Shloka 21
Ādi Parva, Adhyāya 181 — Svayaṃvara Aftermath: Arjuna–Karna Exchange and Bhīma–Śalya Contest
तेन संगम्य ते भार्या तनयं जनयिष्यति । स ते वंशकर: पुत्रो भविष्यति नृपाधम,इस प्रकार ब्राह्मगी करुण विलाप करती हुई याचना कर रही थी, तो भी जैसे व्याप्र मनचाहे मृगको मारकर खा जाता है, उसी प्रकार राजाने अत्यन्त निर्दयीकी भाँति ब्राह्यणीके पतिको खा लिया। उस समय क्रोधसे पीड़ित हुई ब्राह्मणीके नेत्रोंसे धरतीपर आँसुओंकी जो बूँदें गिरी, वे सब प्रज्वलित अग्नि बन गयीं। उस अग्निने उस स्थानको जलाकर भस्म कर दिया। तदनन्तर पतिके वियोगसे व्यथित एवं शोकसंतप्त ब्राह्मणीने रोषमें भरकर राजर्षि कल्माषपादको शाप दिया--'ओ नीच! मेरी पतिविषयक कामना अभी पूर्ण नहीं हो पायी थी, तभी तूने अत्यन्त क्रूरकी भाँति मेरे देखते-देखते आज मेरे महायशस्वी प्रियतम पतिको अपना ग्रास बना लिया है; अतः दुर्बुद्धे! तू भी मेरे शापसे पीड़ित हुआ ऋतुकालमें पत्नीके साथ समागम करते ही तत्काल प्राण त्याग देगा। जिन महर्षि वसिष्ठके पुत्रोंका तुमने संहार किया है, उन्हींसे समागम करके तेरी पत्नी पुत्र पैदा करेगी। नृूपाधम! वही पुत्र तेरा वंश चलानेवाला होगा”
tena saṅgamya te bhāryā tanayaṁ janayiṣyati | sa te vaṁśakaraḥ putro bhaviṣyati nṛpādhama ||
ဂန္ဓဗ္ဗက ပြောသည်— «သူနှင့် ပေါင်းသင်းလျှင် သင်၏ မိဖုရားသည် သားတစ်ယောက်ကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်မည်။ ထိုသားသည် သင်၏ မျိုးရိုးကို ဆက်လက်တည်တံ့စေမည့်သူ ဖြစ်လိမ့်မည်၊ အို မင်းတို့အနက် အနိမ့်ဆုံးသောသူ!» သို့ရာတွင် ဤစကားသည် ကြမ်းတမ်းသော သာသနာတရားပြောင်းလဲမှု၏ နောက်ခံတွင် ထွက်ပေါ်လာသည်—အကြမ်းဖက်မှုနှင့် အစာလိုချင်စိတ်ကြောင့် မင်းတစ်ပါးသည် ဓမ္မ၏ ကန့်သတ်ချက်ကို ချိုးဖောက်ကာ ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးကို စားသောက်လိုက်သဖြင့် ထိုဗြာဟ္မဏ၏ ဇနီးက မင်းကို ကျိန်စာတင်သည်။ ဤကဗျာပိုဒ်သည် အုပ်ချုပ်သူသည် အဓမ္မသို့ ကျရောက်၍ ကျိန်စာခံရသော်လည်း စကြဝဠာစည်းကမ်းသည် မျိုးရိုးဆက်တည်မှုကို မပျက်မကွက် ထိန်းသိမ်းပေးကြောင်း—သို့သော် ထိုလမ်းကြောင်းသည် သာသနာချိုးဖောက်မှု၊ ပြန်လည်တုံ့ပြန်မှုနှင့် မလွဲမသွေ ခံယူရမည့် အကျိုးဆက်တို့ဖြင့် အမှတ်အသားပြုထားကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse highlights moral causality: when a ruler violates dharma, consequences follow through curse and suffering, yet social/cosmic continuity (lineage) may still be maintained—often in a way that exposes the ruler’s disgrace rather than affirming his virtue.
After the king’s brutal act and the Brahmin woman’s curse, the Gandharva declares that the king’s wife will conceive a son through union with another man, and that son will continue the king’s lineage—signaling both the king’s punishment and the ensured continuation of his dynasty.