Shloka 8
अणीमाण्डव्य इति च ततो लोकेषु गीयते । स गत्वा सदन विप्रो धर्मस्य परमात्मवित्,अणी कहते हैं शूलके अग्रभागको, उससे युक्त होनेके कारण वे मुनि तभीसे सभी लोकोंमें “अणी-माण्डव्य” कहलाने लगे। एक समय परमात्मतत्त्वके ज्ञाता विप्रवर माण्डव्यने धर्मराजके भवनमें जाकर उन्हें दिव्य आसनपर बैठे देखा। उस समय उन शक्तिशाली महर्षिने उन्हें उलाहना देते हुए पूछा--“मैंने अनजानमें कौन-सा ऐसा पाप किया था, जिसके फलका भोग मुझे इस रूपमें प्राप्त हुआ? मुझे शीघ्र इसका रहस्य बताओ। फिर मेरी तपस्याका बल देखो”
aṇīmāṇḍavya iti ca tato lokeṣu gīyate | sa gatvā sadanaṁ vipro dharmasya paramātmavit |
ထို့ကြောင့် ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည် လောကများတွင် “အဏီ-မာဏ္ဍဝျ” ဟု ကျော်ကြားလာ하였다။ ထို့နောက် အမြင့်ဆုံး အတ္တတတ္တဝကို သိမြင်သော ဘြာဟ္မဏ မာဏ္ဍဝျသည် ဓမ္မ၏ နန်းတော်သို့ သွားရောက်ကာ ဒဿမရာဇာကို ဒိဗ္ဗာသနပေါ်၌ ထိုင်နေသည်ကို မြင်하였다။ တပဿာ၏ အင်အားဖြင့် မဟာမုနိသည် သူ့ကို ပြစ်တင်၍ မေး하였다—“မသိမသာ ငါပြုမိသော အပြစ်သည် အဘယ်နည်း၊ ထိုအကျိုးကြောင့် ဤသို့သော ဒုက္ခကို ခံရသနည်း။ အကြောင်းရင်းကို ချက်ချင်း ပြောကြားလော့—ပြီးလျှင် ငါ့တပဿာ၏ အင်အားကို ကြည့်လော့” ဟု။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical inquiry into karmic justice: even a realized ascetic questions Dharma about disproportionate or seemingly unintended punishment, highlighting the demand that moral law be transparent, proportionate, and accountable.
Māṇḍavya, now known as Aṇī-Māṇḍavya, goes to Dharma’s abode, sees Dharmarāja enthroned, and confronts him—asking what unknown sin caused his suffering and insisting on an immediate explanation, invoking the power of his austerities.