Shloka 31
मातापित्रो: प्रजायन्ते पुत्रा: साधारणा: कवे,“विद्वन! माता और पिता दोनोंसे पुत्रोंका जन्म होता है, अत: उनपर दोनोंका समान अधिकार है। जैसे पिता पुत्रोंका स्वामी है, उसी प्रकार माता भी है। इसमें संदेह नहीं है। ब्रह्मर्ष! विधाताके विधान या मेरे पूर्वजन्मोंके पुण्यसे जिस प्रकार तुम मेरे प्रथम पुत्र हो, उसी प्रकार विचित्रवीर्य मेरा सबसे छोटा पुत्र था। जैसे एक पिताके नाते भीष्म उसके भाई हैं, उसी प्रकार एक माताके नाते तुम भी विचित्रवीर्यके भाई ही हो। बेटा! मेरी तो ऐसी ही मान्यता है; फिर तुम जैसा समझो। ये सत्यपराक्रमी शान्तनुनन्दन भीष्म सत्यका पालन कर रहे हैं
vaiśampāyana uvāca | mātāpitroḥ prajāyante putrāḥ sādhāraṇāḥ kave |
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို ကဗိ-ရိရှိ၊ သားသမီးတို့သည် မိခင်နှင့် ဖခင် နှစ်ဖက်လုံးမှ မွေးဖွားလာကြသဖြင့် ထိုသူတို့အပေါ် အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်သည် နှစ်ဖက်လုံးတွင် တူညီစွာ ရှိသည်။ ဖခင်က သားသမီးတို့၏ အုပ်ထိန်းသူ၊ အရှင်ဖြစ်သကဲ့သို့ မိခင်လည်း ထိုနည်းတူပင်—သံသယမရှိ။ အို ဘြဟ္မရိရှိ၊ ကံကြမ္မာ၏ စီမံချက် သို့မဟုတ် အတိတ်ဘဝက ကုသိုလ်ကြောင့် သင်သည် ငါ၏ ပထမသား ဖြစ်သကဲ့သို့ ဝိစိတြဝီရျသည် ငါ၏ အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်하였다။ ထို့ကြောင့် ဖခင်ဘက်မှ ဘီရှ္မသည် သူ၏ အစ်ကိုဖြစ်သကဲ့သို့ မိခင်ဘက်မှ သင်လည်း ဝိစိတြဝီရျ၏ အစ်ကိုပင် ဖြစ်သည်။ သားရေ၊ ဤသည်မှာ ငါ၏ ယုံကြည်ချက်တည်ငြိမ်ရာ ဖြစ်၏; သင်သဘောပေါက်သလို ဆုံးဖြတ်လော့။ သန္တနု၏ သား ဘီရှ္မသည်လည်း သစ္စာအားဖြင့် ရဲရင့်သူဖြစ်ကာ သစ္စာနှင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းနေသည်။»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Parenthood is shared: since a child is born from both mother and father, both possess equal moral authority and responsibility regarding the child. The passage also elevates satya (truthfulness) as a guiding dharma, exemplified by Bhīṣma.
A speaker argues that maternal relation establishes real brotherhood just as paternal relation does. On that basis, the addressee is urged to recognize Vicitravīrya as a brother through the same mother, while Bhīṣma is praised for adhering to truth and rightful conduct.