Shloka 56
हास्यतामुपसम्प्राप्तं कश्मलं तत्र मे5भवत् । द्रोणं धिगस्त्वधनिनं यो धनं नाधिगच्छति,मैं लौटकर आया तो देखता हूँ कि छोटे-छोटे बालक आटेके पानीसे अभश्वत्थामाको ललचा रहे हैं और वह अज्ञानमोहित बालक उस आटेके जलको ही पीकर मारे हर्षके फ़ूला नहीं समाता तथा यह कहता हुआ उठकर नाच रहा है कि "मैंने दूध पी लिया'। कुरुनन्दन! बालकोंसे घिरे हुए अपने पुत्रको इस प्रकार नाचते और उसकी हँसी उड़ायी जाती देख मेरे मनमें बड़ा क्षोभ हुआ। उस समय कुछ लोग इस प्रकार कह रहे थे, 'इस धनहीन द्रोणको धिक््कार है, जो धनका उपार्जन नहीं करता
hāsyatām upasamprāptaṁ kaśmalaṁ tatra me 'bhavat | droṇaṁ dhig astv adhaninaṁ yo dhanaṁ nādhigacchati |
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «ထိုအခါ ငါ့အပေါ်သို့ ပြင်းထန်သော ဝမ်းနည်းခြင်း ကျရောက်လာ၏၊ အကြောင်းမှာ ငါ့သားသည် ရယ်စရာအဖြစ် ဖြစ်နေသည်ကို မြင်ရသောကြောင့်ပင်။ ထိုနေရာတွင် လူအချို့က ‘ချမ်းသာမရှိသော ဒရောဏကို အရှက်တင်ကြစို့—ငွေကြေးကို မရယူနိုင်သူ!’ ဟု ဆိုကြ၏»။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical tension between inner worth and social valuation: society condemns a person for poverty and lack of material success, and such contempt can wound deeply—especially when it humiliates one’s family. It implicitly critiques the reduction of human dignity to wealth.
The speaker reports a moment of intense distress upon seeing his son become a target of mockery. Onlookers voice scorn toward Droṇa, calling him shameful for being poor and for not acquiring wealth—setting the emotional and social pressure that drives later choices.