
Adhyaya 87 — Saṃsāra-viṣa-kathana: Ājñā-śakti, Māyā-bandha, and Mokṣa by Prasāda
သုတက မုန့်ခွန်းတော်အရ၊ အရင်သင်ခန်းစာကို ကြားပြီးနောက် ရှင်တော်များသည် ကြောက်ရွံ့သော်လည်း ဘက္တိဖြင့် ပိနာကင် ရှိဝကို ဦးချကြသည်။ မဟာဒေဝသည် ဟိမဝတီနှင့် မည်သို့ “ကစား” သနည်းဟု မေးမြန်းရာတွင် ရှိဝက နူးညံ့သိမ်မွေ့သော သဘောတရားကို ပြောကြားသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ဇီဝအတွက် မာယာနှင့် ကမ္မအောက်တွင် ချည်နှောင်ခြင်းနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်းကို အတွေ့အကြုံရသော်လည်း အတ္တမန်၏ အမှန်တရားမှာ မချည်နှောင်ခံရကြောင်း ဖြစ်သည်။ သိမြင်မှု၏ အခြေခံ (ဝိဒ္ယာ၊ ရှရုတိ-စမရတိနှင့် တည်ကြည်သော အင်အား) သည် မိမိထံမှ ဖြစ်ကြောင်း ပြသပြီး “အာဇ္ဉာ” ကို အမြဲတမ်းရှိသော ပဉ္စဝက္တရ မဟာသက္တိအဖြစ် မိတ်ဆက်ကာ အရာအားလုံးတွင် ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ပြန့်နှံ့၍ မောက္ခသို့ လှုပ်ရှားမှုကို စတင်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် ဘဝါနီက မာယာကို ဖယ်ရှားကာ မြင်သူများကို လွတ်မြောက်စေပြီး၊ အုမာနှင့် ရှင်ကရသည် အဆုံးစွန်သော သတ္တဝါတရားတွင် မကွာခြားကြောင်း အတည်ပြုသည်။ မောက္ခသည် သခင်၏ ကရုဏာကြောင့် ချက်ချင်းရနိုင်ပြီး အသက်အရွယ်၊ မွေးဖွားအမျိုးအစား မရွေး သတ္တဝါအားလုံးအတွက် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာသည်။ ချည်နှောင်ခြင်းနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်း နှစ်မျိုးလုံးကို ဖြစ်စေသူမှာ စကြဝဠာသခင် ရှိဝတစ်ပါးတည်း ဖြစ်သည်။ အဆုံးတွင် စိဒ္ဓများက ရုဒြကို မျိုးစုံသော စကြဝဠာအဖြစ် ချီးမွမ်းကာ အမ္ဗိကာ၏ ကရုဏာဖြင့် သာယုဇ္ယကို ရရှိပြီး ရှိုင်ဝ မောက္ခသဘောတရားနှင့် ဘက္တိသို့ ဆက်လက် ဦးတည်စေသည်။
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे संसारविषकथनं नाम षडशीतितमो ऽध्यायः सूत उवाच निशम्य ते महाप्राज्ञाः कुमाराद्याः पिनाकिनम् प्रोचुः प्रणम्य वै भीताः प्रसन्नं परमेश्वरम्
ဤသို့ဖြင့် သီရိ လင်္ဂ မဟာပုရာဏ အရှေ့ပိုင်း၌ “သံသာရအဆိပ်အကြောင်း” ဟူသော အခန်း ၈၇ စတင်၏။ စူတက ပြောသည်—ထိုသင်ကြားချက်ကို ကြားပြီးနောက် မဟာပညာရှိများဖြစ်သော သနကနှင့် ကုမာရတို့သည် ကြောက်ရွံ့လေးစားစွာ ဦးချကန်တော့၍ ပျော်ရွှင်ကြင်နာသော ပရမေရှွရ၊ ပိနာကင် (Pinākin) ပတိကို ပြောကြားလေ၏။
Verse 2
एवं चेदनया देव्या हैमवत्या महेश्वर क्रीडसे विविधैर्भोगैः कथं वक्तुमिहार्हसि
အို မဟေရှ္ဝရ၊ ဤ ဟိုင်မဝတီ ဒေဝီနှင့် အမျိုးမျိုးသော အာနန္ဒဘောဂတို့ဖြင့် ကစားပျော်ရွှင်နေသော်လည်း၊ ဤနေရာတွင် မကပ်မငြိသကဲ့သို့ မည်သို့ ပြောဆိုနိုင်ပါသနည်း။
Verse 3
सूत उवाच एवमुक्तः प्रहस्येशः पिनाकी नीललोहितः प्राह ताम् अंबिकां प्रेक्ष्य प्रणिपत्य स्थितान् द्विजान्
စူတက ပြောသည်—ထိုသို့ ပြောဆိုခံရသော်၊ အရှင်သည် ပြုံးရယ်လျက်၊ ပိနာကီ၊ အပြာနှင့် နီညိုရောင်တောက်ပသော အရှင်သည် အမ္ဗိကာကို ကြည့်၍၊ ဂုဏ်ပြုစွာ ရပ်နေသော ဗြဟ္မဏ ရှင်တော်များအား ဦးချပြီးနောက် စကားတော်ကို မိန့်ကြား하였다။
Verse 4
बन्धमोक्षौ न चैवेह मम स्वेच्छा शरीरिणः अकर्तज्ञः पशुर्जीवो विभुर्भोक्ता ह्यणुः पुमान्
“ချည်နှောင်ခြင်းနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်းသည် ဤနေရာ၌ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူအဖြစ် ငါ၏ ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒမဟုတ်။ ဇီဝသည် ပသု—လုပ်သူကို အမှန်မသိသော လုပ်ဆောင်သူဖြစ်၏။ မိမိကို အာဏာရှင်၊ အာနန္ဒခံစားသူဟု ထင်မြင်သော်လည်း၊ အမှန်အားဖြင့် ပုမန်သည် အဏု—ကန့်သတ်သော ကိုယ်တော်သာ ဖြစ်သည်။”
Verse 5
मायी च मायया बद्धः कर्मभिर् युज्यते तु सः ज्ञानं ध्यानं च बन्धश् च मोक्षो नास्त्यात्मनो द्विजाः
“မာယာ၏ အင်အားရှိသော ဇီဝသည် မာယာကြောင့်ပင် ချည်နှောင်ခံရ၍ ကမ္မတို့နှင့် ချိတ်ဆက်ခံရသည်။ အို ဒွိဇတို့၊ ထိုအတ္တအတွက် ဉာဏ်နှင့် ဓျာနတောင် ချည်နှောင်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ မာယာ၏ အာဏာအောက်၌ ရှိနေသရွေ့၊ ပတိ—သခင် ရှိဝအား ခိုလှုံမထားသရွေ့ လွတ်မြောက်ခြင်း မပေါ်ပေါက်။”
Verse 6
यदैवं मयि विद्वान् यस् तस्यापि न च सर्वतः एषा विद्या ह्यहं वेद्यः प्रज्ञैषा च श्रुतिः स्मृतिः
“ပညာရှိတစ်ဦးက ငါကို ဤသို့ သိမြင်သော်လည်း၊ အရာအားလုံးအနှံ့ ငါကို မပြည့်စုံစွာ မသိနိုင်သေး။ အကြောင်းမူ ဤသည်ပင် အမှန်တရား၏ ဗိဒ္ယာ—သိရမည့်သူမှာ ငါတစ်ဦးတည်း၊ ပတိ ဖြစ်သည်။ ဤသည်ပင် နိုးကြားသော ပညာ; ဤသည်ပင် ရှရုတိနှင့် စမෘတိ ဖြစ်သည်။”
Verse 7
धृतिरेषा मया निष्ठा ज्ञानशक्तिः क्रिया तथा इच्छाख्या च तथा ह्याज्ञा द्वे विद्ये न च संशयः
ဤတည်ကြည်မှုသည် ငါ၏ မပြောင်းလဲသော ဆုံးဖြတ်ချက်တည်း။ ဉာဏ်သတ္တိနှင့် ကရိယာသတ္တိ ရှိ၏။ ထို့ပြင် «အိစ္ဆာ» ဟူသော ဆန္ဒသတ္တိနှင့် «အာဇ္ဉာ» ဟူသော အမိန့်သတ္တိလည်း ရှိ၏။ သံသယမရှိဘဲ သာသနာဗိဒ္ယာမှာ ဉာဏ်လမ်းနှင့် ကရိယာလမ်း ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိကြောင်း သိလော့။
Verse 8
न ह्येषा प्रकृतिर्जैवी विकृतिश् च विचारतः विकारो नैव मायैषा सदसद्व्यक्तिवर्जिता
ဤအရာသည် ဇီဝမှ ပေါက်ဖွားသော ပရကృతိ မဟုတ်။ မှန်ကန်သော ခွဲခြားစဉ်းစားမှုအရလည်း ရိုးရိုး ပြောင်းလဲမှုတစ်ရပ် မဟုတ်။ ထုတ်ကုန်အဖြစ် မာယာပင် မဟုတ်။ ရှိခြင်း/မရှိခြင်း၏ နှစ်ဖက်ကွဲမှုကို ကျော်လွန်၍ ထင်ရှားသတ်မှတ်မှုကင်းသော အထက်တန်းသဘောတရား—ပတိ (ရှီဝ) ကို ညွှန်ပြသည်။
Verse 9
पुरा ममाज्ञा मद्वक्त्रात् समुत्पन्ना सनातनी पञ्चवक्त्रा महाभागा जगतामभयप्रदा
ရှေးကာလ၌ ငါ၏ အနန္တ အမိန့်သည် ငါ၏ မျက်နှာမှ ထွက်ပေါ်လာ၏—မင်္ဂလာရှိ၍ မျက်နှာငါးပါးဖြစ်ကာ လောကအားလုံးကို အကြောက်ကင်းစေ၏။
Verse 10
तामाज्ञां सम्प्रविश्याहं चिन्तयन् जगतां हितम् सप्तविंशत्प्रकारेण सर्वं व्याप्यानया शिवः
ထိုဒေဝီအမိန့်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ ငါသည် လောကအားလုံး၏ အကျိုးကို စဉ်းစားလျက် ၂၇ မျိုးသော ပုံစံဖြင့် အရာအားလုံးကို လွှမ်းခြုံပျံ့နှံ့ခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ဤသတ္တိအားဖြင့် ရှီဝသည် အလုံးစုံလွှမ်းမိုးသောသူ ဖြစ်လာ၏။
Verse 11
तदाप्रभृति वै मोक्षप्रवृत्तिर्द्विजसत्तमाः सूत उवाच एवमुक्त्वा तदापश्यद् भवानीं परमेश्वरः
ထိုအချိန်မှစ၍၊ ဒွိဇတို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ မောက္ခသို့ ဦးတည်သော လှုပ်ရှားမှုသည် အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ စူတက ပြောသည်—ဤသို့ မိန့်ကြားပြီးနောက် ပရမေရှဝရသည် ဘဝါနီကို မြင်တော်မူ၏၊ အဲဒီသည်ပင် သက္တိဖြစ်၍ ပတိသည် ပာရှမှ ပရှုကို လွတ်မြောက်စေ၏။
Verse 12
भवानी च तमालोक्य मायामहरदव्यया ते मायामलनिर्मुक्ता मुनयः प्रेक्ष्य पार्वतीम्
ဘဝါနီသည် ထိုအရှင်ကို မြင်လျှင် မပျက်မယွင်းသော မာယာကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်း하였다။ ထို့နောက် မာယာမှ ဖြစ်သော အညစ်အကြေးမှ လွတ်ကင်းသွားသော မုနိတို့သည် ပါဝတီကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ကြ၏။
Verse 13
प्रीता बभूवुर्मुक्ताश् च तस्मादेषा परा गतिः उमाशङ्करयोर्भेदो नास्त्येव परमार्थतः
ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ကျေးဇူးတော်ဖြင့် ပြည့်ဝကာ လွတ်မြောက်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဤသည်ပင် အမြင့်ဆုံးသော လမ်းကြောင်း (ပါရာဂတိ) ဖြစ်၏။ အဆုံးစွန်သော အမှန်တရား၌ ဥမာ (သက္တိ) နှင့် ရှင်ကရ (ရှီဝ) တို့အကြား အမှန်တကယ် ကွာခြားမှု မရှိပါ။
Verse 14
द्विधासौ रूपमास्थाय स्थित एव न संशयः यदा विद्वानसंगः स्याद् आज्ञया परमेष्ठिनः
ထိုအရှင်သည် ပုံသဏ္ဌာန် နှစ်မျိုးကို ခံယူကာ တည်ရှိနေသည်မှာ သံသယမရှိ။ ပရမေဋ္ဌင် (အမြင့်ဆုံးသော အရှင်) ၏ အမိန့်အတိုင်း ပညာရှိသည် အဆင်္ဂ (မကပ်ငြိ) ဖြစ်လာသောအခါ ထိုသို့ ဖြစ်၏။
Verse 15
तदा मुक्तिः क्षणादेव नान्यथा कर्मकोटिभिः क्रमो ऽविवक्षितो भूतविवृद्धः परमेष्ठिनः
ထိုအခါ လွတ်မြောက်မှုသည် ခဏချင်းပင် ပေါ်ပေါက်၏—ကမ္မအရေအတွက် ကုဋိများဖြင့်ပင် အခြားနည်းမဟုတ်။ သတ္တဝါတို့ကို တိုးပွားစေ၍ ထိန်းသိမ်းသော ပရမေဋ္ဌင် အရှင်အတွက် အဆင့်ဆင့် လမ်းစဉ်ကို မရည်ရွယ်ထားပါ။
Verse 16
प्रसादेन क्षणान्मुक्तिः प्रतिज्ञैषा न संशयः गर्भस्थो जायमानो वा बालो वा तरुणो ऽपि वा
ရှီဝ၏ ကျေးဇူးတော်ဖြင့် လွတ်မြောက်မှုသည် ခဏချင်းပင် ဖြစ်ပေါ်၏—ဤသည်မှာ အရှင်၏ ကတိတော်ဖြစ်၍ သံသယမရှိ။ သားအိမ်အတွင်းရှိသူဖြစ်စေ၊ မွေးဖွားနေသူဖြစ်စေ၊ ကလေးဖြစ်စေ၊ လူငယ်ဖြစ်စေ ထိုကျေးဇူးတော်သည် ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်ကို လွတ်မြောက်စေနိုင်၏။
Verse 17
वृद्धो वा मुच्यते जन्तुः प्रसादात्परमेष्ठिनः अण्डजश् चोद्भिज्जो वापि स्वेदजो वापि मुच्यते
အမြင့်ဆုံးအရှင် (Parameṣṭhin) ၏ ပရသာဒ (prasāda) ကြောင့် အသက်ကြီးသော သတ္တဝါတောင် လွတ်မြောက်ရသည်။ ထို့အတူ ဥမှပေါက်သူ၊ အပင်ပေါက်မှဖြစ်သူ၊ ချွေးမှဖြစ်သူတို့လည်း မည်သည့်မွေးဖွားပုံစံဖြစ်စေ ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်ကင်းရသည်။
Verse 18
प्रसादाद्देवदेवस्य नात्र कार्या विचारणा एष एव जगन्नाथो बन्धमोक्षकरः शिवः
နတ်တို့၏နတ် (Devadeva) ၏ ပရသာဒကြောင့် ဤနေရာတွင် ထပ်မံစဉ်းစားရန် မလိုတော့။ သူတစ်ပါးမဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာလောက၏ အရှင်—ရှီဝ (Śiva) သာဖြစ်ပြီး၊ ပတိ (Pati) အဖြစ် ပာရှု (paśu) ကို ပာရှ (pāśa) ဖြင့် ချည်နှောင်လည်းကောင်း၊ မုတ်ရှ (mokṣa) သို့ လွတ်မြောက်စေသလည်းကောင်း ဖြစ်တော်မူသည်။
Verse 19
भूर्भूवःस्वर्महश् चैव जनः साक्षात्तपः स्वयम् सत्यलोकस् तथाण्डानां कोटिकोटिशतानि च
ဘူရ် (Bhūr)၊ ဘူဝဟ် (Bhuvaḥ)၊ စွဝရ် (Svar)၊ မဟဟ် (Mahaḥ)၊ ဇနဟ် (Jana) နှင့် တပဟ် (Tapaḥ) ကိုယ်တိုင်၊ ထို့ပြင် စတျယလောက (Satyaloka) — ဤတို့သည် လောကများဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် ဘြဟ္မာဏ္ဍ (brahmāṇḍa) ကမ္ဘာဥများသည် ကိုဋိပေါင်း ကိုဋိပေါင်း ရာချီရှိသည်။
Verse 20
विग्रहं देवदेवस्य तथाण्डावरणाष्टकम् सप्तद्वीपेषु सर्वेषु पर्वतेषु वनेषु च
နတ်တို့၏နတ် (Devadeva) ၏ သန့်ရှင်းသော ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် ကမ္ဘာဥ၏ အဝန်းအကာ ရှစ်ပါး (aṇḍāvaraṇa) ကို တစ်လျှောက်လုံး စိတ်နှလုံးဖြင့် ဆင်ခြင်ကာ ပူဇော်ရမည်—ဒွိပ ခုနစ်ခုလုံးတွင်၊ တောင်တန်းများနှင့် တောအုပ်များတွင်ပါ။
Verse 21
समुद्रेषु च सर्वेषु वायुस्कन्धेषु सर्वतः तथान्येषु च लोकेषु वसन्ति च चराचराः
သမုဒ္ဒရာအားလုံးတွင်လည်းကောင်း၊ လေ၏ကျယ်ပြန့်သော အစုအဝေးများအနှံ့တွင်လည်းကောင်း၊ ထို့အတူ အခြားလောကများတွင်လည်းကောင်း—လှုပ်ရှားသူနှင့် မလှုပ်ရှားသူ သတ္တဝါတို့သည် အရှင်၏ စနစ်တကျ ဖန်ဆင်းထားမှုအတွင်း အရပ်ရပ်၌ နေထိုင်ကြသည်။
Verse 22
सर्वे भवांशजा नूनं गतिस्त्वेषां स एव वै सर्वो रुद्रो नमस्तस्मै पुरुषाय महात्मने
ဤသတ္တဝါအားလုံးသည် ဘဝ (ရှီဝ) မှ မွေးဖွားလာကြသည်မှာ မုချဖြစ်၏။ ထိုသူတို့၏ အမှန်တကယ် အားကိုးရာနှင့် နောက်ဆုံးရောက်ရာသည် ထိုအရှင်တစ်ပါးတည်းပင် ဖြစ်သည်။ အရာအားလုံး၌ ရုဒြဟူ၍ ထင်ရှားသော ထို မဟာအတ္တမန် ပရုရှာတော်အား နမස්ကာရပြု၏။
Verse 23
विश्वं भूतं तथा जातं बहुधा रुद्र एव सः रुद्राज्ञैषा स्थिता देवी ह्य् अनया मुक्तिरंबिका
ဤကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံး—ဖြစ်လာပြီးသောအရာနှင့် မျိုးစုံပုံစံဖြင့် မွေးဖွားလာသောအရာတို့သည် မုချ ရုဒြတော်တစ်ပါးတည်းပင် ဖြစ်သည်။ ရုဒြ၏ အမိန့်ဖြင့် ဤဒေဝီသည် တည်ရှိ၏; သူမအားဖြင့်ပင် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရရှိကြ၏—အို အမ္ဗိကာ။
Verse 24
इत्येवं खेचराः सिद्धा जजल्पुः प्रीतमानसाः यदावलोक्य तान् सर्वान् प्रसादादनयांबिका
ဤသို့ ကောင်းကင်လှည့်လည်သူ စိဒ္ဓများ (ခေချရား) သည် စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်လျက် ဤပုံစံဖြင့် ပြောဆိုကြ၏။ အမ္ဗိကာသည် သူတို့အားလုံးကို မြင်သောအခါ၊ မိမိ၏ ကရုဏာတော်ဖြင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာကို ပေးတော်မူ၏။
Verse 25
तदा तिष्ठन्ति सायुज्यं प्राप्तास्ते खेचराः प्रभोः
ထို့နောက် ထိုခေချရားတို့သည် प्रभု၏ စာယုဇ္ယ (အရှင်နှင့် အပြည့်အဝ ပေါင်းစည်းခြင်း) ကို ရရှိကာ ထိုအခြေအနေ၌ တည်နေကြ၏၊ အို အရှင်။
Ājñā is portrayed as Śiva’s eternal divine potency/command arising from His five-faced reality, pervading the cosmos and enabling the turn toward liberation; it functions as the operative power by which knowledge matures and bondage is dissolved.
It explicitly downplays karmic accumulation as a sufficient cause: liberation is said not to depend on ‘crores of karmas’ but to occur instantly through the Lord’s prasāda when the aspirant becomes asaṅga under divine Ājñā.
The text states that, in paramārtha (ultimate truth), there is no real difference between Umā and Śaṅkara; dual appearance is a mode assumed for cosmic function, while liberation reveals their essential non-separation.