Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata

Lākṣāgṛha Planning

तुल्येष्वस्त्रोपदेशेषु सौष्ठवेन च वीर्यवान्‌ । एक: सर्वकुमाराणां बभूवातिरथो<र्जुन:,यद्यपि सबको समानरूपसे अस्त्र-विद्याका उपदेश प्राप्त होता था तो भी पराक्रमी अर्जुन अपनी विशिष्ट प्रतिभाके कारण अकेले ही समस्त कुमारोंमें अतिरथी हुए

tulyeṣv astropadeśeṣu sauṣṭhavena ca vīryavān | ekaḥ sarvakumārāṇāṃ babhūvātiratho 'rjunaḥ ||

ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်။ လက်နက်ပညာကို အားလုံးတူညီစွာ သင်ကြားပေးခဲ့သော်လည်း၊ ရဲရင့်သော အာర్జုနသည် မိမိ၏ ထူးကဲသော အရည်အချင်းကြောင့် မင်းသားများအနက် တစ်ဦးတည်း အတိရထ (atiratha) ဖြစ်လာ하였다။ ဤပိုဒ်သည် အခွင့်အရေးတူညီခြင်းက ရလဒ်တူညီခြင်းကို မအာမခံကြောင်းကို ပြသပြီး၊ စည်းကမ်းတကျ လေ့ကျင့်မှုနှင့် အတွင်းစွမ်းအားက လူတစ်ဦးကို ထူးချွန်သော ကျွမ်းကျင်မှုသို့ မြှင့်တင်ကြောင်းကို ညွှန်ပြသည်။

तुल्येषुin equal (circumstances)
तुल्येषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतुल्य
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
अस्त्रin weapons
अस्त्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Locative, Plural
उपदेशेषुin instructions/teachings
उपदेशेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउपदेश
FormMasculine, Locative, Plural
सौष्ठवेनby excellence/superiority
सौष्ठवेन:
Karana
TypeNoun
Rootसौष्ठव
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वीर्यवान्valorous, possessing prowess
वीर्यवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
एकःalone, one
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वof all
सर्व:
Sambandha
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Genitive, Plural
कुमाराणाम्of the princes
कुमाराणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Genitive, Plural
बभूवbecame/was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
अतिरथःa great chariot-warrior (atiratha)
अतिरथः:
Karta
TypeNoun
Rootअतिरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
S
sarva-kumāra (the princes/royal youths)
A
astra (weapons/weapon-lore)
A
atiratha (rank of warrior)

Educational Q&A

Even when instruction and opportunity are equal, excellence arises from superior skill, effort, and valor; Arjuna’s distinction is attributed to his sauṣṭhava (refined mastery) rather than special treatment.

Vaiśampāyana remarks that among the royal youths receiving the same weapons-training, Arjuna alone stands out and attains the status of an atiratha, signaling his exceptional martial capability.