Adhyaya 19
Purva BhagaAdhyaya 1917 Verses

Adhyaya 19

Mahādeva’s Boon: Unwavering Bhakti, Tri-functional Cosmos, and the Supratiṣṭhā of Liṅga-Arcā

သုတက မဟာဒေဝ၏ ကရုဏာပြည့်ဝသော ထင်ရှားပေါ်ထွန်းမှုကို ဘြဟ္မာနှင့် ဗိဿဏုရှေ့တွင် ရှင်းပြသည်။ သူ့ကို မြင်ရုံဖြင့် ကြောက်ရွံ့မှု ပျောက်ကင်းကာ ကမ္ဘာစနစ် ပြန်လည်တည်ငြိမ်သည်။ ရှိဝက ဘြဟ္မာနှင့် ဗိဿဏုတို့သည် မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဘက်များမှ ပေါ်ထွန်းလာကြောင်း ဖော်ပြ၍ အားထားရသော်လည်း မဖြစ်မနေလိုအပ်သော အခန်းကဏ္ဍရှိကြောင်း အတည်ပြုသည်။ ပျော်ရွှင်သဖြင့် ပေးမည့် အပေးအယူတွင် ဗိဿဏုက အာဏာမတောင်းဘဲ နိစ္စ၊ အဗျဘိချာရိဏီ ဘက္တိကို တောင်းဆိုရာ ရှိဝက ဘြဟ္မာနှင့် ဗိဿဏုနှစ်ပါးလုံးအား တည်ကြည်သော ဘက္တိကို ချီးမြှင့်သည်။ ထို့နောက် ယခင်အငြင်းပွားမှုကို ဖြေရှင်းကာ စရ္ဂ (ဖန်တီး), သ္ထိတိ/ရက္ခာ (ထိန်းသိမ်း), လယ (ပျက်လည်) ဟူသော ကမ္ဘာလုပ်ငန်းသုံးရပ်ကို ရှင်းလင်းပြီး မိမိသည် ဂုဏမဲ့ ပရမေရှွရ အဖြစ် ထက်မြက်လွန်ကဲကြောင်း ကြေညာသည်။ ဗိဿဏုအား မောဟကို စွန့်၍ ဘြဟ္မာကို ကာကွယ်ရန် အမိန့်ပေးကာ ပဒ္မကလ္ပ၌ နောက်တစ်ဖန် အသိအမှတ်ပြုမည်ဟု မျှော်မှန်းသည်။ ရှိဝ ပျောက်ကွယ်ပြီးနောက် လင်္ဂပူဇာ (Liṅga-arcā) သည် လောကသုံးပါးတွင် ခိုင်မာစွာ တည်ထောင်လာပြီး လင်္ဂဝေဒီကို ဒေဝီနှင့် တူညီဟု၊ လင်္ဂကို ရှိဝကိုယ်တိုင်ဟု သတ်မှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် လင်္ဂရှေ့၌ ဤလင်္ဂကഥာကို ရွတ်ဖတ်သူသည် ရှိဝတားသို့ ရောက်မည်ဟု ကယ်တင်ခြင်းကတိကို ပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच अथोवाच महादेवः प्रीतो ऽहं सुरसत्तमौ पश्यतां मां महादेवं भयं सर्वं विमुच्यताम्

သုတက ပြောသည်။ ထို့နောက် မဟာဒေဝက မိန့်တော်မူသည်။ «အကောင်းဆုံးသော ဒေဝတို့အို၊ ငါသည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်၏။ ငါ—မဟာဒေဝ—ကို ကြည့်ရှုကြလော့၊ ထို့နောက် ကြောက်ရွံ့မှုအားလုံးကို လုံးဝ ပယ်ဖျက်ကြလော့»။

Verse 2

युवां प्रसूतौ गात्राभ्यां मम पूर्वं महाबलौ अयं मे दक्षिणे पार्श्वे ब्रह्मा लोकपितामहः

«သင်တို့နှစ်ဦးသည် အင်အားကြီးမား၍ ငါ၏ ကိုယ်အင်္ဂါများမှ အရင်ကပင် ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။ ဤနေရာ ငါ၏ ညာဘက်၌ရှိသူမှာ လောကတို့၏ အဘိုးတော် ဘြဟ္မာ ဖြစ်၏»။

Verse 3

वामे पार्श्वे च मे विष्णुर् विश्वात्मा हृदयोद्भवः प्रीतो ऽहं युवयोः सम्यग् वरं दद्मि यथेप्सितम्

«ငါ၏ ဘယ်ဘက်၌ ဗိෂ္ဏုရှိ၏—ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အတ္တမ၊ နှလုံးမှ ပေါ်ထွန်းသူ။ သင်တို့နှစ်ဦးအပေါ် ငါသည် အပြည့်အဝ ပျော်ရွှင်နှစ်သက်သဖြင့် သင်တို့လိုချင်သည့် အလိုတော်အတိုင်း ဆုတောင်းကောင်းချီးကို ပေးမည်»။

Verse 4

एवमुक्त्वा तु तं विष्णुं कराभ्यां परमेश्वरः पस्पर्श सुभगाभ्यां तु कृपया तु कृपानिधिः

ထိုသို့ ဗိෂ္ဏုအား မိန့်တော်မူပြီးနောက်၊ ပရမေရှဝရ—ကရုဏာ၏ خزانهတော်—သည် ကောင်းမြတ်သော လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ကရုဏာတော်ကြောင့် နူးညံ့စွာ ထိတွေ့တော်မူ၏။

Verse 5

ततः प्रहृष्टमनसा प्रणिपत्य महेश्वरम् प्राह नारायणो नाथं लिङ्गस्थं लिङ्गवर्जितम्

ထို့နောက် နာရာယဏသည် စိတ်နှလုံး ပျော်ရွှင်လျက် မဟေရှဝရအား ဦးချ၍၊ လင်္ဂ၌ တည်ရှိသော်လည်း အမှန်အားဖြင့် အမှတ်အသားနှင့် ဂုဏ်သတ္တိအားလုံးကို ကျော်လွန်တော်မူသော သခင်တော်အား—လင်္ဂရূপဖြင့် ထင်ရှားတော်မူသူအား—လျှောက်ထား၏။

Verse 6

यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश् च नौ भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि चाव्यभिचारिणी

အကယ်၍ ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် သင်၌ ချစ်ခင်မှု အမှန်တကယ် ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့အား ပေးမည့် ဝရတစ်ပါး ရှိလျှင်၊ ထိုဝရမှာ ဤသို့ဖြစ်ပါစေ—သင်တစ်ပါးတည်းအပေါ် မလွဲမသွေ၊ မပြောင်းမလဲသော ဘက္တိ (Shiva-bhakti) သည် ကျွန်ုပ်တို့၌ အမြဲတမ်း ပေါ်ပေါက်ပါစေ။

Verse 7

देवः प्रदत्तवान् देवाः स्वात्मन्यव्यभिचारिणीम् ब्रह्मणे विष्णवे चैव श्रद्धां शीतांशुभूषणः

လမင်းကို အလှဆင်ထားသော ဒေဝ (ရှီဝ) သည် ဒေဝတော်များအား မိမိ၏ အတ္တမ၌ တည်မြဲ၍ မလွဲမသွေသော သဒ္ဓါကို ပေးတော်မူ၏။ ထိုတည်ကြည်သဒ္ဓါကိုပင် ဘြဟ္မာနှင့် ဗိဿဏုတို့ထံလည်း ပေးတော်မူ၏။

Verse 8

जानुभ्यामवनीं गत्वा पुनर्नारायणः स्वयम् प्रणिपत्य च विश्वेशं प्राह मन्दतरं वशी

ထပ်မံ၍ နာရာယဏသည် ကိုယ်တိုင် ဒူးထောက်ကာ မြေပြင်သို့ ဆင်းသက်ပြီး၊ စကြဝဠာ၏ အရှင် ဗိශ්ဝေရှ (Viśveśa) ထံ အပြည့်အဝ ပရဏိပတ်ဖြင့် ဦးချကန်တော့လျက်၊ မာနကို ချိုးနှိမ့်၍ ကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းကာ ပိုမို နူးညံ့သော အသံဖြင့် ပြောဆို하였다။

Verse 9

आवयोर्देवदेवेश विवादमतिशोभनम् इहागतो भवान् यस्माद् विवादशमनाय नौ

အို ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ ဒေဝအရှင်တို့၏ အရှင်—ကျွန်ုပ်တို့ နှစ်ဦးကြား၌ အလွန်တင့်တယ်သော်လည်း ပြင်းထန်သော အငြင်းပွားမှု ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့်၊ ထိုအငြင်းပွားမှုကို ငြိမ်းစေရန် သင်သည် ဤနေရာသို့ ကြွလာတော်မူသည်။

Verse 10

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह हरो हरिम् प्रणिपत्य स्थितं मूर्ध्ना कृताञ्जलिपुटं स्मयन्

သူ၏စကားကို ကြားပြီးနောက် ဟရ (ရှီဝ) သည် ဟရိ (ဗိဿဏု) ထံ ထပ်မံ၍ မိန့်တော်မူ하였다။ ဟရိသည် ခေါင်းငုံ့ကန်တော့ကာ အညလီဖြင့် လက်နှစ်ဖက်ကို ပေါင်းစည်း၍ ရပ်နေ၏; ရှီဝသည် ပြုံးလျက် သူ့အား မိန့်ကြားတော်မူ하였다။

Verse 11

श्रीमहादेव उवाच प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ता त्वं धरणीपते वत्स वत्स हरे विष्णो पालयैतच्चराचरम्

သီရိမဟာဒေဝက မိန့်တော်မူသည်– «မြေကြီး၏အရှင်၊ ချစ်လှစွာသောကလေးရေ—ဟရီ၊ ဗိဿနုရေ—ပျက်စီးခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဖန်ဆင်းခြင်း သုံးပါးအတွင်း သင်သည် ခန့်အပ်ထားသော ဆောင်ရွက်သူ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အားလုံးပါဝင်သော ဤစကြဝဠာကို ကာကွယ်ပါ»။

Verse 12

त्रिधा भिन्नो ह्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुभवाख्यया सर्गरक्षालयगुणैर् निष्कलः परमेश्वरः

«အလုံးစုံကို ဖြန့်ကျက်နေသော အရှင်ဖြစ်သည့် ငါသည် ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းကို အုပ်စိုးသော ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿနု၊ ဘဝ ဟူ၍ သုံးမျိုးဟောကြားခံရ၏။ သို့သော် အမှန်တကယ်၌ ငါသည် အပိုင်းအစမရှိသော၊ လွန်ကဲမြင့်မြတ်သော ပရမေရှ္ဝရ ဖြစ်၍ ကန့်သတ်သည့် လုပ်ငန်းများအားလုံးကို ကျော်လွန်၏»။

Verse 13

संमोहं त्यज भो विष्णो पालयैनं पितामहम् पाद्मे भविष्यति सुतः कल्पे तव पितामहः

«အို ဗိဿနု၊ ဤမောဟကို စွန့်ပစ်ပါ။ ဤပိတామဟ (ဗြဟ္မာ) ကို ကာကွယ်ပါ။ ပဒ္မကల్ప၌ သူသည် သင်၏သားအဖြစ် ထပ်မံဖြစ်လာမည်၊ ထိုကာလဝန်းကျင်၌ပင် သူသည် သင်၏အဘိုးဖြစ်လိမ့်မည်»။

Verse 14

तदा द्रक्ष्यसि मां चैवं सो ऽपि द्रक्ष्यति पद्मजः एवमुक्त्वा स भगवांस् तत्रैवान्तरधीयत

«ထိုအခါ သင်သည် ငါ့ကို ဤပုံစံအတိုင်း မြင်ရမည်၊ ပဒ္မဇ (ဗြဟ္မာ) လည်း မြင်ရမည်» ဟု မိန့်တော်မူပြီးနောက်၊ လိင်္ဂကို ထုတ်ဖော်ပြသသော ပတိဖြစ်သည့် ဘဂဝန်သည် ထိုနေရာ၌ပင် ပျောက်ကွယ်သွားတော်မူ၏။

Verse 15

तदाप्रभृति लोकेषु लिङ्गार्चा सुप्रतिष्ठिता लिङ्गवेदी महादेवी लिङ्गं साक्षान्महेश्वरः

ထိုအချိန်မှစ၍ လောကအနှံ့ လိင်္ဂပူဇာ (လိင်္ဂအာရ္ချာ) သည် ခိုင်မြဲစွာ တည်ထောင်လာ၏။ လိင်္ဂဝေဒီသည် မဟာဒေဝီကိုယ်တိုင်ဖြစ်ပြီး၊ လိင်္ဂသည် မဟေရှ္ဝရ၏ တိုက်ရိုက်မြင်နိုင်သော အထင်ရှားသော ရုပ်သဏ္ဌာန်တော် ဖြစ်၏။

Verse 16

लयनाल्लिङ्गमित्युक्तं तत्रैव निखिलं सुराः यस्तु लैङ्गं पठेन्नित्यम् आख्यानं लिङ्गसन्निधौ

လယ (ပျောက်ကွယ်ခြင်း) ဖြစ်ရာနေရာဖြစ်သဖြင့် “လင်္ဂ” ဟုခေါ်ကြသည်။ ထိုနေရာ၌ တရားသတ္တဝါတို့၏ နတ်အပေါင်းတို့ တည်ရှိကြ၏။ လင်္ဂ၏ရှေ့တော်၌ လင်္ဂနှင့်ဆိုင်သော ပဝါဒသနာတော်ကို နေ့စဉ်ရွတ်ဖတ်သူသည်—ရှီဝ၏ကရုဏာကို ခံယူရန် အရည်အချင်းပြည့်စုံ၏။

Verse 17

स याति शिवतां विप्रो नात्र कार्या विचारणा

ထိုဗိပရ (နှစ်ကြိမ်မွေး) သည် ရှီဝတော်၏အဖြစ်—ရှီဝအခြေအနေသို့ ပေါင်းစည်းခြင်းကို ရောက်၏။ ဤအပေါ်တွင် သံသယထားရန် မလို၊ ထပ်မံစဉ်းစားရန်လည်း မလို။

Frequently Asked Questions

Viṣṇu asks for nitya, avyabhicāriṇī bhakti—perpetual, unwavering devotion to Shiva—rather than worldly power, making bhakti the chapter’s central salvific gift.

Shiva states Brahmā and Viṣṇu arise from his own body (right and left sides) and that he is functionally ‘threefold’ as Brahmā–Viṣṇu–Bhava for sarga, rakṣā, and laya, while remaining Niṣkala as the supreme Paramēśvara.

The text links ‘liṅga’ with laya (dissolution/absorption), indicating the Liṅga as the locus where the cosmos is gathered back—hence a sign of Shiva’s transcendent ground and cosmic reabsorption.

It sacralizes the pedestal/altar (vedī) as Devī (Śakti), presenting worship as a Shiva–Shakti unity: Liṅga as sākṣān Mahēśvara and its seat as the divine feminine support of manifestation and ritual presence.