Adhyaya 106
Purva BhagaAdhyaya 10628 Verses

Adhyaya 106

विनायकोत्पत्तिः / ताण्डव-प्रसङ्गः (दारुक-वधः, काली-उत्पत्तिः, क्षेत्रपालोत्पत्तिः)

ရသီများက သမ္ဘု (ရှီဝ) ၏ အကစတင်ရခြင်းအကြောင်းနှင့် စကန္ဒ၏ အကိုနှင့်ဆိုင်သော အကြောင်းအရာကို ကြားလိုကြသည်။ စူတက တပသျာဖြင့် အင်အားရသော ဒာရုကာအဆုရသည် ဒေဝတားနှင့် ဗြာဟ္မဏများကို နှိပ်စက်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဘြဟ္မာတို့သည် ဥမာပတိထံ ခိုလှုံကာ ဒာရုကာကို သတ်ပေးရန် တောင်းဆိုကြသည်။ ရှီဝက ဂိရိဇာကို ပဌနာပြုရာ နတ်မသည် ရှီဝ၏ ကိုယ်ထဲဝင်ကာ ကြမ်းတမ်းသော သက္တိအဖြစ် ပြောင်းလဲသည်။ ရှီဝသည် တတိယမျက်စိမှ ကာလီ (ကာလကဏ္ဍီ) ကို ဖန်ဆင်း၍ ဒာရုကာကို သတ်သော်လည်း ဒေါသမီးကြောင့် ကမ္ဘာလောက အလွန်လှုပ်ရှားသည်။ ထို့နောက် ရှီဝသည် သင်္ချိုင်းမြေ၌ ကလေးပုံစံဖြင့် ငိုယိုပေါ်လာပြီး ဒေဝီက နို့တိုက်ကာ ဒေါသကို သက်သာစေသည်။ ထိုကလေးသည် က్షೇತ್ರပာလ (နယ်မြေကာကွယ်သူ) ဖြစ်လာပြီး အဋ္ဌမူရ္တိတို့ကိုလည်း ညွှန်ပြထားသည်။ အဆုံးတွင် သံဓျာကာလ၌ ရှီဝသည် ပရေတဂဏများနှင့် တာဏ္ဍဝ အကကို ကပြ၍ ဒေဝီသည် အက၏ အမృతကို သောက်ကာ ပျော်ရွှင်သွားသည်။ ဒေဝတားတို့က ကာလီနှင့် ပါရဝတီကို နမස්ကာရပြုကြပြီး နောက်လာမည့် ဝိနာယကတတ္တဝနှင့် ကာကွယ်နတ်စဉ်ဆက် အကြောင်းရှင်းလင်းမှုအတွက် အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာသည်။

Shlokas

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे विनायकोत्पत्तिर्नाम पञ्चाधिकशततमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः नृत्यारम्भः कथं शंभोः किमर्थं वा यथातथम् वक्तुमर्हसि चास्माकं श्रुतः स्कन्दाग्रजोद्भवः

ဤသို့ «သီလင်္ဂမဟာပုရာဏ» အရှေ့ပိုင်း၌ «ဝိနာယက ပေါ်ပေါက်ခြင်း» ဟူသော အခန်း ၁၀၆ ကို စတင်၏။ ရှင်ရသီတို့က မေးလျက်— «အို သမ္ဘု (ရှီဝ) ဘုရား၊ သင်၏ နတ်ရိုးရာအကကို မည်သို့ စတင်သနည်း၊ မည်သို့သော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်နည်း—ဖြစ်ပျက်သကဲ့သို့ တိတိကျကျ မိန့်ကြားပါ။ စကန္ဒ၏ အကြီးဆုံးမွေးဖွားသူ (ဝိနာယက) ပေါ်ပေါက်ခြင်းကို ကြားနာပြီးဖြစ်သဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းလင်းပါ» ဟုဆို၏။

Verse 2

सूत उवाच दारुको ऽसुरसम्भूतस् तपसा लब्धविक्रमः सूदयामास कालाग्निर् इव देवान्द्विजोत्तमान्

စူတက မိန့်ဆိုသည်— အဆုရမျိုးမှ ပေါ်ထွန်းသော ဒါရုကသည် တပသ (အကျင့်တရား) ဖြင့် အင်အားဗီရိယကို ရရှိကာ၊ ကာလအဆုံး၏ ကာလာဂ္နိမီးကဲ့သို့ ဒေဝတားတို့နှင့် ဒွိဇအထွတ်အမြတ်တို့ကို နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးလေ၏။ ဓမ္မကို ဤသို့ ဖိနှိပ်သည့်အခါ ပာရှု (paśu) သတ္တဝါများသည် ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှုထဲသို့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ကျရောက်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ပတိ (Pati) အရှင်—ရှီဝဘုရားထံ ခိုလှုံရာကို ရှာဖွေလာကြ၏။

Verse 3

दारुकेण तदा देवास् ताडिताः पीडिता भृशम् ब्रह्माणं च तथेशानं कुमारं विष्णुमेव च

ထိုအခါ ဒါရုက၏ တိုက်ခိုက်နှိပ်စက်မှုကြောင့် ဒေဝတားတို့သည် အလွန်အမင်း နာကျင်ပင်ပန်းကာ၊ ဒုက္ခအလျောက် ဘြဟ္မာ၊ အီရှာန (အရှင်)၊ ကုမာရ (စကန္ဒ) နှင့် ဗိෂ္ဏုထံသို့လည်း ချဉ်းကပ်သွားကြ၏။

Verse 4

यममिन्द्रमनुप्राप्य स्त्रीवध्य इति चासुरः स्त्रीरूपधारिभिः स्तुत्यैर् ब्रह्माद्यैर्युधि संस्थितैः

ယမနှင့် အိန္ဒြာထံ ရောက်သော်၊ ထိုအဆုရကို “သတ်ရမည့်သူ” ဟု သတ်မှတ်ကြ၏။ စစ်မြေပြင်၌ ဘြဟ္မာတို့ အစရှိသည့် ဒေဝတားများသည် မိန်းမရုပ်ကို ဆောင်ယူကာ စတုတိ (ချီးမွမ်းသီချင်း) များကို ရွတ်ဆိုလျက် ရပ်တည်နေကြ၏။

Verse 5

बाधितास्तेन ते सर्वे ब्रह्माणं प्राप्य वै द्विजाः विज्ञाप्य तस्मै तत्सर्वं तेन सार्धमुमापतिम्

ထိုသူကြောင့် နှိပ်စက်ခံရသဖြင့် ဒွိဇတို့ အားလုံးသည် ဘြဟ္မာထံသို့ သွားရောက်ကာ၊ ဖြစ်ပျက်သမျှကို သူ့အား လျှောက်တင်ကြ၏—အူမာပတိ (ရှီဝ)၊ အူမာနှင့် ပေါင်းစည်းသော အရှင်အကြောင်းကိုလည်း အတူတကွ တင်ပြကြ၏။

Verse 6

सम्प्राप्य तुष्टुवुः सर्वे पितामहपुरोगमाः ब्रह्मा प्राप्य च देवेशं प्रणम्य बहुधा नतः

ထိုအရှင်ထံ ရောက်ရှိကြပြီးနောက် ပိတാമဟာ (ဗြဟ္မာ) ဦးဆောင်သော အားလုံးတို့သည် ဒေဝတို့၏ အရှင်ကို ချီးမွမ်းကြ၏။ ထို့နောက် ဗြဟ္မာသည် ဒေဝေဣရှကို ချဉ်းကပ်ကာ အကြိမ်ကြိမ် ဦးချ၍ ပျပ်ဝပ်ကန်တော့လေ၏။

Verse 7

दारुणो भगवान्दारुः पूर्वं तेन विनिर्जिताः निहत्य दारुकं दैत्यं स्त्रीवध्यं त्रातुमर्हसि

အို ဘဂဝန်၊ ‘ဒါရု’ ဟုခေါ်သော ကြမ်းတမ်းသည့် အရှင်တော်ကြောင့် ယခင်က ကျွန်ုပ်တို့သည် အနိုင်ယူခံခဲ့ရပါသည်။ ဒါရုက ဒေဝတကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် သတ်ဖြတ်ခံရမည့် အမျိုးသမီးတို့ကို ကာကွယ်ပေးတော်မူသင့်ပါသည်။

Verse 8

विज्ञप्तिं ब्रह्मणः श्रुत्वा भगवान् भगनेत्रहा देवीमुवाच देवेशो गिरिजां प्रहसन्निव

ဗြဟ္မာ၏ တောင်းပန်ချက်ကို ကြားပြီးနောက် ဘဂနက်ထရဟာ (ဘဂ၏ မျက်စိကို ဖျက်ဆီးသူ) ဖြစ်သော ဘဂဝန်၊ ဒေဝတို့၏ အရှင်တော်သည် ဂိရိဇာ ဒေဝီအား နူးညံ့စွာ ပြုံးသကဲ့သို့ ပြောကြားလေ၏။

Verse 9

भवतीं प्रार्थयाम्यद्य हिताय जगतां शुभे वधार्थं दारुकस्यास्य स्त्रीवध्यस्य वरानने

အို မင်္ဂလာရှိသော မယ်တော်၊ လောကတို့၏ အကျိုးအတွက် ယနေ့ ကျွန်ုပ်သည် မယ်တော်ကို တောင်းပန်ပါ၏—အလှမက်နှာရှင် မယ်တော်—မိန်းမလက်ဖြင့် သတ်ရမည့် ဒါရုကကို သတ်ဖြတ်ခြင်း ဖြစ်စေတော်မူပါ။

Verse 10

अथ सा तस्य वचनं निशम्य जगतो ऽरणिः विवेश देहे देवस्य देवेशी जन्मतत्परा

ထို့နောက် ဒေဝေဣရှီ၊ လောကတို့၏ အရဏိ (မီးဖွားတံ) ဖြစ်သော မြတ်ဒေဝီသည် သူ၏ အမိန့်ကို ကြားပြီး ဒေဝ၏ ကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ ပေါ်ထွန်းမည့် မွေးဖွားခြင်းအတွက် စိတ်အာရုံတည်လေ၏။

Verse 11

एकेनांशेन देवेशं प्रविष्टा देवसत्तमम् न विवेद तदा ब्रह्मा देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः

အရှင်တော်၏ အင်အားအပိုင်းအစတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြင့်သာ ဒေဝတို့၏အရှင်ထံ ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း၊ ထိုအခါ ဘြဟ္မာနှင့် အိန္ဒြာဦးဆောင်သော ဒေဝတို့သည် အရှင်တော်ကို အမှန်တကယ် မသိမမြင်နိုင်ကြ။

Verse 12

गिरिजां पूर्ववच्छंभोर् दृष्ट्वा पार्श्वस्थितां शुभाम् मायया मोहितस्तस्याः सर्वज्ञो ऽपि चतुर्मुखः

ရှမ္ဘု၏ဘေး၌ ယခင်ကဲ့သို့ မင်္ဂလာရှိစွာ ရပ်နေသော ဂိရိဇာကို မြင်သောအခါ၊ အရာအားလုံးကို သိသူဖြစ်သော်လည်း မျက်နှာလေးပါး ဘြဟ္မာသည် သူမ၏ မာယာကြောင့် မောဟဖြစ်သွား하였다။

Verse 13

सा प्रविष्टा तनुं तस्य देवदेवस्य पार्वती कण्ठस्थेन विषेणास्य तनुं चक्रे तदात्मनः

ပါဝတီသည် ဒေဝတို့၏ဒေဝတော်၏ ကိုယ်ခန္ဓာထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ လည်ချောင်း၌ ထိန်းထားသော အဆိပ်၏ အင်အားဖြင့် သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို မိမိ၏ အတ္တသဘောနှင့် တစ်သားတည်းဖြစ်သကဲ့သို့ ပုံဖော်ပြုလုပ်하였다။

Verse 14

तां च ज्ञात्वा तथाभूतां तृतीयेनेक्षणेन वै ससर्ज कालीं कामारिः कालकण्ठीं कपर्दिनीम्

သူမ၏ အခြေအနေကို သိမြင်ပြီးနောက်၊ ကာမ၏ ရန်သူဖြစ်သော ရှီဝသည် တတိယမျက်စိ၏ အင်အားဖြင့် ကာလီကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏—အမည်းရောင်၊ အချိန်ကို စားသောက်သူ၊ ဆံပင်ထုံး (ကပရ္ဒ) ကို ဆောင်သူ—လောကကို ချည်နှောင်သော အင်အားများကို အရှင်ပတိက ထိန်းချုပ်နိုင်စေရန်။

Verse 15

जाता यदा कालिमकालकण्ठी जाता तदानीं विपुला जयश्रीः देवेतराणामजयस्त्वसिद्ध्या तुष्टिर्भवान्याः परमेश्वरस्य

ကာလီမာ—အမည်းရောင်ရှိ၍ နီလကဏ္ဌ၏ အဖော်တော်—ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ၊ ထိုခဏတည်းက အလွန်ကြီးမားသော အောင်မြင်ဂုဏ်သရေ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဒေဝမဟုတ်သူတို့ (အဆူရတပ်) သည် မိမိတို့ ရည်မှန်းချက် မအောင်မြင်သဖြင့် ရှုံးနိမ့်ကြပြီး၊ ဘဝါနီသည် အလွန်နှစ်သက်တော်မူကာ—အမြင့်ဆုံးအရှင် ပရမေရှွရလည်း ထိုနည်းတူ ပျော်ရွှင်တော်မူ၏။

Verse 16

जातां तदानीं सुरसिद्धसंघा दृष्ट्वा भयाद् दुद्रुवुर् अग्निकल्पाम् कालीं गरालंकृतकालकण्ठीम् उपेन्द्रपद्मोद्भवशक्रमुख्याः

ထိုအခါ မီးကဲ့သို့ တောက်လောင်၍ ကြောက်မက်ဖွယ် မာလာဖြင့် အနက်ရောင်လည်ချောင်းကို အလှဆင်ထားသော ကာလိကာ အသစ်ပေါ်ထွန်းလာသည်ကို မြင်သဖြင့် ဒေဝတားနှင့် စိဒ္ဓအစုအဖွဲ့တို့သည် ကြောက်ရွံ့ကာ ထွက်ပြေးကြ၏။ ဦပေန္ဒြ (ဗိဿနု)၊ ပဒ္မောဒ္ဘဝ (ဗြဟ္မာ) နှင့် သက္ကရ (အိန္ဒြ) တို့က ဦးဆောင်ကြ၏။

Verse 17

तथैव जातं नयनं ललाटे सितांशुलेखा च शिरस्युदग्रा कण्ठे करालं निशितं त्रिशूलं करे करालं च विभूषणानि

ထိုနည်းတူပင် လလတ်ပေါ်၌ မျက်စိတစ်လုံး ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ခေါင်းထိပ်၌လည်း အဖြူလကဲ့သို့ တောက်ပသော အမြင့်မားသည့် လင်းရောင်တန်း ပေါ်လာ၏။ လည်ချောင်း၌ ကြောက်မက်ဖွယ် ထက်မြက်သော တြိရှူလ ပေါ်ထွန်းလာပြီး လက်၌လည်း အံ့ဩဖွယ် အလှဆင်ပစ္စည်းများ ပေါ်လာသည်—ပာတိ (ရှီဝ) အရှင်၏ အမှတ်အသား၊ ပာရှာတို့အပေါ် လွန်ကဲသော အုပ်စိုးရှင်၏ သင်္ကေတဖြစ်၏။

Verse 18

सार्धं दिव्यांबरा देव्याः सर्वाभरणभूषिताः सिद्धेन्द्रसिद्धाश् च तथा पिशाचा जज्ञिरे पुनः

ဒေဝီသည် သာယာတောက်ပသော နတ်ဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်၍ အလှဆင်ပစ္စည်း အစုံအလင်ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက်ရှိရာ၊ ထိုဒေဝီနှင့်အတူ စိဒ္ဓတို့နှင့် စိဒ္ဓအိန္ဒြ (စိဒ္ဓတို့၏ အရှင်) တို့လည်း ထပ်မံ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။ ထို့ပြင် ပိသာစတို့လည်း မွေးဖွားပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုသို့ ပာတိ (ရှီဝ) နှင့် သက္တိ၏ ဖန်ဆင်းပွားပွားမှုအတွင်း သတ္တဝါအလွှာသိမ်မွေ့များသည် မိမိသဘာဝနှင့် ကမ္မပာရှာအလိုက် ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။

Verse 19

आज्ञया दारुकं तस्याः पार्वत्याः परमेश्वरी दानवं सूदयामास सूदयन्तं सुराधिपान्

ထိုပာရဝတီ—အမြင့်မြတ်ဆုံး မဟေရှဝရီ၏ အမိန့်တော်အရ၊ ဒေဝအရှင်များကို နှိပ်စက်နေသော ဒာနဝ ဒာရုကကို သက္တိသည် ထိုးနှက်သတ်ဖြတ်လိုက်၏။ ထိုသို့ ပာတိ (ရှီဝ) နှင့် အမြဲတစ်လုံးတည်းဖြစ်သော သက္တိသည် ဒေဝအစုကို ဖိနှိပ်သော ပာရှာ၏ အင်အားကို ဖယ်ရှားကာ စကြဝဠာ၏ သာသနာတရားကို ကာကွယ်တော်မူ၏။

Verse 20

संरंभातिप्रसंगाद् वै तस्याः सर्वमिदं जगत् क्रोधाग्निना च विप्रेन्द्राः संबभूव तदातुरम्

အို ဗြဟ္မဏအထူးမြတ်တို့၊ နားမလည်နိုင်လောက်အောင် ပြင်းထန်သော သူမ၏ ဒေါသအရှိန်ကြောင့် ဤလောကတစ်လုံးလုံးသည် ဒေါသမီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းကာ နာကျင်ပင်ပန်း၍ အတုရဖြစ်သွား၏။

Verse 21

भवो ऽपि बालरूपेण श्मशाने प्रेतसंकुले रुरोद मायया तस्याः क्रोधाग्निं पातुम् ईश्वरः

ဘဝ (ရှီဝ) သည် ကလေးပုံစံကို ခံယူကာ၊ ပရိတ်များစွာရှိသော သင်္ချိုင်းမြေ၌ မိမိ၏ မာယာဖြင့် ငိုကြွေးတော်မူ၏။ ထိုသို့ဖြင့် အရှင်သည် သူမ၏ အမျက်မီးကို စုပ်ယူ၍ ငြိမ်းစေလိုတော်မူ၏။

Verse 22

तं दृष्ट्वा बालमीशानं मायया तस्य मोहिता उत्थाप्याघ्राय वक्षोजं स्तनं सा प्रददौ द्विजाः

အီရှာနကို ကလေးအဖြစ် မြင်သောအခါ၊ သူမသည် မာယာကြောင့် မောဟဖြစ်သွား၏။ ထိုနောက် ကလေးကို မြှောက်ယူကာ ရင်ခွင်သို့ ဆွဲကပ်ပြီး နို့ကို ပေးအပ်လေ၏—အို ဒွိဇ ရှင်ပညာရှိတို့။

Verse 23

स्तनजेन तदा सार्धं कोपमस्याः पपौ पुनः क्रोधेनानेन वै बालः क्षेत्राणां रक्षको ऽभवत्

ထိုအခါ သူသည် သူမ၏ နို့နှင့်အတူ သူမ၏ အမျက်ကိုလည်း ထပ်မံ စုပ်ယူသောက်သုံး၏။ ထိုအမျက်ကြောင့်ပင် ကလေးသည် သန့်ရှင်းသော နယ်မြေများ၏ ကာကွယ်သူ၊ က్షೇತ್ರပာလ (kṣetrapāla) ဖြစ်လာ၏။

Verse 24

मूर्तयो ऽष्टौ च तस्यापि क्षेत्रपालस्य धीमतः एवं वै तेन बालेन कृता सा क्रोधमूर्छिता

ပညာရှိသော ထို က్షेत्रပာလ (kṣetrapāla) အတွက်ပင် ပေါ်ထွန်းသော ရုပ်သဏ္ဌာန် ရှစ်ပါး ရှိ၏။ ထိုသို့ပင် ထိုကလေးက ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့်၊ သူမသည် အမျက်ကြောင့် မူးမော၍ တုန်လှုပ်သွား၏။

Verse 25

कृतमस्याः प्रसादार्थं देवदेवेन ताण्डवम् संध्यायां सर्वभूतेन्द्रैः प्रेतैः प्रीतेन शूलिना

သူမအား ကျေးဇူးတော် ပေးအပ်ရန်အတွက် ဒေဝဒေဝ (ဘုရားတို့၏ ဘုရား) သည် ဆည်းဆာချိန်၌ တာဏ္ဍဝ (Tāṇḍava) ကို ကပြတော်မူ၏။ ထိုအခါ သုံးချွန်လက်နက်ကိုင် အရှင်သည် ပျော်ရွှင်တော်မူပြီး ဘူတတို့၏ ခေါင်းဆောင်များနှင့် ပရိတ်အစုအဝေးတို့က ဝန်းရံလေ၏။

Verse 26

पीत्वा नृत्यामृतं शंभोर् आकण्ठं परमेश्वरी ननर्त सा च योगिन्यः प्रेतस्थाने यथासुखम्

ရှမ္ဘု၏ အကအမရိတကို လည်ချောင်းတိုင်အောင် သောက်ပြီးနောက် အမြင့်မြတ်သော မဟာဒေဝီသည် ကပြခဲ့သည်။ ယောဂိနီတို့လည်း သရဲဝိညာဉ်များနေထိုင်ရာ သင်္ချိုင်းမြေ၌ အေးချမ်းစွာ ကပြကြသည်။

Verse 27

तत्र सब्रह्मका देवाः सेन्द्रोपेन्द्राः समन्ततः प्रणेमुस्तुष्टुवुः कालीं पुनर्देवीं च पार्वतीम्

အဲဒီနေရာ၌ ဘြဟ္မာပါဝင်သော နတ်အားလုံး၊ အင်ဒြာနှင့် ဥပင်ဒြာ (ဗိဿနု) တို့လည်း ပတ်လည်အနှံ့ရှိကာ ဂုဏ်ပြု၍ ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး ကာလီကို ချီးမွမ်းကြသည်။ ထို့နောက် ထပ်မံ၍ ဒေဝီကို ပါရဝတီအဖြစ်လည်း ချီးကျူးကြသည်။

Verse 28

एवं संक्षेपतः प्रोक्तं ताण्डवं शूलिनः प्रभोः योगानन्देन च विभोस् ताण्डवं चेति चापरे

ဤသို့ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် သုံးချွန်လှံကို ကိုင်ဆောင်သော သခင်၏ တာဏ္ဍဝ အကကို ဖော်ပြပြီးပြီ။ သို့ရာတွင် အချို့က အလုံးစုံပြန့်နှံ့သော သခင်၏ ဤအကကို “ယောဂအာနန္ဒ တာဏ္ဍဝ” ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Frequently Asked Questions

Kali is manifested to accomplish the destruction of the boon-protected Daruka (notably framed as ‘strī-vadhya’), signifying Shiva’s controlled release of Shakti’s fierce power for dharma-protection—followed by the necessity of pacifying that power to restore cosmic balance.

It dramatizes divine upaya (skillful means): Shiva uses māyā to redirect and absorb the destructive ‘krodhāgni’ into a protective function, transforming uncontrolled fury into kshetra-raksha (guardianship), a template for inner anger’s sublimation in sadhana.

The text presents Tandava as a prasāda-hetu act that delights and pacifies, while also being described as ‘yogānanda-tāṇḍava’—linking outward divine dance with inward yogic bliss and restoration of sattva.