်၍ သူတို့ထံသို့ မိမိ၏ မိသားစုယဇ်ပုရောဟိတ်ကို စေလွှတ်하였다။ “သင်တို့သည် မည်သူတို့နည်းကို ငါ သိလိုသည်” ဟု ပြောလျက်၊ “အို ဇနမေဇယ၊ သင်တို့သည် မဟာသူတော် ပाण्डု၏သားများ ဖြစ်ကြသလော” ဟု မေးမြန်း하였다။
Verse 15
गृहीतवाक्यो नृपते: पुरोधा गत्वा प्रशंभामभिधाय तेषाम् । वाक्यं समग्र नृपतेर्यथाव- दुवाच चानुक्रमविक्रमेण
ဘုရင်၏စကားကို လက်ခံရရှိသော ပုရောဟိတ်သည် သူတို့ထံသို့ သွားရောက်၍ အရင်ဆုံး ချီးမွမ်းစကားဆိုကာ၊ ထို့နောက် ဘုရင် ဒြုပဒ၏မိန့်ခွန်းကို အပြည့်အစုံ—မလွဲမသွေ၊ အစဉ်လိုက်—တစ်ဆင့်ချင်း ပြန်လည်ပြောကြား하였다။
Verse 16
विज्ञातुमिच्छत्यवनी श्वरो वः पाज्चालराजो वरदो वरार्हा: । लक्ष्यस्य वेद्धारमिमं हि दृष्टवा हर्षस्य नान्तं प्रतिपद्यते सः
ဒೃṣṭadyumna က ပြောသည်– «ပာဉ္စာလာပြည်၏ ဘုရင် ဒရုပဒသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသောဂုဏ်နှင့် ထိုက်တန်၍ ကောင်းချီးပေးနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် သင်တို့ မည်သူမည်ဝါ ဖြစ်ကြသည်ကို သိလိုသည်။ ဤသူရဲကောင်းက ပစ်မှတ်ကို ထိမှန်အောင် ထိုးဖောက်သည့်အခါကို မြင်ပြီးနောက် ဘုရင်သည် ဝမ်းမြောက်လွန်ကဲ၍ ထိုဝမ်းမြောက်ခြင်း၏ အဆုံးကို မတွေ့နိုင်တော့။»
Verse 17
आखूयात च ज्ञातिकुलानुपूर्वी पदं शिरस्सु द्विषतां कुरुध्वम् प्रह्नादयध्वं हृदयं ममेद॑ पाञ्चालराजस्य च सानुगस्य
«သင်တို့၏ ဇာတိနှင့် မျိုးရိုးကို အစဉ်အလာအတိုင်း ပြောကြားလော့။ ရန်သူတို့၏ ခေါင်းပေါ်၌ ခြေတင်နိုင်သော အောင်မြင်မှုကို ရယူလော့။ ထို့ပြင် ငါ၏နှလုံးနှင့် ပာဉ္စာလာဘုရင်၏ နှလုံးကိုလည်း၊ သူ၏အနုချာများနှင့်တကွ၊ ပျော်ရွှင်စေကြလော့။»
Verse 18
पाण्डुहिं राजा द्रुपदस्य राज्ञ: प्रियः सखा चात्मसमो बभूव । तस्यैष कामो दुहिता ममेयं स््नुषां प्रदास्यामि हि कौरवाय
ဒṛṣṭadyumna က ပြောသည်– «ဘုရင် ပာဏ္ဍုသည် ဘုရင် ဒရုပဒ၏ အလွန်ချစ်ခင်ရသော မိတ်ဆွေဖြစ်၍ မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် တူညီသကဲ့သို့ သဘောထားခံရသူ ဖြစ်하였다။ ထို့ကြောင့် ဒရုပဒသည် ‘ဤသမီးကို ကောရဝမျိုးရိုး (အဓိပ္ပါယ်မှာ ပာဏ္ဍု၏ သား) ထံ သမီးမက်အဖြစ် လက်ထပ်ပေးမည်’ ဟူသော ဆန္ဒကို ထားရှိခဲ့သည်။»
Verse 19
अयं हि कामो द्रुपदस्य राज्ञो हृदि स्थितो नित्यमनिन्दिताड़ा: । यदर्जुनो वै पृथुदीर्घबाहु- र्धर्मेण विन्देत सुतां ममैताम्
ဒṛṣṭadyumna က ပြောသည်– «ဤဆန္ဒသည် ဘုရင် ဒရုပဒ၏ နှလုံး၌ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေသည်။ အကျယ်ဝန်း၍ ရှည်လျားသော လက်မောင်းရှိ အာర్జုနသည် ဓမ္မအတိုင်း ငါ၏သမီးကို အနိုင်ရ၍ တရားသဖြင့် လက်ထပ်ယူစေလိုသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။»
Verse 20
अशथोक्तवाक्यं हि पुरोहितं स्थितं ततो विनीतं समुदीक्ष्य राजा
ယဇ္ဌိષ્ઠိရဘုရင်သည် မိမိရှေ့၌ ရပ်နေသော ပုရောဟိတ်က လိမ်ညာမှုမရှိသော လေးစားဖွယ်စကားများကို ပြောပြီးနောက်၊ သူ၏ ယဉ်ကျေးနိမ့်ချမှုကို မြင်၍ အနီး၌ ထိုင်နေသော ဘီမစೇနကို ကြည့်ကာ အမိန့်ပေးသည်– «ခြေသုတ်ရေ (ပာဒျ) နှင့် အရ္ဃျ (အလှူရေ) ကို ဆက်ကပ်လော့။ သူသည် ဒရုပဒဘုရင်၏ ဂုဏ်သရေရှိ ပုရောဟိတ်ဖြစ်သဖြင့် ငါတို့သည် အထူးလေးစားဧည့်ခံရမည်။»
Verse 21
समीपतो भीममिदं शशास प्रदीयतां पाद्यमर्घ्य तथास्मै । मान्य: पुरोधा द्रुपदस्य राज्ञ- स्तस्मै प्रयोज्याभ्यधिका हि पूजा
ဒೃṣṭadyumna က ပြောသည်– ဘီမသည် အနီး၌ ရှိနေသည်ကို မြင်၍ သူ့အား အမိန့်ပေးကာ– «ဤသူအား ခြေဆေးရေ (ပာဒျ) နှင့် အဃ္ဃယ (ဧည့်ခံပူဇော်ရေ) ကိုပါ ဆက်ကပ်လော့။ ဤသူသည် ဒြုပဒ မင်း၏ အလွန်ဂုဏ်သရေရှိသော မိသားစု ပုရောဟိတ်ဖြစ်သဖြင့် ငါတို့က အထူးအမြင့်မားသော ဧည့်ခံပူဇော်မှုကို ပြုသင့်သည်» ဟု ဆို하였다။
Verse 22
भीमस्ततस्तत् कृतवान् नरेन्द्र तां चैव पूजां प्रतिगृहा हर्षात् सुखोपविष्टं तु पुरोहितं तदा युधिष्ठिरो ब्राह्मणमित्युवाच
ဒṛṣṭadyumna က ပြောသည်– ထို့နောက် ဘီမသည်၊ အို မင်းကြီး၊ ထိုအခမ်းအနားများကို ပြုလုပ်၍ ထုံးတမ်းအတိုင်း ပူဇော်ဧည့်ခံ하였다။ ပုရောဟိတ်သည် ထိုပူဇော်မှုကို ဝမ်းမြောက်စွာ လက်ခံကာ အာසနပေါ်တွင် သက်တောင့်သက်သာ ထိုင်ပြီးနောက် ယုဓိဋ္ဌိရသည် ထိုဗြာဟ္မဏ—သန့်ရှင်းသော အာဏာ၏ အသက်ရှင်သကဲ့သို့ အလွန်လေးစားအပ်သူ—အား ဤသို့ မိန့်ကြား하였다၊ အို ဇနမေဇယ။
Verse 23
पाज्चालराजेन सुता निसृष्टा स्वधर्मदृष्टेन यथा न कामात् । प्रदिष्टशुल्का द्रुपदेन राज्ञा सा तेन वीरेण तथानुवृत्ता
ဒṛṣṭadyumna က ပြောသည်– «အို ဗြာဟ္မဏ၊ ပာဉ္စာလ မင်းသည် ဤသမီးကို ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒကြောင့် မပေးခဲ့ပါ။ ဓမ္မကို မျက်နှာမူ၍ ဘုရင် ဒြုပဒသည် သတ်မှတ်ထားသော စမ်းသပ်မှု—ပစ်မှတ်ကို ထိမှန်ရမည့် အစမ်း—အခြေအနေအောက်တွင်သာ သမီးကို ပေးမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုသူရဲကောင်းသည် ထိုအခြေအနေကို ပြည့်စုံစွာ ဖြည့်ဆည်း၍ ဤသမီးကို တရားဝင် ရရှိခဲ့ပြီး၊ သူမလည်း ထိုအတိုင်း သူ့ကို လက်ခံလိုက်သည်»။
Verse 24
न तत्र वर्णेषु कृता विवक्षा न चापि शीले न कुले न गोत्रे ।।
ဒṛṣṭadyumna က ပြောသည်– «ထိုကြေညာချက်တွင် လူမျိုးအဆင့် (ဝဏ္ဏ)၊ အကျင့်သီလ၊ မိသားစု၊ သို့မဟုတ် ဂိုत्र အကြောင်း မည်သည့်လိုလားချက်မျှ မပါရှိခဲ့။ အခြေအနေတစ်ခုတည်းသာ ရှိသည်– လေးကို ကြိုးတင်၍ ပစ်မှတ်ကို ထိမှန်လျှင် သမီးကို ပေးမည်ဟုသာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤမဟာသတ္တိရှိသော သူရဲကောင်းသည် ဘုရင်တို့ စုဝေးရာအလယ်၌ ကృష్ణာ မင်းသမီးကို ထိုကြေညာချက်အတိုင်း အနိုင်ရခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြစ်လာပြီးနောက် ဆိုမက မင်း ဒြုပဒသည် မိမိ၏ ပျော်ရွှင်မှုကိုသာ ဖျက်ဆီးမည့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု၌ မကျရောက်သင့်»။
Verse 25
सेयं तथानेन महात्मनेह कृष्णा जिता पार्थिवसड्घमध्ये । नैवंगते सौमकिरद्य राजा संतापमर्हत्यसुखाय कर्तुम्
ဒṛṣṭadyumna က ပြောသည်– «ဤနေရာ၌ပင်၊ ဘုရင်တို့ စုဝေးရာအလယ်၌၊ ကృష్ణာ မင်းသမီးသည် ဤမဟာသတ္တိရှိသော သူရဲကောင်းအားဖြင့် ထိုနည်းအတိုင်း အနိုင်ရယူခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုကိစ္စသည် ဤသို့ ဖြစ်လာပြီးနောက် ဆိုမက မင်း ဒြုပဒသည် အဆင်မပြေမှုသာ မွေးဖွားစေမည့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု၌ မကျရောက်သင့်။ ကြေညာထားသော အခြေအနေအတိုင်း ရလဒ်ကို လက်ခံ၍ မိမိကိုယ်ကို မညှဉ်းဆဲသင့်»။
Verse 26
कामश्न यो5सौ द्रुपदस्य राज्ञ: स चापि सम्पत्स्यति पार्थिवस्य । सम्प्राप्यरूपां हि नरेन्द्रकन्या- मिमामहं ब्राह्मण साधु मन्ये
ဓṛṣṭadyumna က ပြောသည်– «ဗြာဟ္မဏာရေ၊ ဒရုပဒ မင်းကြီး၏ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသော ဆန္ဒသည် အမှန်တကယ် ပြည့်စုံလိမ့်မည်၊ မင်းကြီး၏ ရည်ရွယ်ချက်လည်း အောင်မြင်လိမ့်မည်။ ရုပ်ရည်အလှနှင့် အရည်အချင်းကြောင့် ကျော်ကြားသော မင်းသမီးတော်ကို ရရှိပြီးနောက် ဤအိမ်ထောင်ရေးကို အလုံးစုံ သင့်လျော်၍ မင်္ဂလာရှိသည်ဟု ငါ သဘောတူ၏»။
Verse 27
न तद् धनुर्मन्दबलेन शक्यं मौर्व्या समायोजयितुं तथा हि । न चाकृतास्त्रेण न हीनजेन लक्ष्यं तथा पातयितुं हि शक्यम्
ဓṛṣṭadyumna က ပြောသည်– «အင်အားနည်းသူသည် ထိုကြီးမားသော လေးကို မော်ဝီ (လေးကြိုး) တပ်၍ မတင်နိုင်—အမှန်တကယ် ထိုသို့ပင်။ ထို့ပြင် လက်နက်ပညာကို ပြည့်စုံစွာ မသင်ယူရသေးသူကလည်း ထိုနည်းဖြင့် ပစ်မှတ်ကို ချမချနိုင်၊ နိမ့်ကျသော မျိုးရိုးမှ လူတစ်ယောက်အတွက်လည်း ထိုကဲ့သို့သော လုပ်ရပ်သည် မဖြစ်နိုင်ပေ»။
Verse 28
तस्मान्न तापं दुहितुर्निमित्तं पाञज्चालराजो<हति कर्तुमद्य । न चापि तत्पातनमन्यथेह कर्तु हि शक््यं भुवि मानवेन
ဓṛṣṭadyumna က ပြောသည်– «ထို့ကြောင့် ပാഉဉ္စာလ မင်းကြီးသည် ယနေ့ သမီးတော်အတွက် နောင်တရစရာ မရှိသင့်။ ထို့ပြင် ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် ထိုသူရဲကောင်းကို မလွဲ၍ အခြားမည်သူမျှ ထိုပစ်မှတ်ကို ထိုးဖောက်၍ ချနိုင်သူ မရှိနိုင်»။
Verse 29
एवं ब्रुवत्येव युधिष्ठिरे तु पाञज्चालराजस्य समीपतोडन्य: । तत्राजगामाशु नरो द्वितीयो निवेदयिष्यन्निह सिद्धमन्नम्
ယုဓိဋ္ဌိရ ပြောနေစဉ်တည်းကပင် ပാഉဉ္စာလ မင်းကြီးအနီးမှ လူတစ်ယောက် ထပ်မံ အလျင်အမြန် ရောက်လာ하였다။ သူသည် «အစားအစာ ပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ» ဟု သတင်းပို့ရန် လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဧည့်သည်တို့ကို ဂုဏ်ပြုဧည့်ခံရန် မင်းနန်းတော်က အသင့်ဖြစ်ကြောင်းကို ပြသ하였다။
Verse 192
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि वैवाहिकपर्वणि पुरोहितयुधिष्ठिरसंवादे द्विनवत्यधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत वैवाहिकपर्वनें पुरोहितयुधिष्ठिरविषयक एक सौ बानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဤသို့ဖြင့် သီရိမဟာဘာရတ အာဒီပရဝ၌၊ ဝိုင်ဝါဟိက အပိုင်းအတွင်း၊ မိသားစု ပုရောဟိတ်နှင့် ယုဓိဋ္ဌိရ တို့၏ ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုပါဝင်သော အခန်း တစ်ရာကိုးဆယ်နှစ် မြောက်သည် ပြီးဆုံး၏။
Verse 193
कृतं हि तत् स्यात् सुकृतं ममेद॑ यशभश्न पुण्यं च हितं तदेतत् । “उनका यह कहना है कि यदि मेरा यह मनोरथ पूर्ण हो जाय
ငါ၏အလိုဆန္ဒသည် ပြည့်စုံလာပါက၊ ငါသည် ထိုအရာကို ငါ၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့၏ အမှန်တကယ်သော အကျိုးဖြစ်သည်ဟု ယူဆမည်။ ငါအတွက် ထိုအရာတစ်ခုတည်းကပင် ယశ (ဂုဏ်သတင်း)၊ ပုဏ္ဏ (ကုသိုလ်) နှင့် အမှန်တကယ်သော အကျိုးကျေးဇူး ဖြစ်လာမည်—ဓမ္မနှင့် မင်္ဂလာတရားနှင့် ကိုက်ညီသော အဆုံးအဖြတ်တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။
Frequently Asked Questions
The court confronts the ethical tension between acknowledging the Pāṇḍavas’ legitimate success and alliance (a dharmic recognition) versus pursuing rival-containment through ongoing power-reduction strategies, raising questions about just governance and kinship duty.
The text juxtaposes daiva (contingency/fate) with pauruṣa (agency), showing how actors interpret outcomes to justify policy; it also implies that concealed wrongdoing (e.g., the lac-house plot) persists as reputational and political liability.
No explicit phalaśruti appears here; the chapter functions as narrative-ethical linkage, clarifying how information, public posture, and private counsel shape the epic’s later escalation.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.