
Mukti-tattva Upadeśa: Knowledge as the Direct Cause of Liberation
Preta Kalpa တွင် ဝိညာဉ်၏အခြေအနေနှင့် ကမ္မ၏အကျိုးဆက်များကို ဆက်လက်ပြောရာမှ Garuḍa သည် သေပြီးနောက်ကြောက်ရွံ့မှုမှ ထွက်ကာ saṃsāra မှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို အဆုံးစွန်ဆေးဖြစ်ကြောင်း မေးမြန်းသည်။ သူသည် Viṣṇu ထံမှ mokṣa သို့ ရောက်ရန် အမြဲတမ်းနည်းလမ်းကို တောင်းလျှောက်သည်။ Viṣṇu သည် အဒွိတသဘောတရားကို ဖော်ပြ၍ nirguṇa ဖြစ်ပြီး ကိုယ်တိုင်တောက်ပသော Brahman ကို ရှင်းလင်းကာ အစမရှိ avidyā နှင့် karma အောက်တွင် upādhi များကြောင့် jīva များကွဲပြားသကဲ့သို့၊ လွတ်မြောက်မချင်း သေးငယ်သောကိုယ် (sūkṣma-śarīra) ဆက်တည်နေကြောင်း ရှင်းပြသည်။ ထို့နောက် လူ့ဘဝသည် ရှားပါး၍ tattva-jñāna အတွက်သာ အထူးသင့်တော်ကြောင်း၊ အချိန်၊ ရောဂါ၊ သေခြင်းကြောင့် နောက်ကျခြင်းသည် အန္တရာယ်ကြီးကြောင်း သတိပေးသည်။ အလိုတပ်မှု၊ မကောင်းသောအဖော်အပေါင်း၊ အာရုံခံစားမှု၏ ခိုးယူမှုနှင့် မျက်နှာဖုံးဆောင်မှုကို ဝေဖန်ကာ၊ အတွေ့အကြုံမပါသော ရိုးရာပူဇော်ပွဲ၊ အပြင်ပန်းသီလအမှတ်အသားနှင့် စာပေငြင်းခုံမှုကို ပယ်ချသည်။ အဆုံးတွင် jñāna၊ viveka နှင့် Guru-upadeśa ကို တိုက်ရိုက်နည်းလမ်းဟု အတည်ပြု၍ သေခါနီးကျင့်စဉ်များ—အလိုမတပ်ခြင်း၊ praṇava (Om)၊ အသက်ရှူထိန်းချုပ်မှု၊ Brahman သို့ စိတ်တည်ခြင်း—နှင့် mokṣa-kṣetra များကို ဖော်ပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဆက်ခံသင်ကြားမှုလိုင်း၊ နားထောင်/ရွတ်ဖတ်ခြင်း၏ အကျိုး၊ Purāṇa နှင့် ရွတ်ဖတ်သူကို ဂုဏ်ပြုရန် ညွှန်ကြားကာ Yama ကြောက်ရွံ့မှုကို လွတ်မြောက်စေသော ဉာဏ်သို့ ပြောင်းလဲစေသည်။
Verse 1
मनुष्यस्य सुखदुः खप्रापकधर्माधर्मनिरूपणं नामाष्टचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः गरुड उवाच / श्रुता मया दयासिन्धो ह्यज्ञानाज्जीवसंसृतिः / अधुना श्रोतुमिच्छामि मोक्षोपायं सनातनम्
ဂရုဍက ပြောသည်– «ကရုဏာ၏ သမုဒ္ဒရာတော်၊ အဗိဇ္ဇာကြောင့် ဇီဝ၏ သံသရာလှည့်လည်မှု ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ပါသည်။ ယခု မောက္ခသို့ ရောက်စေသော နိစ္စတရား အမြဲတမ်းသော နည်းလမ်းကို နားထောင်လိုပါသည်»။
Verse 2
भगवन्देवदेवेश शरणागतवत्सल / असारे घोरसंसारे सर्वदुः खमलीमसे
အရှင်ဘုရား၊ နတ်တို့၏ နတ်မင်း၊ အားကိုးခိုလှုံလာသူတို့ကို ချစ်မြတ်နိုးတော်မူသောအရှင်—အနှစ်သာရမဲ့၍ ကြောက်မက်ဖွယ် သံသရာ၌ ဒုက္ခအမျိုးမျိုးဖြင့် မဲညစ်နေသော ဤလောကတွင် ကျွန်ုပ်သည် သင့်ထံ ခိုလှုံပါ၏။
Verse 3
नानाविधशरीरस्था अनन्ता जीवराशयः / जायन्ते च म्रियन्ते च तेषामन्तो न विद्यते
ကိုယ်ခန္ဓာအမျိုးမျိုး၌ နေထိုင်သော ဇီဝအစုအဝေးသည် အနန္တ မရေမတွက်နိုင်။ သူတို့သည် မွေးဖွားကြ၍ သေဆုံးကြသော်လည်း ဤလှည့်လည်မှု၏ အဆုံးကို မတွေ့နိုင်ကြ။
Verse 4
सदा दुः खातुरा एव न सखी विद्यते क्कचित् / केनोपायेन मोक्षेश मुच्यन्ते वद मे प्रभो
သူတို့သည် အမြဲ ဒုက္ခဖြင့် ပင်ပန်းနာကျင်နေကြ၍ မည်သည့်နေရာ၌မျှ မိတ်ဆွေမရှိ။ မောက္ခ၏ အရှင်၊ မည်သို့သော နည်းလမ်းဖြင့် သူတို့ လွတ်မြောက်ကြသနည်း။ အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်အား မိန့်ကြားပါ။
Verse 5
श्रीभगवानुबाच / शृणु तार्क्ष्य प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि / यस्य श्रवणमात्रेण संसारान्मुच्यते नरः
ဘုရားသခင်က မိန့်တော်မူသည်။ «နားထောင်လော့၊ တာရ္ක්ෂျ (ဂရုဍ) ရေ။ သင် ငါ့ကို မေးမြန်းသော အကြောင်းကို ငါရှင်းပြမည်—ထိုဓမ္မကို နားထောင်ရုံသာဖြင့် လူသည် သံသရာဘంధမှ လွတ်မြောက်နိုင်၏»။
Verse 6
अस्ति देवः परब्रह्मस्वरूपो निष्कलः शिवः / सर्वज्ञः सर्वकर्ता च सर्वेशो निर्मलो ऽद्वयः
ပရဗြဟ္မ၏ သဘာဝတရားတော်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော တရားသခင်တော်တစ်ပါး ရှိ၏—အပိုင်းအစမရှိ၊ မင်္ဂလာတော်ရှိ၊ အရာအားလုံးကို သိတော်မူသော၊ အရာအားလုံးကို ပြုတော်မူသော၊ အားလုံး၏ အရှင်၊ အညစ်အကြေးကင်းစင်၍ အဒွယ (မနှစ်ခွဲ) ဖြစ်၏။
Verse 7
स्वयञ्ज्योतिरनाद्यन्तो निर्विकारः परात्परः / निर्गुणः सच्चिदानन्दस्तदंशा जीवसंज्ञकाः
ထိုအရှင်သည် ကိုယ်တိုင်တောက်ပသော အလင်းဖြစ်၍ အစမရှိ အဆုံးမရှိ၊ ပြောင်းလဲမှုမရှိ၊ အမြင့်ဆုံးထက်ပင် ကျော်လွန်၏။ ဂုဏ်သတ္တိများကင်း၍ စတ်-စစ်-အာနန္ဒ (ရှိခြင်း-သိခြင်း-အာနန္ဒ) ဖြစ်တော်မူသည်။ ‘ဇီဝ’ ဟုခေါ်သော တစ်ဦးချင်းဝိညာဉ်တို့သည် ထိုအရှင်၏ အစိတ်အပိုင်းများဟု ဆိုကြ၏။
Verse 8
अनाद्यविद्योपहता यथाग्नौ विस्फुलिङ्गकाः / देहाद्युपाधिसम्भिन्नास्ते कर्मभिरनादिभिः
မီးထဲမှ မီးစက်များကဲ့သို့၊ အစမရှိသော အဝိဇ္ဇာကြောင့် ဖိနှိပ်ခံရသော သတ္တဝါတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာစသည့် အကန့်အသတ်ပေးသော ဥပါဓိများကြောင့် ကွဲပြားလာကြပြီး၊ ထိုကွဲပြားမှုသည် အစမရှိသော ကမ္မများကြောင့် ဖြစ်၏။
Verse 9
सुखदुः खप्रदैः पुण्यपारूपैर्नियन्त्रिताः / तत्तज्जातियुतं देहमायुर्भोगञ्च कर्मजम्
ပုဏ္ဏနှင့် ပါပ (ကောင်းမှုနှင့် မကောင်းမှု) တို့ကြောင့်—အဲဒီတို့က စုခနှင့် ဒုက္ခကို ပေးသောကြောင့်—သတ္တဝါသည် ထိန်းချုပ်ခံရ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုအခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီသော ကိုယ်ခန္ဓာကို ရရှိပြီး၊ အသက်တမ်းနှင့် ခံစားရသော အတွေ့အကြုံတို့သည် ကမ္မမှ ပေါက်ဖွားလာ၏။
Verse 10
प्रतिजन्म प्रपद्यन्ते तेषामपि परं पुनः / ससूक्ष्मलिङ्गशरीरमामोक्षादक्षरं खग
ဘဝမှ ဘဝသို့ ထပ်မံထပ်မံ ကိုယ်ခန္ဓာရှိခြင်းကို ရောက်ရှိကြ၏။ အို ဂရုဍာ ငှက်တော်၊ မောက္ခရောက်သည့်အထိ လိင်္ဂ-ရှရီရနှင့်တကွ မပျက်မယွင်းသော သေးငယ်သိမ်မွေ့သော ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေ၏။
Verse 11
स्थावराः कृमयश्चाजाः पक्षिणः पशवो नगः / धार्मिकास्त्रिदशास्तद्वन्मोक्षिणश्च यथाक्रमम्
ကံအလိုက် အစဉ်လိုက် သတ္တဝါတို့သည် မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါအဖြစ်၊ ပိုးကောင်အဖြစ်၊ ဆိတ်အဖြစ်၊ ငှက်အဖြစ်၊ တိရစ္ဆာန်အဖြစ်၊ လူအဖြစ် မွေးဖွားကြ၏။ ထိုနည်းတူ အချို့သည် ဓမ္မရှိသူများဖြစ်လာကြပြီး၊ အချို့သည် တိရစ္ဆာဒေဝ (သုံးဆယ်သုံးဒေဝ) အဆင့်သို့ ရောက်ကြကာ၊ အချို့သည် အစဉ်လိုက်ပင် မောက္ခကို ရကြ၏။
Verse 12
चतुर्विधशरीराणि धृत्वा मुक्त्वा सहस्रशः / सुकृतान्मा नवो भूत्वा ज्ञानी चेन्मोक्षमाप्नुयात्
ကိုယ်ခန္ဓာ လေးမျိုးကို ထမ်းဆောင်ပြီး ပြန်လွှတ်ပစ်ရသည်မှာ ထောင်ချီကြိမ်ရှိပြီးနောက်၊ ကုသိုလ်ကြောင့်ပင်ဖြစ်စေ အသစ်တဖန် မဖြစ်လာစေသင့်။ အကယ်၍ တတ္တဝ-ဉာဏ်ရှိသော ဉာဏီဖြစ်လျှင် မောက္ခကို ရောက်၏။
Verse 13
चतुरशीतिलक्षेषु शरीरेषु शरीरिणाम् / न मानुषं विनान्यत्र तत्त्वज्ञानन्तु लभ्यते
သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာပုံစံ ရှစ်ဆယ်လေးလက္ခ (၈၄ လက္ခ) အတွင်း၌ တတ္တဝ-ဉာဏ်၊ အမှန်တရား၏ ဉာဏ်ကို လူဘဝမဟုတ်လျှင် အခြားဘဝ၌ မရနိုင်။
Verse 14
अत्र जन्मसहस्राणां सहस्रैरपि कोटिभिः / कदाचिल्लभते जन्तुर्मानुष्यं पुण्यसञ्चयात्
ဤ သံသရာလှည့်ပတ်မှုအတွင်း၌ ထောင်ချီသော မွေးဖွားမှုများပြီးနောက်၊ ထိုထောင်များကိုပင် ကုဋိထောင်ချီဖြင့် ထပ်မံကျော်လွန်ပြီးနောက်တောင် သတ္တဝါတစ်ဦးသည် လူဘဝကို ရှားရှားပါးပါးသာ ရနိုင်ပြီး၊ ထိုသည်လည်း ကုသိုလ်စုဆောင်းမှုကြောင့်သာ ဖြစ်၏။
Verse 15
सोपानभूतं मोक्षस्य मानुष्यं प्राप्य दुर्लभम् / यस्तार यति नात्मानं तस्मात्पापतरो ऽत्र कः
လူ့ဘဝကို ရရှိခြင်းသည် အလွန်ရှားပါး၍ မောက္ခသို့တက်ရာ လှေကားတန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုဘဝကိုရပြီးလည်း သံသရာကို ကိုယ့်ကိုယ်ကို မကူးစေသူထက် ပိုအပြစ်ကြီးသူ မည်သူရှိနိုင်သနည်း။
Verse 16
नरः प्राप्येतरज्जन्म लब्ध्वा चेन्द्रियसौष्ठवम् / न वेत्त्यात्महितं यस्तु स भवेद्ब्रह्मघातकः
လူသည် လူ့ဘဝကိုရပြီး အင်္ဂါရုံများလည်း ပြည့်စုံသော်လည်း ကိုယ့်အတ္တ၏ အကျိုးစီးပွားအမှန်ကို မသိသူသည် ပုဏ္ဏား (ဗြာဟ္မဏ) သတ်သူကဲ့သို့ အပြစ်ကြီးသူ ဖြစ်လာသည်။
Verse 17
विना देहेन कस्यापि पुरुषार्थो न विद्यते / तस्माद्देहं धनं रक्षेत्पुण्यकर्माणि साधयेत्
ကိုယ်ခန္ဓာမရှိလျှင် မည်သူမျှ လူ့ဘဝ၏ ရည်မှန်းချက်များကို မပြီးမြောက်နိုင်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို ငွေကြေးကဲ့သို့ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း၍ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ကြိုးစားဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 18
रक्षेच्चसर्वदात्मानमात्मा सर्ब्वस्य भाजनम् / रक्षणे यत्नमातिष्ठेज्जीवन् भद्राणि पश्यति
ထို့ကြောင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို အမြဲကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရမည်။ အတ္တသည် အရာအားလုံး၏ အထောက်အထားနှင့် ထည့်ခံရာ ဖြစ်သည်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်ရာတွင် ကြိုးစားအားထုတ်လျှင် အသက်ရှင်စဉ် ကောင်းမြတ်သော အကျိုးရလဒ်များကို မြင်ရမည်။
Verse 19
पुनर्ग्रामः पुनः क्षेत्र पुनर्वित्तं पुनर्गृहम् / पुनः शुभाशुभं कर्म न शरीरं पुनः पुनः
ရွာလည်း ထပ်မံရှိနိုင်သည်၊ လယ်ကွင်းလည်း ထပ်မံရှိနိုင်သည်။ ငွေကြေးလည်း ထပ်မံရနိုင်သည်၊ အိမ်လည်း ထပ်မံရနိုင်သည်။ ကောင်းမှုဆိုးမှု ကံလုပ်ရပ်များလည်း ထပ်မံပြုနိုင်သော်လည်း—ဤကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုတည်းကိုတော့ ထပ်ခါထပ်ခါ မရနိုင်။
Verse 20
शरीररक्षणोपायाः क्रि यन्ते सर्वदा बुधैः / नेच्छन्ति च पुनस्त्यागमपि कुष्ठादिरोगिणः
ပညာရှိတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာကို ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများကို အမြဲတမ်း ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ကုဋ္ဌရောဂါနှင့် အခြားရောဂါများ ခံစားနေရသူများပင် ကိုယ်ကို မစွန့်လွှတ်လိုကြ။
Verse 21
तद्गोपितं स्याद्धर्मार्थं धर्मो ज्ञानार्थमेव च / ज्ञानं तु ध्यानयोगार्थमचिरात्प्रविमुच्यते
ထိုသင်ခန်းစာကို ဓမ္မအကျိုးအတွက် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းထားသင့်သည်။ ဓမ္မသည်လည်း အမှန်တကယ် ဉာဏ်အကျိုးအတွက် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်သည် တရားထိုင်ယောဂအကျိုးအတွက် ဖြစ်၍ ထိုအားဖြင့် မကြာမီ အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်ရသည်။
Verse 22
आत्मैव यदि नात्मानमहीतेभ्यो निवारयेत् / को ऽन्यो हितकरस्तस्मादात्मानं सुखयिष्यति
မိမိကိုယ်တိုင်က မိမိကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသောအရာများမှ မတားဆီးနိုင်လျှင်၊ အမှန်တကယ် အကျိုးပြုသူ အခြားမည်သူက မိမိကို ပျော်ရွှင်စေမည်နည်း။
Verse 23
इहैव नरकव्याधेश्चिकित्सां न करोति यः / गत्वा निरौषधं देशं व्याधिम्थः किं करिष्यति
ဤနေရာ၌ပင် နရကသို့ ခေါ်ဆောင်သည့် “ရောဂါ” ကို မကုသသူသည်၊ ဆေးမရှိသောပြည်သို့ ရောက်သွားလျှင် ရောဂါခံစားသူက ဘာလုပ်နိုင်မည်နည်း။
Verse 24
व्याघ्रीवास्ते जरा चायुर्याति भिन्नघटाम्बुवत् / निघ्नन्ति रिपुवद्रोगास्तस्माच्छ्रेयः समभ्यसेत
အိုမင်းခြင်းသည် ကျားမကဲ့သို့ စောင့်ကြိုနေပြီး၊ အသက်တာသည် ကွဲနေသောအိုးမှ ရေယိုသကဲ့သို့ လျော့ပါးသွားသည်။ ရောဂါတို့သည် ရန်သူကဲ့သို့ ထိုးနှက်သတ်ဖြတ်ကြသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် အမြင့်မြတ်ဆုံး ကောင်းကျိုးကို ကြိုးစားလေ့ကျင့်သင့်သည်။
Verse 25
यावन्नाश्रयते दुः खं यावन्नायान्ति चापदः / यावन्नेन्द्रियवैकल्यं तावच्छ्रेयः समभ्यसेत्
ဒုက္ခမတည်ငြိမ်သေးသရွေ့၊ အပဒ်အန္တရာယ်များ မရောက်သေးသရွေ့၊ အင်္ဒြိယများ မလျော့နည်းသေးသရွေ့—ထိုအချိန်အထိ အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသော (ဓမ္မကောင်းကျိုး) ကို စိတ်အားထက်သန်စွာ လေ့ကျင့်လိုက်ပါ။
Verse 26
यावत्तिष्ठति देहो ऽयं तावत्तत्त्वं समभ्यसेत् / सन्दीप्तकोशभवने कूपं खनति दुर्मतिः
ဤကိုယ်ခန္ဓာ မတည်တံ့သေးသရွေ့ အမှန်တရား၏ ဉာဏ်ကို စိတ်အားထက်သန်စွာ လေ့ကျင့်ရမည်။ မိုက်မဲသူသည် သိုလှောင်အိမ် မီးလောင်နေချိန်မှသာ ရေတွင်းတူးသူနှင့်တူ၏။
Verse 27
कालो न ज्ञायते नानाकार्यैः संसारसम्भवैः / सुखं दुःखं जनो हन्त न वेत्ति हितमात्मनः
လောကသံသရာမှ ပေါ်ပေါက်လာသော အလုပ်အကိုင်မျိုးစုံကြောင့် အချိန်ကာလကို မသိမြင်နိုင်။ အို လူတို့သည် သုခကိုလိုက်၍ ဒုက္ခကိုရှောင်ကြဉ်သော်လည်း မိမိအတ္တ၏ အကျိုးစီးပွားအမှန်ကို မသိကြ။
Verse 28
जातानार्तान्मृतानापद्भष्टान्दृष्ट्वा च दुः खितान् / लोको मोहसुरां पीत्वा न बिभेति कदाचन
ဒုက္ခခံရသူများ၊ သေဆုံးသူများ၊ အပဒ်ကြောင့် ပျက်စီးသူများ၊ ဝမ်းနည်းခြင်းထဲ နစ်မြုပ်သူများကို မြင်ပြီးနောက်တောင် လောကသည် မောဟ၏ မူးယစ်ရည်ကို သောက်ထားသဖြင့် မည်သည့်အခါမျှ မကြောက်ရွံ့ (မနိုးကြား) တတ်။
Verse 29
सम्पदः स्वप्नसंकाशा यौवनं कुसुमोपमम् / तडिच्चपलमायुष्यं कस्य स्याज्जानतो धृतिः
စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် အိပ်မက်ကဲ့သို့၊ ယောဝနသည် ပန်းကဲ့သို့။ အသက်တာသည် မိုးကြိုးလက်သလို လျင်မြန်လှ—ဤသို့ သိမြင်ပြီးနောက် မည်သူက စိတ်ပျော့၍ သို့မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ချက်မတည်ငြိမ်နိုင်မည်နည်း။
Verse 30
शतं जीवितमत्यल्पं निद्रालस्यैस्तदर्धकम् / बाल्यरोगजरादुः खैरल्पं तदपि निष्फलम्
အသက်တစ်ရာနှစ်ပင် အလွန်တိုတောင်း၏။ ထိုအနက် တစ်ဝက်သည် အိပ်စက်ခြင်းနှင့် ပျင်းရိခြင်းဖြင့် ကုန်လွန်သွား၏။ ကျန်သမျှကိုလည်း ကလေးဘဝ၊ ရောဂါ၊ အိုမင်းခြင်းနှင့် ဒုက္ခဝေဒနာတို့က နည်းနည်းသာကျန်စေပြီး၊ ထိုနည်းနည်းတောင် အကျိုးမဲ့ဖြစ်သွား၏။
Verse 31
प्रारब्धव्ये निरुद्योगी जागर्तव्ये प्रसुप्तकः / विश्वस्तश्च भयस्थाने हा नरः को न हन्यते
လုပ်ရမည့်အခါ အလုပ်မလုပ်ဘဲ နေသူ၊ သတိထားရမည့်အခါ အိပ်ပျော်နေသူ၊ အန္တရာယ်ရှိရာနေရာတွင် ယုံကြည်လွန်းသူ—အို၊ ထိုသို့သောအပြစ်ရှိသူ မည်သူမပျက်စီးမည်နည်း။
Verse 32
तोयफेनसमे देहे जीवेनाक्रम्य संस्थिते / अनित्याप्रयसवासे कथ तिष्ठति निर्भयः
ရေဖျားပေါ်ရှိ ဖ泡ကဲ့သို့သော ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ဇီဝ (jīva) ဝင်ရောက်ကာ နေထိုင်လျက်ရှိသော်၊ မတည်မြဲ၍ ပျက်လွယ်သော အိမ်ရာ၌ အားကိုးကပ်လျက် ဘယ်လိုမှ အမှန်တကယ် မကြောက်မရွံ့ နေနိုင်မည်နည်း။
Verse 33
अहिते हितसंज्ञः स्यादध्रुवे ध्रुवसंज्ञकः / अनर्थे चार्थविज्ञानः स्वमर्थं यो न वेत्ति सः
အန္တရာယ်ကို အကျိုးဟု ထင်တတ်ပြီး၊ မတည်မြဲသည့်အရာကို ‘တည်မြဲ’ ဟု ခေါ်တတ်ကာ၊ အကျိုးမဲ့ရာ၌ အဓိပ္ပါယ်ရှိသကဲ့သို့ ထင်မြင်သူ—ထိုသူသည် မိမိ၏ အမှန်တကယ် အကျိုးကို မသိသူဖြစ်၏။
Verse 34
पश्यन्नपि प्रस्खलति शृण्वन्नपि न बुध्यति / पठन्नपि न जानाति देवमायाविमोहितः
မြင်နေရသော်လည်း ချော်လဲတတ်၏၊ ကြားနေရသော်လည်း မသိမမြင်တတ်၏၊ ဖတ်နေရသော်လည်း အမှန်တကယ် မသိတတ်၏—အကြောင်းမှာ ဘုရား၏ မာယာ (māyā) ကြောင့် မောဟဖြစ်နေသောကြောင့်ပင်။
Verse 35
तन्निमज्जज्जगदिदं गम्भीरे कालसागरे / मृत्युरोगजराग्राहैर्न कश्चिदपि बुध्यते
ဤလောကတစ်ခုလုံးသည် ကာလ၏နက်ရှိုင်းသောသမုဒ္ဒရာထဲသို့ နစ်မြုပ်နေ၏။ သေခြင်း၊ ရောဂါ၊ အိုမင်းခြင်းတို့၏ မိကျောင်းများက ဖမ်းဆီးထားသဖြင့် မည်သူမျှ အမှန်တကယ် မနိုးကြားနိုင်။
Verse 36
प्रतिक्षणभयं कालः क्षीयमाणो न लक्ष्यते / आमकुंभ इवांभः स्थो विशीर्णो न विभाव्यते
ခဏတိုင်း ကြောက်ရွံ့စရာဖြစ်စေသော်လည်း ခဏတိုင်း ပျက်ယွင်းလျော့နည်းနေသော ကာလကို မမြင်မိကြ။ ရေထဲတွင် ရပ်နေသော မဖုတ်သေးသော မြေခွက်ကဲ့သို့ တိတ်တဆိတ် ချိုးကျိုးပျက်စီးသော်လည်း မသိမိကြ။
Verse 37
युज्यते वेष्टनं वायोराकाशस्य च खण्डनम् / ग्रथनञ्च तरङ्गाणामास्था नायुषि युज्यते
လေကို ထုပ်ပိုးရန်၊ ကောင်းကင်ကို အပိုင်းပိုင်း ခွဲဖြတ်ရန်၊ လှိုင်းများကို ချည်နှောင်ရန် ကြိုးစားသကဲ့သို့ပင်—အသက်ကို တည်မြဲမည်ဟု ယုံကြည်အားထားခြင်းသည် မသင့်လျော်။
Verse 38
पृथिवी दह्यते येन मेरुश्चापि विशीर्यते / शुष्यते सागरजलं शरीरस्य च का कथा
ထိုအင်အားကြောင့် မြေကြီးသည် လောင်ကျွမ်း၍ မေရုတောင်တောင်ပင် ခွဲကျိုးပျက်စီးကာ သမုဒ္ဒရာရေတောင် ခြောက်သွေ့သွားသည်—ထိုအခါ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အကြောင်း ဘာပြောစရာရှိမည်နည်း။
Verse 39
अपत्यं मे कलत्रं मे धनं मे बान्धवाश्च मे / जल्पन्तमिति मर्त्याजं हन्ति कालवृको बलात्
သေတတ်သောလူသည် “ငါ့ကလေး၊ ငါ့ဇနီး၊ ငါ့ဥစ္စာ၊ ငါ့ဆွေမျိုး” ဟု အဆက်မပြတ် ပြောနေစဉ် ကာလ၏ ဝံပုလွေက အင်အားဖြင့် သူ့ကို ထိုးနှက်သတ်ဖြတ်သည်။
Verse 40
इदं कृतमिदं कार्यमिदमन्यत्कृताकृतम् / एवमीहासमायुक्तं कृतान्तः कुरुते वशम्
“ဤအရာကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤအရာကို ပြုရမည်၊ ဤအခြားအရာသည် ပြုထားသော်လည်းကောင်း မပြုထားသော်လည်းကောင်း” ဟူသော စိတ်လှုပ်ရှားသော ကြိုးပမ်းမှုတွင် ချည်နှောင်နေသူကို ကൃതာန္တ (မရဏ၊ ကံကြမ္မာကို စီမံသူ) သည် အာဏာအောက်သို့ ဆွဲယူတတ်၏။
Verse 41
श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्ने चापराह्निकम् / न हि मृत्युः प्रतीक्षेत कृतं वाप्यथ वाकृतम्
မနက်ဖြန်လုပ်ရမည့်အလုပ်ကို ယနေ့ပင် လုပ်သင့်၏၊ ယနေ့လုပ်ရမည့်အလုပ်ကိုလည်း နံနက်ပိုင်း၌ပင် ပြုသင့်၏။ အကြောင်းမူ မရဏသည် အလုပ်ပြီးသလား မပြီးသလားကို စောင့်မနေတတ်။
Verse 42
जरादर्शितपन्थानं प्रचण्डव्याधिसैनिकम् / अधिष्ठितो मृत्युशत्रुं त्रातारं किं न पश्यति
အိုမင်းခြင်းက လမ်းကို ပြသပြီး ရောဂါကြမ်းတမ်းသော စစ်တပ်က ဝိုင်းရံနေသော်လည်း—ရင်ဆိုင်နေရသူသည် မရဏ၏ ရန်သူ၊ ကယ်တင်ရှင်ကို အဘယ်ကြောင့် မမြင်နိုင်သနည်း။
Verse 43
तृष्णासूचीविनिर्भिन्नं सिक्तं विषयसर्पिषा / रागद्वेषानले पक्वं मृत्युरश्राति मानवम्
လောဘတဏှာ၏ အပ်ဖြင့် ထိုးဖောက်ခံရ၍ အာရုံဝတ္ထုတို့၏ ဂျီ (စပ်ပိဿာ) ဖြင့် စိုစွတ်လျက်၊ ရာဂနှင့် ဒွေသ၏ မီးတွင် ချက်ကင်ခံရသကဲ့သို့—ဤသို့ မရဏသည် လူကို ဖမ်းယူ၍ မျိုစားတတ်၏။
Verse 44
बालांश्च यौवनस्थांश्च वृद्धान गर्भगतानपि / सर्वानाविशते मृत्युरेवम्भूमिदं जगत्
မရဏသည် အားလုံးကို လာရောက်ဖမ်းဆီးတတ်၏—ကလေးများ၊ လူငယ်များ၊ အိုမင်းသူများ၊ မိခင်ဝမ်းအတွင်းရှိသူများပင်။ ဤကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ လောကသည် ထိုသို့ပင် ဖြစ်၏။
Verse 45
स्वदेहमपि जीवो ऽयं मुक्त्वा याति यमालयम् / स्त्रीमातृपितृपुत्त्रादिसम्बन्धः केन हेतुना
ဤအသက်ရှိသတ္တဝါသည် ကိုယ်ခန္ဓာကိုပင် စွန့်ခွာ၍ ယမမင်း၏ နေရာသို့ သွားရ၏။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် မယား၊ မိခင်၊ ဖခင်၊ သားနှင့် အခြားဆက်နွယ်မှုတို့ကို အဘယ်ကြောင့် ဆက်ဆံရေးဟု ဆိုနိုင်သနည်း။
Verse 46
दुः खमूलं हि संसारः स यस्यास्ति स दुः खितः / तस्य त्यागः कृतो येन स सुखी नापरः क्वचित्
လောကသံသရာသည် ဒုက္ခ၏ အမြစ်ပင် ဖြစ်၏။ ထိုသံသရာနှင့် ချည်နှောင်နေသူသည် ဒုက္ခရောက်၏။ သို့ရာတွင် ထိုချည်နှောင်မှုကို စွန့်လွှတ်နိုင်သူသာ အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်သူ ဖြစ်ပြီး အခြားမည်သူမျှ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ထိုသို့မဟုတ်။
Verse 47
प्रभवं सर्वदुः खानामालयं सकलापदाम् / आश्रयं सर्वपापानां संसारं वर्जयेत्क्षणात्
သံသရာသည် ဒုက္ခအားလုံး၏ အရင်းအမြစ်၊ အပဒ္ဒာအားလုံး၏ နေရာတည်ရာ၊ အပြစ်အားလုံး၏ ခိုလှုံရာဟု သိမြင်ပြီးလျှင် ချက်ချင်းပင် စွန့်ပယ်သင့်၏—နှောင့်နှေးမနေဘဲ။
Verse 48
लोहदारुमयैः पाशैः पुमान्बद्धो विमुच्यते / पुत्त्रदारमयैः पाशैर्मुच्यते न कदाचन
သံမဏိ သို့မဟုတ် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်သော ချည်နှောင်ကြိုးများဖြင့် ချည်ထားသော ယောက်ျားကို လွတ်မြောက်စေနိုင်၏။ သို့ရာတွင် သားသမီးနှင့် မယားဖြင့် ဖြစ်သော ချည်နှောင်ကြိုးများဖြင့် ချည်ထားသူသည် မည်သည့်အခါမျှ မလွတ်မြောက်နိုင်။
Verse 49
यावतः कुरुते जन्तुः सम्बन्धान्मनसः प्रियान् / तावन्तो ऽस्य निखन्यन्ते हृदये शोकशङ्कवः
သတ္တဝါသည် စိတ်ထဲတွင် ချစ်မြတ်နိုးသော ဆက်နွယ်မှုများကို မည်မျှ ပြုလုပ်သလဲ၊ ထိုမျှပင် သူ၏ နှလုံးထဲသို့ ဒုက္ခ၏ လှံတံများက ထိုးစိုက်ခံရသည်။
Verse 50
वञ्चिताशेषवित्तैस्तैर्नित्यं लोको विनाशितः / हा हन्त विषयाहारैर्देहस्थोन्द्रियतस्करैः
အာရုံခိုးသူတို့ကြောင့် ဥစ္စာအကုန်လုံး လိမ်လည်ခိုးယူခံရသဖြင့် လူလောကသည် အမြဲတမ်း ပျက်စီးသို့ ဆုတ်ယုတ်၏။ အို အမလေး! အာရုံဝတ္ထုတို့ကို စားသုံးလျက် ကိုယ်အတွင်းနေသော အင်္ဒြိယခိုးသူများသည် အသက်နှင့် ကောင်းကျိုးကို လုယူစားသောက်ကြ၏။
Verse 51
मांसलुब्धो यथा मत्स्यो लोहशङ्कुं न पश्यति / सुखलुब्धस्तथा देही यमवाधां न पश्यति
အသားကို လောဘကြီးသော ငါးသည် သံချိတ်ကို မမြင်သကဲ့သို့၊ သုခကို လောဘကြီးသော ကိုယ်ရှိသတ္တဝါသည် ယမမင်း၏ ဒဏ်ခတ်နှိပ်စက်မှုကို မမြင်မသိတတ်။
Verse 52
हिताहितं न जानन्तो नित्यमुन्मार्गगामिनः / कुक्षिपूरणनिष्ठा ये ते नरा नारकाः खग
အို ငှက်ကြီး ဂရုဍာရေ—အကျိုးရှိအကျိုးမရှိကို မသိဘဲ အမြဲလမ်းမှားလိုက်သူ၊ ဝမ်းဖြည့်ခြင်းတည်းဟူသော အရာ၌သာ တည်မြဲသူတို့သည် နရကသို့ ကျရောက်သော လူများဖြစ်ကြ၏။
Verse 53
निद्राभीमैथुनाहाराः सर्वेषां प्राणिनां समाः / ज्ञानवान्मानवः प्रोक्तो ज्ञानहीनः पशुः स्मृतः
အိပ်ခြင်း၊ ကြောက်ခြင်း၊ မေထုန်ဆက်ဆံခြင်းနှင့် စားသောက်ခြင်းတို့သည် သတ္တဝါအားလုံးတွင် တူညီ၏။ ဉာဏ်ရှိသူကို လူဟု ဆိုကြပြီး၊ ဉာဏ်မရှိသူကို တိရစ္ဆာန်နှင့် မခြားဟု မှတ်ယူကြ၏။
Verse 54
प्रभाते मलमूत्त्राभ्यां क्षुत्तृड्भ्यां मध्यगे रवौ / रात्रौ मदननिद्राभ्यां बाध्यन्ते मूढमानवाः
နံနက်ခင်းတွင် မိုက်မဲသော လူတို့သည် အညစ်အကြေးထုတ်ခြင်းနှင့် ဆီးသွားခြင်းကြောင့် နှောင့်ယှက်ခံရ၏။ နေ့လယ်တွင် နေရောင်က အလယ်ကောင်းကင်၌ ရှိစဉ် ဗိုက်ဆာခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းကြောင့် နှောင့်ယှက်ခံရ၏။ ညတွင်တော့ ကာမနှင့် အိပ်ငိုက်ခြင်းကြောင့် ဖိစီးခံရ၏။
Verse 55
स्वदेहधनदारादिनिरताः सर्वजन्तवः / जायन्ते च म्रियन्ते च हा हन्ताज्ञानमोहिताः
သတ္တဝါအားလုံးသည် မိမိကိုယ်ခန္ဓာ၊ ဥစ္စာဓန၊ ဇနီးနှင့် အစရှိသည့်အရာများတွင် မူးမောလျက် မွေးဖွားကြပြီး သေဆုံးကြသည်—အို အို—အဝိဇ္ဇာကြောင့် မောဟဖြစ်လျက်။
Verse 56
तस्मात्सङ्गः सदा त्याज्यः सचेत्त्यक्तुं न शक्यते / महद्भिः सह कर्तव्यः सन्तः सङ्गस्य भेषजम्
ထို့ကြောင့် စွဲလမ်းမှုနှင့် မကောင်းသောပေါင်းသင်းမှုကို အမြဲစွန့်ပစ်ရမည်။ အပြည့်အဝ မစွန့်နိုင်လျှင် မဟာပုဂ္ဂိုလ်များ၊ သီလဝန်သူတော်ကောင်းများနှင့် ပေါင်းသင်းရမည်၊ အကြောင်းမူကား သတ္တုသင်္ဂဟ (sat-saṅga) သည် စွဲလမ်းမှု၏ ဆေးဖြစ်သည်။
Verse 57
सत्सङ्गश्च विवेकश्च निर्मलं नयनद्वयम् / यस्य नास्ति नरः सो ऽन्धः कथं न स्यादमार्गगः
သတ္တုသင်္ဂဟ (sat-saṅga) နှင့် विवेक (ဝိဝေက) သည် အညစ်အကြေးကင်းသော မျက်စိနှစ်လုံးဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်ပါးမရှိသူသည် မျက်ကန်းပင်—မှန်ကန်သောလမ်းမှ မလွဲမရှောင် လမ်းလွဲမည်မဟုတ်လော။
Verse 58
स्वस्ववर्णाश्रमाचारनिरताः सर्वमानवाः / न जानन्ति परं धर्मं वृथा नश्यन्ति दाम्भिकाः
လူသားအားလုံးသည် မိမိတို့၏ ဝဏ္ဏနှင့် အာရှရမ အကျင့်ဓလေ့များကို လိုက်နာနေကြသော်လည်း အမြင့်ဆုံးသော ဓမ္မကို မသိကြ။ ဟန်ဆောင်သူတို့သည် အကျိုးမဲ့ပျက်စီးကြသည်။
Verse 59
किमायासपराः केचिद्व्रतचर्यादिसंयुताः / अज्ञानसंवृतात्मानः सञ्चरन्ति प्रचारकाः
အဘယ်ကြောင့် လူအချို့သည် ပင်ပန်းခက်ခဲမှုကိုသာ အားထား၍ ဝရတ (vrata)၊ စည်းကမ်းကျင့်သုံးမှုတို့နှင့် ပြည့်စုံလျက် တရားဟောသူအဖြစ် လှည့်လည်နေကြသနည်း—အတွင်းစိတ်သည် အဝိဇ္ဇာဖြင့် ဖုံးကွယ်နေသော်လည်း။
Verse 60
नाममात्रेण सन्तुष्टाः कर्मकाण्डरता नराः / मन्त्रोच्चारणहोमाद्यैर्भ्रामिताः क्रतुविस्तरैः
ဓလေ့ထုံးတမ်းများကိုသာ ကိုးကွယ်သူများသည် အမည်နာမများနှင့် ပုံသဏ္ဍာန်များကိုသာ ကျေနပ်ကြပြီး၊ မန္တန်ရွတ်ဆိုခြင်း၊ မီးပူဇော်ခြင်း စသည့် ကြီးကျယ်သော ယဇ်ပူဇော်ခြင်းများဖြင့် လမ်းလွဲနေကြသည်။
Verse 61
एकभुक्तोपवासाद्यैर्नियमैः कायशोषणैः / मूढाः परोक्षमिच्छन्ति मम मायाविमोहिताः
ငါ၏ မာယာ ဖြင့် လှည့်စားခံရသော လူမိုက်တို့သည် တစ်နေ့လျှင် တစ်ကြိမ်သာ စားခြင်း၊ အစာရှောင်ခြင်း နှင့် အခြားသော ခန္ဓာကိုယ်ကို ခြောက်သွေ့စေသော ကျင့်စဉ်များဖြင့် မျက်မှောက်မပြုနိုင်သော အရာကို ရှာဖွေကြသည်။
Verse 62
देहदण्डनमात्रेण का मुक्तिरविवेकिनाम् / वल्मीकताडनादेव मृतः किन्नु महोरगः
ခန္ဓာကိုယ်ကို ညှဉ်းဆဲရုံမျှဖြင့် ဉာဏ်မဲ့သူတို့သည် မည်သို့သော လွတ်မြောက်မှုကို ရနိုင်မည်နည်း။ ပရွက်ဆိတ်အုံကို ရိုက်နှက်ရုံဖြင့် ကြီးမားသော မြွေကြီး သေနိုင်ပါမည်လော။
Verse 63
जटाभाराजिनैर्युक्ता दाम्भिका वेषधारिणः / भ्रमन्ति ज्ञानिवल्लोके भ्रामयन्ति जनानपि
ဆံပင်ရှည်များကို ထုံးဖွဲ့ထားပြီး သမင်ရေကို ဝတ်ဆင်ထားသော ဟန်ဆောင်သူများသည် သူတော်စင်ယောင်ဆောင်ကာ ပညာရှိများကဲ့သို့ လောက၌ လှည့်လည်သွားလာပြီး လူတို့ကို လမ်းမှားစေကြသည်။
Verse 64
संसारजसुखासक्तं ब्रह्मज्ञो ऽस्मीतिवादिनम् / कर्मब्रह्मोभयभ्रष्टं तं त्यजेदन्त्यजं यथा
လောကီစည်းစိမ်တို့၌ တွယ်တာမက်မောလျက် "ငါသည် ဗြဟ္မာကို သိသူဖြစ်သည်" ဟု ဆိုသူကို ဇာတ်နိမ့်သူကဲ့သို့ ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။ အကြောင်းမူကား ထိုသူသည် ကောင်းမှုကံ နှင့် ဗြဟ္မာကို သိမြင်ခြင်း ဟူသော နှစ်ပါးစလုံးမှ လျှောကျသူ ဖြစ်သည်။
Verse 65
गृहारण्यसमा लोके गतव्रीडा दिगम्बराः / चरन्ति गर्दभाद्याश्च विरक्तास्ते भवन्ति किम्
ဤလောက၌ အိမ်သည် တောနှင့် မကွာနိုင်; အရှက်မရှိ အဝတ်မဝတ်ဘဲ မြည်းတို့ကဲ့သို့ လှည့်လည်သွားလာသူများ—အဲဒါတစ်ခုတည်းနဲ့ တကယ်တမ်း ဝိရာဂ (ကမ္မကိလေသာကင်း) ဖြစ်သလား။
Verse 66
मृद्भस्मोद्धूलनादेव मुक्ताः स्युर्यदि मानवाः / मृद्भस्मवासी नित्यं श्वा स किं मुक्तो भविष्यति
လူသားတို့သည် မြေမှုန့်နှင့် ပြာကို ကိုယ်ပေါ်လိမ်းသုတ်ရုံနဲ့ မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ရနိုင်မယ်ဆိုရင်၊ အညစ်အကြေးနဲ့ ပြာထဲမှာ အမြဲနေတဲ့ ခွေးတောင် မုက္ခရမလား—ရနိုင်ပါ့မလား။
Verse 67
तृणपर्णोदकाहाराः सततं वनवासिनः / जम्बूकाखुमृगाद्याश्च तापसास्ते भवन्ति किम्
အမြဲတောထဲနေပြီး မြက်၊ ရွက်၊ ရေကိုသာ စားသောက်နေကြသော်လည်း၊ မြေခွေး၊ ကြွက်၊ သမင် စသည့် တိရစ္ဆာန်များက တာပသ (တပဿီ) ဖြစ်သလား။
Verse 68
आजन्ममरणान्तञ्च गङ्गादितटिनीस्थिताः / मण्डूकमत्स्यप्रमुखा योगिनस्ते भवन्ति किम्
မွေးကတည်းက သေဆုံးချိန်အထိ ဂင်္ဂါမြစ်ကဲ့သို့ မြစ်များထဲမှာပဲ တည်နေသူများ—ဖား၊ ငါး စသဖြင့် ဖြစ်နေကြသော်လည်း—အဲဒါကြောင့် ယောဂီ ဖြစ်သလား။
Verse 69
पारावताः शिलाहाराः कदाचिदपि चातकाः / न पिबन्ति महीतोयं व्रतिनस्ते भवन्ति किम्
ခိုများသည် ကျောက်မှုန့်၊ ကျောက်စရစ်ကိုသာ စားတတ်ပြီး၊ စာတကာငှက်သည် တခါတရံ မြေပြင်ရေကို မသောက်တတ်။ အဲဒါတစ်ခုတည်းနဲ့ ဝရတင် (ဝရတကိုင်သူ) ဖြစ်သလား။
Verse 70
तस्मान्नित्यादिकं कर्म लोकरञ्जनकारकम् / मोक्षस्य कारणं साक्षातत्त्वज्ञान खगेश्वर
ထို့ကြောင့် ငှက်တို့၏အရှင် ခဂေရှ္ဝရာ၊ နေ့စဉ်နှင့် အခြားလိုအပ်သော ကမ္မများကို လောက၏အကျိုးနှင့် သဟဇာတအတွက် ဆောင်ရွက်သော်လည်း မောက္ခ၏ တိုက်ရိုက်အကြောင်းမဟုတ်။ မောက္ခ၏ တိုက်ရိုက်အကြောင်းမှာ တတ္တဝ-ဉာဏ (အမှန်တရား၏ ဉာဏ်) ဖြစ်သည်။
Verse 71
षर्ड्शनमहाकूपे पतिताः पशवः खग / परमार्थं न जानन्ति पशुपाशनियन्त्रिताः
အို ခဂ (ဂရုဍ)၊ ဒဿနခြောက်မျိုး၏ မဟာအနက်ကန်ထဲသို့ ကျသွားသော တိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့၊ သူတို့သည် ပရမာရ္ထ (အမြင့်ဆုံးအမှန်တရား) ကို မသိကြ၊ ပశု-ပာရှ (တိရစ္ဆာန်ဘောင်ချုပ်) ၏ ချည်နှောင်မှုကြောင့် ထိန်းချုပ်ခံနေရသည်။
Verse 72
वेदशास्त्रार्णवैर्घेरैरुह्यमाना इतस्ततः / षडूर्मिनिग्रहग्रस्तास्तिष्ठन्ति हि कुतार्किकाः
ဝေဒနှင့် သာသ္တရတို့၏ သမုဒ္ဒရာကြီးထဲက အားကြီးသော လှိုင်းစီးများက ဒီဘက်ဟိုဘက် ဆွဲယူသယ်ဆောင်နေသော်လည်း၊ ကုတားကိက (အလွဲတရားဝါဒ လောဂျစ်ရှင်) များသည် ခြောက်လှိုင်း (ṣaḍ-ūrmi) ၏ ဖိနှိပ်ချုပ်ကိုင်မှုကြောင့် တစ်နေရာတည်းတွင်ပင် ကပ်ငြိနေကြသည်။
Verse 73
वेदागमपुराणज्ञः परमार्थं न वेत्ति यः / विडम्बकस्य तस्यैव तत्सर्वं काकभाषितम्
ဝေဒ၊ အာဂမ၊ ပုရာဏတို့ကို သိကျွမ်းသူဖြစ်သော်လည်း ပရမာရ္ထ (အမြင့်ဆုံးအမှန်တရား) ကို မသိလျှင်၊ အယောင်ဆောင်သူအတွက် ထိုသင်ယူမှုအားလုံးသည် ကာကာ၏ အော်ဟစ်သံ—ကြက်ကလေးမဟုတ်၊ ကျီး၏ စကားပဲ ဖြစ်သည်။
Verse 74
इदं ज्ञानमिदं ज्ञेयमिति चिन्तासमाकुलाः / पठन्त्यहर्निशं शास्त्रं परतत्त्वपराङ्मुखाः
«ဒါက ဉာဏ်၊ ဒါက သိရမည့်အရာ» ဟူသော အတွေးများကြောင့် စိတ်ရှုပ်ထွေးကာ၊ သူတို့သည် နေ့ညမပြတ် သာသ္တရကို ဖတ်ကြသော်လည်း၊ ပရတတ္တဝ (အမြင့်ဆုံးအမှန်တရား) ထံမှ မျက်နှာလွှဲနေဆဲ ဖြစ်သည်။
Verse 75
वाक्यच्छन्दोनिबन्धेन काव्यालङ्कारशोभिताः / चिन्तया दुःखिता मूढास्तिष्ठन्ति व्याकुलेन्द्रियाः
စကားလုံးကောင်းမွန်၍ ချန်ဒ်မီတာဖြင့် စီကုံးထားကာ ကဗျာအလင်္ကာများဖြင့် တင့်တယ်လှပသော်လည်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်သော အတွေးများကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေသည့် မောဟသူတို့သည် အာရုံများလှုပ်ရှား၍ မတည်ငြိမ်ဘဲ ရပ်တည်နေကြ၏။
Verse 76
अन्यथा परमं तत्त्वं जनाः क्लिश्यन्ति चान्यथा / अन्यथा शास्त्रसद्भावो व्याख्यां कुर्वन्ति चान्यथा
ဤသို့ မမှန်ကန်လျှင် လူတို့သည် အမြင့်ဆုံးသော တတ္တဝကို မှားယွင်းနားလည်၍ ဒုက္ခခံရ၏။ ထို့ပြင် သာස්တရ၏ အဓိပ္ပါယ်မှန်ကိုလည်း လွဲမှားစွာယူဆကာ အဓိပ္ပါယ်ပျက်ပြားသော ရှင်းလင်းချက်များကို ပေးကြ၏။
Verse 77
कथयन्त्युवन्मनीभावं स्वयं नानुभवन्ति च / अहङ्कारस्ताः केचिदुपदेशादिवार्जिताः
သူတို့သည် စကားနှင့် စိတ်ငြိမ်းသက်သွားသော «အုန်မနီ» အခြေအနေကို ပြောဆိုကြသော်လည်း ကိုယ်တိုင် မခံစားမတွေ့ကြ။ အချို့မှာ အဟင်္ကာရကြောင့်သာ လှုပ်ရှား၍ စစ်မှန်သော ညွှန်ကြားမှုတို့မှ ကင်းလွတ်နေကြ၏။
Verse 78
पठन्ति वेदशास्त्राणि बोधयन्ति परस्परम् / न जानन्ति परं तत्त्वं दर्वी पाकरसं यथा
သူတို့သည် ဝေဒနှင့် သာස්တရများကို ဖတ်ရွတ်ကာ အချင်းချင်း သင်ကြားကြသော်လည်း၊ အမြင့်ဆုံးသော တတ္တဝကို မသိကြ—ချက်ပြုတ်ရာတွင် ကူညီသော်လည်း အရသာမခံစားနိုင်သော လှော်တံကဲ့သို့ပင်။
Verse 79
शिरो वहति पुष्पाणि गन्धं जानाति नासिका / पठन्ति वेदशास्त्राणि दुर्लभो भावबोधकः
ခေါင်းသည် ပန်းများကိုသာ သယ်ဆောင်၏; အနံ့ကို သိသည်မှာ နှာခေါင်းပင်။ ဝေဒနှင့် သာස්တရများကို ဖတ်ရွတ်သူ များစွာရှိသော်လည်း၊ အတွင်းသဘောနှင့် စိတ်ဝိညာဉ်ကို အမှန်တကယ် နားလည်သူမှာ အလွန်ရှားပါး၏။
Verse 80
तत्त्वमात्मस्थमज्ञात्वा मूढः शास्त्रेषु मुह्यति / गोपः कक्षागते च्छागे कूपं पश्यति दुर्मतिः
ကိုယ်အတွင်း၌ တည်ရှိသော တတ္တဝ (အမှန်တရား) ကို မသိသဖြင့် မိုက်မဲသူသည် သာස්တရများတွင် လမ်းလွဲ၍ မူးမောသည်။ လက်မောင်းအောက်တွင် ဆိတ်ရှိနေသော်လည်း အကန့်အသတ်မဲ့ မိုက်မဲသော နွားကျောင်းသားက ရေတွင်းထဲတွင် ဆိတ်ကို ရှာသကဲ့သို့။
Verse 81
संसारमोहनाशाय शाब्दबोधो न हि क्षमः / न निवर्तेत तिमिरं कदाचिद्दीपवार्तया
သံသရာ၏ မောဟကို ဖျက်ဆီးရန် စကားလုံးအနက်ကိုသာ နားလည်ခြင်းမက လုံလောက်။ မီးအိမ်အကြောင်း ပြောဆိုသံကိုသာ ကြားရုံဖြင့် အမှောင်သည် မည်သည့်အခါမျှ မပျောက်ကွယ်သကဲ့သို့။
Verse 82
प्रज्ञाहीनस्य पठनं यथान्धस्य च दर्पणम् / अतः प्रज्ञावतां शास्त्रं तत्त्वज्ञानस्य लक्षणम्
ပညာခွဲခြားနိုင်စွမ်း မရှိသူအတွက် သာස්တရဖတ်ခြင်းသည် မျက်ကန်းသူအတွက် မှန်ကဲ့သို့ပင်။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိတို့အတွက် သာස්တရသည် တတ္တဝ-ဉာဏ်၏ အမှတ်အသားနှင့် လမ်းညွှန်ဖြစ်သည်။
Verse 83
इदं ज्ञानमिदं ज्ञेयं सर्वन्तु श्रोतुमिच्छति / दिव्यवर्षसहस्राच्च शास्त्रान्तं नैव गच्छति
“ဤသည်က သင်ခန်းစာ၊ ဤသည်က သိရမည့်အရာ” ဟုဆိုသော်လည်း လူသည် အရာအားလုံးကို ကြားလိုသည်။ ဒေဝနှစ်တစ်ထောင်ကြာသော်လည်း သာස්တရ၏ အဆုံးသို့ မရောက်နိုင်။
Verse 84
अनेकानि च शास्त्राणि स्वल्पायुर्विघ्नकोटयः / तस्मात्सारं विजानीयात्क्षीरं हंस इवाम्भसि
သာස්တရများ များစွာရှိ၍ အသက်တာတိုပြီး အတားအဆီးက သန်းပေါင်းများစွာ။ ထို့ကြောင့် အနှစ်သာရကို သိမြင်၍ ဆုပ်ကိုင်ရမည်—ရေထဲတွင် နို့ကို ခွဲယူသော ဟံသာကဲ့သို့။
Verse 85
अभ्यस्य वेदशास्त्राणि तत्त्वं ज्ञात्वाथ बुद्भिमान् / पलालमिव धान्यार्थी सर्वशास्त्राणि सन्त्यजेत्
ဝေဒနှင့် သာသနာကျမ်းများကို လေ့လာပြီး တတ္တဝါအမှန်ကို သိမြင်သော် ပညာရှိသည် စာအငြင်းပွားမှုတို့ကို စွန့်ပယ်သင့်၏။ စပါးလိုသူက အဖျားအခွံကို ပစ်သကဲ့သို့။
Verse 86
यथामृतेन तृप्तस्य नाहारेण प्रयोजनम् / तत्त्वज्ञस्य तथा तार्क्ष्य न शास्त्रेण प्रयोजनम्
အို တာရ္ක්ෂျ (ဂရုဍ)၊ အမృతဖြင့် ပြည့်ဝသူသည် သာမန်အစာကို မလိုသကဲ့သို့ တတ္တဝါကို သိမြင်သူလည်း သာသနာကျမ်းပေါ် မမှီခိုတော့။
Verse 87
न वेदाध्ययनान्मुक्तिर्न शास्त्रपठनादपि / ज्ञानादेव हि कैवल्यं नान्यथा विनतात्मजः
ဝေဒကို လေ့လာခြင်းသာဖြင့် မုက္ခတိ မရ၊ သာသနာကျမ်းဖတ်ခြင်းဖြင့်လည်း မရ။ ကైవလျ (အပြည့်အဝလွတ်မြောက်ခြင်း) သည် စစ်မှန်သော ဉာဏ်မှသာ ရ၏—အခြားနည်းမရှိ၊ ဗိနတာ၏သား (ဂရုဍ) အို။
Verse 88
नाश्रमः कारणं मुक्तेर्दर्शनानि न कारणम् / तथैव सर्वकर्माणि ज्ञानमेव हि कारणम्
အာရှရမ (ဘဝအဆင့်) သည် မုက္ခတိ၏ အကြောင်းမဟုတ်၊ ဒർശန (ဒဿန) များလည်း အကြောင်းမဟုတ်။ ထိုနည်းတူ ကမ္မအားလုံးလည်း အကြောင်းမဟုတ်၊ ဉာဏ်သာ အကြောင်းအမှန် ဖြစ်၏။
Verse 89
मुक्तिदा गुरुवागेका विद्याः सर्वा विडम्बिकाः / शास्त्रभारसहस्रेषु ह्येकं सञ्जीवनं परम्
ဂုရု၏ စကားတစ်ခွန်းတည်းက မုက္ခတိကို ပေးနိုင်၏; အခြားပညာအားလုံးသည် ပြသနာမက်မှုသာ။ အလေးချိန်ကြီးသော သာသနာကျမ်း ထောင်ပေါင်းများအတွင်း အမြင့်ဆုံး အသက်ပေးသင်ခန်းစာ တစ်ခုတည်းသာ ရှိ၏။
Verse 90
अद्वैतं हि शिवं प्रोक्तं क्रिययापरिवर्जितम् / गुरुवक्त्रेण लभ्येत नाधीतागमकोटिभिः
သီဝ (Śiva) သည် အဒွైత (မနှစ်မျိုး) ဟု ကြေညာထားပြီး ကర్మကိရိယာ၊ ရိုးရာပူဇော်မှုတို့၏ အကန့်အသတ်ကို ကျော်လွန်သည်။ သူ့ကို ရရှိခြင်းသည် ဂုရု၏ အသက်ဝင်သော အမိန့်တော်မှသာ ဖြစ်ပြီး အာဂမ သန်းပေါင်းများစွာ ဖတ်ရှုခြင်းဖြင့် မရနိုင်။
Verse 91
आगमोक्तं विवेकोत्थं द्विधा ज्ञानं प्रचक्षते / शब्दव्रह्मागममयं परं ब्रह्म विवेकजम्
သူတို့က ဉာဏ်ကို နှစ်မျိုးဟု ဆိုကြသည်—အာဂမ (Āgama) မှ သင်ကြားသော ဉာဏ်နှင့် ဝိဝေက (viveka) မှ ပေါ်ထွန်းသော ဉာဏ်။ ပထမတစ်မျိုးသည် သဗ္ဒ-ဗြဟ္မ (śabda-brahman) ဟူသော ကျမ်းစာ၏ “စကား-ဗြဟ္မ” ဖြစ်ပြီး၊ အမြင့်ဆုံး ဗြဟ္မကိုတော့ ဝိဝေကဖြင့်သာ သိမြင်ရသည်။
Verse 92
अद्वैतं केचिदिच्छन्ति द्वैतमिच्छन्ति चापरे / समं तत्त्वं न जानन्ति द्वैताद्द्वैतविवर्जितम्
တချို့က အဒွైతကို လိုလားကြပြီး တချို့က ဒွైతကို လိုလားကြသည်။ သို့သော် သူတို့သည် ဒွైతနှင့် အဒွైత နှစ်ဖက်လုံးမှ ကင်းလွတ်သော တည်ငြိမ်ညီမျှသည့် တတ္တဝ (အမှန်တရား) ကို မသိကြ။
Verse 93
द्वे पदे बन्धमोक्षाय नममेति ममेति च / ममेति बध्यते जन्तुर्नममेति प्रमुच्यते
ချည်နှောင်ခြင်းနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်းသို့ ဦးတည်စေသော စကားနှစ်လုံးရှိသည်—“ငါ့ဟာ” နှင့် “ငါ့ဟာမဟုတ်”။ “ငါ့ဟာ” ဟူသော အယူကြောင့် သတ္တဝါသည် ချည်နှောင်ခံရပြီး “ငါ့ဟာမဟုတ်” ဟူသော သိမြင်မှုကြောင့် လွတ်မြောက်သည်။
Verse 94
तत्कर्म यन्न बन्धाय सा विद्या या विमुक्तिदा / आयासायापरं कर्म विद्यान्या शिल्पनैपुणम्
ချည်နှောင်မှု၏ အကြောင်းမဖြစ်သော လုပ်ရပ်သာလျှင် ကర్మအမှန် ဖြစ်သည်။ လွတ်မြောက်မှုကို ပေးသော ဗိဒ္ယာသာလျှင် ဉာဏ်အမှန် ဖြစ်သည်။ အခြားကర్మအားလုံးသည် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုသာ ဖြစ်စေပြီး၊ အခြား “ဉာဏ်” သည် လက်မှုနှင့် နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှုသာ ဖြစ်သည်။
Verse 95
यावत्कर्माणि दीप्यन्ते यावत्संसारवासना / यावदिन्द्रियचापल्यं तावत्तत्त्वकथा कुतः
ကံလုပ်ရပ်တို့ မီးတောက်လောင်နေသမျှ၊ သံသရာ၌ နေလိုသည့် ဆန္ဒတဏှာ မပျောက်သမျှ၊ အင်္ဒြိယတို့ လှုပ်ရှားမငြိမ်သမျှ—ထိုအခါ တတ္တဝ (အမှန်တရား) အကြောင်း သဒ္ဓာပွားသော ကထာ မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။
Verse 96
यावद्देहाभिमानश्च ममता यावदेव हि / यावत्प्रयत्नवेगो ऽस्ति यावत्संकल्पकल्पना
ကိုယ်ခန္ဓာကို “ငါ” ဟု အထင်မှားခြင်းနှင့် “ငါ့ဟာ” ဟူသော မမတားရှိနေသမျှ၊ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု၏ အရှိန်အဟုန် မပျော့သမျှ—စိတ်၏ ဖန်တီးမှုများ၊ အကြံအစည်နှင့် စိတ်ကူးယဉ်မှုတို့သည် အမြဲပေါ်ထွန်းနေမည်။
Verse 97
यावन्नो मनसः स्थैर्यं न यावच्छास्त्रचिन्तनम् / यावन्न गुरुकारुण्यं तावत्तत्त्वकथा कुतः
စိတ်မတည်ငြိမ်သေးသမျှ၊ သာသ္တရ (śāstra) များကို မစဉ်းစားမဆင်ခြင်သေးသမျှ၊ ဂုရု၏ ကရုဏာကျေးဇူး မရသေးသမျှ—ထိုအချိန်အထိ တတ္တဝ (အမှန်တရား) အကြောင်း စစ်မှန်သော ကထာ မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။
Verse 98
तावत्तपो व्रतं तीर्थं जपहोमार्चनादिकम् / वेदशास्त्रागमकथा यावत्तत्त्वं न विन्दति
တပ (အတိအကျ အကျင့်တရား), ဝရတ (သစ္စာကတိ), တီရ္ထ (ဘုရားဖူးခရီး) နှင့် ဇပ၊ ဟိုးမ၊ အာရ္ချန စသည့် အကျင့်များ၊ ထို့ပြင် ဝေဒ၊ သာသ္တရ၊ အာဂမတို့အကြောင်း ကထာများ—တတ္တဝ (အမှန်တရား) ကို မသိမြင်သေးသမျှ အားလုံးသည် ထိုမျှသာ ဖြစ်နေ၏။
Verse 99
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सर्वावस्थासु सर्वदा / तत्त्वनिष्ठो भवेत्तार्क्ष्य यदीच्छेन्मोक्षमात्मनः
ထို့ကြောင့် အားလုံးသော ကြိုးပမ်းမှုဖြင့်၊ အခြေအနေအားလုံး၌ အမြဲတမ်း၊ အို တာရ္ක්ෂျ (ဂရုဍ) ရေ—မိမိအတွက် မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို လိုလားပါက တတ္တဝ (အမှန်တရားကို သိမြင်ခြင်း) တွင် ခိုင်မြဲစွာ တည်နေသင့်၏။
Verse 100
धर्मज्ञानप्रसूनस्य स्वर्गमोक्षफलस्य च / तापत्रयादिसन्तप्तश्छायां मोक्षतरोः श्रयेत्
မောက္ခသစ်ပင်သည် ဓမ္မနှင့် အတ္တဗောဓ (အမှန်တရားသိမြင်မှု) ဖြင့် ပန်းပွင့်ကာ၊ ကောင်းကင်ဘုံနှင့် အဆုံးစွန်လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အသီးကို သီးတတ်၏။ ဒုက္ခသုံးပါးတို့ကြောင့် ပူလောင်နေသူသည် မောက္ခသစ်ပင်၏ အရိပ်အောက်၌ ခိုလှုံသင့်၏။
Verse 101
तस्माज्ज्ञानेनात्मतत्त्वं विज्ञेयं श्रीगुरोर्मुखात् / सुखेन मुच्यते जन्तुर्घोरसंसारबन्धनात्
ထို့ကြောင့် လွတ်မြောက်စေသော ဉာဏ်ဖြင့် အတ္တ၏ အမှန်တရားကို သီရိဂုရု၏ မျက်နှာမှ တိုက်ရိုက် သိမြင်ရမည်။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါသည် ကြောက်မက်ဖွယ် သံသရာချည်နှောင်မှုမှ လွယ်ကူစွာ လွတ်မြောက်၏။
Verse 102
तत्त्वज्ञस्यान्तिमं कृत्यं शृणु वक्ष्यामि ते ऽधुना / येन मोक्षमवाप्नोति ब्रह्म निर्वाणसंज्ञकम्
ယခု နားထောင်လော့—တတ္တဝါကို သိမြင်သူ၏ နောက်ဆုံးကိစ္စကို ငါ သင့်အား ပြောမည်။ ထိုကိစ္စကြောင့် မောက္ခကို ရရှိပြီး၊ နိဗ္ဗာနဟု ခေါ်သော ဗြဟ္မအခြေအနေသို့ ရောက်၏။
Verse 103
अन्तकाले तु पुरुष आगते गतसाध्वसः / छिन्द्यादसंगशस्त्रेण स्पृहां देहे ऽनु या च तम्
သို့ရာတွင် နောက်ဆုံးအချိန်၌ အဆုံးရောက်လာသောအခါ၊ ကြောက်ရွံ့မှုကင်းသော ပုရုသသည် အဆင့်မကပ်မှု (အသင်္ဂ) ဟူသော လက်နက်ဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာသို့ ဆက်လက်လိုက်ပါနေသော လိုလားတပ်မက်မှုကို ဖြတ်တောက်ရမည်။
Verse 104
गृहात्प्रव्राजितो धीरः पुण्यतीर्थजलाप्लुतः / शुचौ विविक्त आसीनो विधिवत्कल्पितासने
အိမ်ထောင်ဘဝကို စွန့်ခွာထွက်သွားသော သတ္တိရှိသူသည် ပုဏ္ဏတီရ္ထ ရေဖြင့် ရေချိုးသန့်စင်ပြီး၊ သန့်ရှင်း၍ တိတ်ဆိတ်သော အထီးကျန်နေရာ၌ ထိုင်ကာ၊ ဓမ္မနည်းအတိုင်း စီမံထားသော အာသနပေါ်၌ နေထိုင်ရမည်။
Verse 105
अभ्यसेन्मनसा शुद्धं त्रिवृद्ब्रह्माक्षरं परम् / मनो यष्छेज्जितश्वासो ब्रह्म बीजमविस्मरन्
စိတ်ကို သန့်စင်ထား၍ အမြင့်မြတ်သော ဗြဟ္မအက္ခရာ သုံးပိုင်း «အ-ဦ-မ်» ကို လေ့ကျင့်ရမည်။ စိတ်ကိုထိန်း၍ အသက်ရှူကိုကျွမ်းကျင်ကာ ဗြဟ္မ၏ မန္တရားမျိုးစေ့ကို မမေ့ရ။
Verse 106
नियच्छेद्विषयेभ्यो ऽक्षान्मनसा बुद्धि सारथिः / मनः कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया
စိတ်ဖြင့် ဉာဏ်ကို ရထားမောင်းသမားကဲ့သို့ထား၍ အာရုံများကို အရာဝတ္ထုများမှ တားဆီးရမည်။ စိတ်သည် ကမ္မကြောင့် ဆွဲငင်ခံရသော်လည်း ခွဲခြားသိမြင်မှုဖြင့် မင်္ဂလာသောအရာသို့ တည်ငြိမ်စွာ ထိန်းထားရမည်။
Verse 107
अहं ब्रह्म परं धाम ब्रह्माहं परमं पदम् / एवं समीक्ष्य चात्मानमात्मन्याधाय निष्कले
«ငါသည် ဗြဟ္မ၊ အမြင့်မြတ်သော နေရာတော်; ငါသည် ဗြဟ္မ၊ အမြင့်ဆုံးသော အဆင့်တော်» ဟု။ ထိုသို့ အတ္တကို စူးစမ်းသုံးသပ်ပြီးနောက်၊ ကိုယ်ကို ကိုယ်တော်၌ တင်အပ်ကာ အပိုင်းမဲ့၊ လက္ခဏာမဲ့ သတ္တဝါတရား၌ နေရာချရမည်။
Verse 108
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् / यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम्
အက္ခရာတစ်လုံးတည်းသော ဗြဟ္မ «အိုမ်» ကို ရွတ်ဆိုကာ ငါ့ကို အမြဲသတိရလျက်၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်၍ ထွက်ခွာသူသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော လမ်းဆုံးသို့ ရောက်၏။
Verse 109
न यत्र दाम्भिका यान्ति ज्ञानवैराग्यवर्जिताः / सुधियस्तां गतिं यान्ति तानहं कथयामि ते
အမှန်တကယ်သော ဉာဏ်နှင့် ဝိရာဂျ (ကပ်ငြိမှုကင်းခြင်း) မရှိသော ဟန်ဆောင်သူတို့ မရောက်နိုင်ရာသို့ ပညာရှိတို့သည် ထိုအခြေအနေကို ရောက်ကြ၏။ ထိုလမ်းဆုံးကို သင့်အား ငါ ပြောပြမည်။
Verse 110
निर्मानमोहा जितसंगदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः / द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुः खसंज्ञैर्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत्
မာန်မာနနှင့် မောဟကင်းစင်၍ ချိတ်ဆက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော အပြစ်ဒုစရိုက်တို့ကို အနိုင်ယူကာ အတွင်းဝိညာဉ်ပညာ၌ အမြဲတည်နေပြီး ဆန္ဒများငြိမ်းသက်လျက်—သုခနှင့် ဒုက္ခဟူသော ဆန့်ကျင်နှစ်ဖက်မှ လွတ်မြောက်သော မမူးမယစ်သူတို့သည် မပျက်မယွင်းသော အမတအခြေအနေသို့ ရောက်ကြသည်။
Verse 111
ज्ञानह्रदे सत्यजले रागद्वेषमलापहे / यः स्नाति मानसे तीर्थे स वै मोक्षमवाप्नुयात्
အသိပညာဟူသော ရေကန်နှင့် သစ္စာဟူသော ရေဖြင့် ရာဂနှင့် ဒွေသ၏ အညစ်အကြေးကို ဆေးကြောပယ်ဖျက်ပေးသော စိတ်အတွင်း တီရ္ထ၌ ရေချိုးသူသည် အမှန်တကယ် မောက္ခကို ရရှိမည်။
Verse 112
प्रौढवैराग्यमास्थाय भजते मामनन्यभाक् / पूर्णदृष्टिः प्रसन्नात्मा स वै मोक्षमवाप्नुयात्
ရင့်ကျက်သော ဝိရာဂျ (ကမ္မတဏှာကင်းခြင်း) ကို အားထားကာ ငါ့ကို မခွဲမခွာသော ဘက္တိဖြင့် ကိုးကွယ်သူ—မြင်ကွင်းပြည့်စုံ၍ အတွင်းစိတ်ကြည်လင်ငြိမ်းချမ်းသူ—အမှန်တကယ် မောက္ခကို ရရှိမည်။
Verse 113
त्यक्त्वा गृहं च यस्तीर्थे निवसेन्मरणोत्सुकः / मुक्तिक्षेत्रेषु म्रियते स वै मोक्षमवाप्नुयात्
အိမ်ကို စွန့်လွှတ်၍ တီရ္ထ၌ နေထိုင်ကာ သေခြင်းကို မျှော်လင့်သောစိတ်ရှိသူ၊ မုက္တိ-က்ஷೇತ್ರ (လွတ်မြောက်ရာ မြေ) များ၌ သေဆုံးသူသည် အမှန်တကယ် မောက္ခကို ရရှိမည်။
Verse 114
अयोध्या मथुरा माया काशी काञ्ची अवन्तिक / पुरी द्वारवती ज्ञेयाः सप्तैता मोक्षदायिकाः
အယောဓျာ၊ မထုရာ၊ မာယာ (ဟရိဒ္ဝါရ)၊ ကာရှီ၊ ကာဉ္စီ၊ အဝန္တိကာ (ဥဇ္ဇယိနီ) နှင့် ပူရီ (ဂျဂန္နာထ ပူရီ) တို့နှင့်အတူ ဒွာရဝတီ (ဒွာရကာ) —ဤခုနစ်မြို့သည် မောက္ခပေးသော သန့်ရှင်းမြို့များဟု သိမှတ်ကြလော့။
Verse 115
ज्ञानवैराग्यसहितं श्रुत्वा मोक्षमवाप्नुयात्
ဤသင်ကြားချက်ကို ဉာဏ် (spiritual knowledge) နှင့် ဝိရာဂျျ (ကမ္မတဏှာကင်းခြင်း) တို့နှင့်အတူ နားထောင်လျှင် မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရနိုင်သည်။
Verse 116
मोक्षं गच्छन्ति तत्त्वज्ञा धार्मिकाः स्वर्गतिं नराः / पापिनो दुर्गतिं यान्ति संसरन्ति खगादयः
တတ္တဝဂ္ဃ (အမှန်တရား) ကိုသိသူတို့သည် မောက္ခသို့ ရောက်ကြသည်။ ဓမ္မကိုလိုက်နာသော လူကောင်းတို့သည် စွဂ္ဂ (ကောင်းကင်ဘုံ) သို့ ရောက်ကြသည်။ အပြစ်ရှိသူတို့သည် ဆိုးရွားသော လမ်းဆုံးသို့ သွားကြပြီး၊ ငှက်တို့နှင့် အခြားသတ္တဝါတို့သည် သံသရာ၌ ထပ်တလဲလဲ လှည့်လည်နေကြသည်။
Verse 117
सूत उवाच / स्वप्रश्रोत्तरराद्धान्तमेवं भगवतो मुखात् / श्रुत्वा हृष्टतनुस्तार्क्ष्यो ननाम जगदीश्वरम्
စူတက ပြောသည်—ဤသို့ မိမိ၏မေးခွန်းများနှင့် အဖြေများမှ ထွက်ပေါ်လာသော အဆုံးအဖြတ်တရားကို ဘုရားသခင်၏ ကိုယ်တိုင်သော မျက်နှာမှ နားထောင်ပြီးနောက်၊ တာရ္က္ရှျ (ဂရုဍ) သည် ဝမ်းမြောက်လှုပ်ရှား၍ ကိုယ်တိုင်တုန်လှုပ်ကာ စကြဝဠာ၏ အရှင်ထံ ဦးချကန်တော့하였다။
Verse 118
सन्देहो मे महान्नष्टो भवद्वाक्यविरोचनात् / इत्युक्त्वा विष्णुमामन्त्र्य स गतः कश्यपाश्रमम्
“သင်၏စကား၏ အလင်းရောင်ကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ ကြီးမားသော သံသယ ပျောက်ကင်းသွားပါပြီ” ဟုဆိုပြီး၊ ထို့နောက် ဗိဿဏုဘုရားကို ဂုဏ်ပြု၍ လျှောက်ထားကာ ကശ്യပ အာရှရမ်သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 119
सद्यो देहान्तरं याति यथा याति विलम्बतः / अनयोरुभयोश्चैव न विरोधस्तथैव वः
(ဇီဝ) သည် ချက်ချင်း အခြားကိုယ်ခန္ဓာသို့ သွားနိုင်သကဲ့သို့၊ နှောင့်နှေးပြီးမှလည်း သွားနိုင်သည်။ ဤနှစ်မျိုးလုံးအကြား ဆန့်ကျင်မှု မရှိသဖြင့် ထိုသို့ပင် နားလည်ကြလော့။
Verse 120
सर्वमाख्यातवांस्तात श्रुतो भगवतो यथा / मारीचो ऽपि मुदं लेभे श्रुत्वा वाक्यं रमापतेः
ချစ်သားရေ၊ ငါသည် ဘုရားသခင်၏ မိန့်တော်ကို ကြားသိခဲ့သကဲ့သို့ အားလုံးကို တိတိကျကျ ပြောပြပြီးပြီ။ ရာမာပတိ (လက္ရှ္မီ၏ အရှင်) ၏ စကားကို ကြားသောအခါ မာရီချိပင် ဝမ်းမြောက်ပီတိ ဖြစ်လေ၏။
Verse 121
अपाकृतस्तु सन्देहो ब्राह्मणा भवतां मया / उक्तं सुपर्णसंज्ञन्तु पुराणं परमाद्भुतम्
အို ဗြာဟ္မဏာ၊ သင်တို့၏ သံသယကို ငါက ဖယ်ရှားပေးပြီးပြီ။ ထို့ပြင် ‘သုပဏ္ဏ’ ဟုခေါ်သော ပုရာဏာကိုလည်း ငါဟောကြားပြီးပြီ—အလွန်အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်၏။
Verse 122
इदमाप हरेस्तार्क्ष्यस्तार्क्ष्यादाप ततो भृगुः / भृगोर्वसिष्ठः संप्राप वामदेवस्ततः पुनः
ဤသင်ကြားချက်ကို တာρκ္ရှျ (ဂရုဍ) သည် ဟရီ (ဗိෂ္ဏု) ထံမှ လက်ခံရရှိ하였다။ တာρκ္ရှျ ထံမှ ထို့နောက် ဘൃဂု လက်ခံရရှိပြီး၊ ဘൃဂု ထံမှ ဝသိဋ္ဌ ရရှိကာ၊ ထို့နောက် ထပ်မံ၍ ဝာမဒေဝ လက်ခံရရှိ하였다။
Verse 123
पराशरमुनिः प्राप तस्माद्व्यासस्ततो ह्यहम् / मया तु भवतां प्रोक्तं परं गुह्यं हरेरिदम्
ပရာရှရ မုနိ သည် ၎င်းကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ သူထံမှ ဗျာသ သို့ ရောက်ကာ ထို့နောက် အမှန်တကယ် ငါထံသို့ ရောက်လာသည်။ ငါသည် ယခု သင်တို့အား ဟရီ (ဗိෂ္ဏု) ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး လျှို့ဝှက်သင်ကြားချက်ကို ဟောကြားလိုက်၏။
Verse 124
य इदं शृणुयान्मर्त्यो यो वाप्यभिदधाति च / इहामुत्र च लोके स सर्वत्र सुखमाप्नुयात्
ဤအရာကို နားထောင်သော မည်သည့်လူသားမဆို၊ သို့မဟုတ် ထပ်မံ ရွတ်ဆိုသူမဆို၊ ဤလောကနှင့် နောက်လောကတို့တွင်လည်း နေရာတိုင်း၌ ချမ်းသာသုခကို ရရှိလိမ့်မည်။
Verse 125
व्रजतः संयमन्यां यद्दुः खमत्र निरूपितम् / अस्य श्रवणतः पुण्यं तन्मुक्तो जायते ततः
စံယမနီ (ယမမင်း၏ နေရာ) သို့ သွားရာတွင် ကြုံရသော ဒုက္ခကို ဤနေရာ၌ ဖော်ပြထားသည်။ ဤအကြောင်းကို နားထောင်ရုံဖြင့် ကုသိုလ် ပေါ်ထွန်းလာပြီး ထို့နောက် ထိုဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်လာသည်။
Verse 126
अत्रोक्तकर्मपाकादिश्रवणाच्च नृणामिह / वैराग्यमावहेद्यस्मात्तस्माच्छ्रोतव्यमेव च
ဤနေရာ၌ ဖော်ပြထားသော ကမ္မ၏ အကျိုးဆက်များနှင့် ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများကို နားထောင်ခြင်းကြောင့် ဤလောကရှိ လူတို့တွင် ဝိရာဂျ (မကပ်မငြိ) စိတ် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် မဖြစ်မနေ နားထောင်သင့်သည်။
Verse 127
भजत जितहृषीकाः कृष्णमेनं मुनीशं समजनि बत यस्माद्गीः सुधासारधारा / पृषतमपि यदीयं वर्णरूपं निपीय श्रुतिपुटचुलुकेन प्राप्नुयादात्मनैक्यम्
အာရုံငါးပါးကို အနိုင်ယူထားသူတို့よ၊ မုနိရှင်တို့၏ အရှင် ကృష్ణ—မည်းညိုရောင်သဏ္ဌာန်ရှိသော ထိုဘုရားကို ဘဇနာပြုကြလော့။ အကြောင်းမူကား ထိုဘုရားထံမှ မိန့်ခွန်းသည် အမృతရေစီးကဲ့သို့ စီးဆင်းပေါ်ပေါက်သည်။ သူ၏ ဝचन၏ တစ်စက်တောင်ကို နားခွက်ဖြင့် သောက်သုံးလျှင်ပင် အတ္တမနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်း ဖြစ်ရာသို့ ရောက်စေနိုင်သည်။
Verse 128
व्यास उवाच / वैष्णवीं वाक्सुधां पीत्वा ऋषयस्तुष्टिमाययुः
ဗျာသက ပြောသည်— ဝိုင်ရှ္ဏဝ ဝါစအမృతကို သောက်သုံးပြီးနောက် ရှင်ရသီတို့သည် အလွန်အမင်း ကျေနပ်နှစ်သက်ခြင်းသို့ ရောက်ကြသည်။
Verse 129
प्रशशंसुस्तथान्योन्यं सूतं सर्वार्थदर्शिनम् / प्रहर्षमतुलं प्रापुर्मुनयः शौनकादयः
ထို့နောက် ရှောင်နကတို့ အပါအဝင် မုနိတို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ချီးမွမ်းကြပြီး အဓိပ္ပါယ်အားလုံးကို မြင်သိသူ စူတကို ချီးကျူးတင်မြှောက်ကာ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ရရှိကြသည်။
Verse 130
स मुनिरपि निशम्य शौनकेन्द्रो बहुतरमानयति स्म चात्मनि स्वम्
ထိုအကြောင်းကို ကြားသိပြီးနောက် မုနိတော်လည်း—မုနိတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးသော ရှောနက—ထိုဝచနကို မိမိနှလုံးထဲသို့ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ထည့်သွင်းကာ အတွင်းစိတ်၌ ဆင်ခြင်တော်မူ၏။
Verse 131
अपूजयंस्ते मुनयस्तदानीमुदाखाग्भिर्मुहुरेव सूतम् / धन्यो ऽसि सूत त्वमिहेत्युदैरयन्व्यसर्जयंस्तं च निवर्तिते ऽध्वरे
ထိုအခါ မုနိတို့သည် စူတကို စကားကောင်းများဖြင့် မကြာခဏ ဂုဏ်ပြုကာ “စူတရေ၊ ဤနေရာ၌ သင်သည် အလွန်ကံကောင်းသူတည်း” ဟု ကြေညာကြ၏။ ယဇ္ဈပွဲ ပြီးဆုံးသော်လည်းကောင်း၊ သူ့ကို လေးစားစွာ ပြန်လွှတ်ကြ၏။
Verse 132
पुराणं गारुडं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम् // शृण्वतां कामनापूरं श्रोतव्यं सर्वदैव हि
ဂါရုဍ ပုရာဏသည် ကုသိုလ်ပြုစေသော၊ သန့်ရှင်းစေသော၊ အပြစ်ကို ဖျက်ဆီးသော ကျမ်းမြတ်တည်း။ ၎င်းကို နားထောင်သူတို့၏ ဆန္ဒကို ပြည့်စုံစေသဖြင့် အမြဲတမ်း နားထောင်သင့်၏။
Verse 133
श्रुत्वा दानानि देयानि वाचकायाखिलानि च / पूर्वोक्तशयनादीनि नान्यथा सफलं भवेत्
ဤသဒ္ဓမ္မကို နားထောင်ပြီးနောက်၊ ဖတ်ကြားသူ/ဟောကြားသူအား သတ်မှတ်ထားသော ဒါနအားလုံးကို ပေးလှူရမည်။ ထို့ပြင် ယခင်က ဆိုထားသော အိပ်ရာစည်းကမ်းနှင့် ဆိုင်သော ဝတ်ပြုကတိများကိုလည်း လိုက်နာရမည်၊ မဟုတ်လျှင် အကျိုးမဖြစ်နိုင်။
Verse 134
पुराणं पूजयेत्पूर्वं वाचकं तदनन्तरम् / वस्त्रालङ्कारगोदानैर्दक्षिणाभिश्च सादरम्
အရင်ဆုံး ပုရာဏကျမ်းကို ဂုဏ်ပြုရမည်၊ ထို့နောက် ဖတ်ကြားသူကို ဂုဏ်ပြုရမည်။ လေးစားစွာဖြင့် အဝတ်အစား၊ အလှဆင်ပစ္စည်း၊ နွားတို့ကဲ့သို့သော လှူဒါန်းမှုများနှင့် ဒက္ခိဏာ (ဂုဏ်ပြုခ) ကိုလည်း ပေးရမည်။
Verse 135
अन्नदानैर्हेमदानैर्भमिदानैश्च भूरिभिः / पूजयेद्वाचकं भक्त्या बहुपुण्यफलाप्तये
အစာဒါန၊ ရွှေဒါန၊ မြေဒါန အလွန်များစွာဖြင့် ပုဏ္ဏားစာတော်ဖတ်သူကို ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်ကာ မဟာပုဏ္ဏဖလကို ရယူစေသင့်သည်။
Verse 136
यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यथापि परिकीर्तयेत् / विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं व्रजेत्
ဤသင်ခန်းစာကို ကြားနာပြီး ထပ်မံရွတ်ဆိုသော မည်သည့်လူသားမဆို ကြောက်မက်ဖွယ်ဒဏ်ရာဒုက္ခကို စွန့်လွှတ်ကာ အပြစ်များ ဆေးကြောသန့်စင်၍ ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်သည်။
It explains that due to beginningless avidyā and karma, the jīva appears differentiated through bodily upādhis and repeatedly takes birth; the imperishable subtle/liṅga body continues across births and persists until liberation, when true knowledge dissolves bondage.
It honors scripture as a means of instruction but warns that mere recitation, debate, and accumulation of texts without realization do not end delusion—likening it to discussing a lamp without removing darkness; discernment and direct knowledge are required.
It recommends cutting attachment with non-attachment, sitting in purity and seclusion, practicing praṇava (A-U-M), controlling breath and mind, restraining senses, and contemplating identity with Brahman while remembering the Lord; departing with ‘Om’ and remembrance leads to the supreme destination.