Adhyaya 48
Karma, Varṇa-Dharma, and Dāna as the Soul’s True Companion on the Path to Yama
ပရေတာကလ္ပ၏ သေပြီးနောက် လမ်းခရီးကို ဆက်လက်ဖော်ပြရာတွင် ဂရုဍက “သတ္တဝါတို့သည် မလွဲမသွေ သေကြသော်လည်း ကုသိုလ်အလိုက် အဆုံးသတ်ရာနေရာ မတူကြသည့်အကြောင်း” ကို မေးမြန်းသည်။ ဘုရားရှင်က ယမမင်းထံ သွားရာ ခရီးသည်သည် စုဆောင်းထားသော ကမ္မဖലနှင့် မောက္ခသို့ ဦးတည်သဘောတရားတို့ကြောင့် လက်မအရွယ် သေးငယ်သော သုခမရုပ် (ဒုတိယကိုယ်) ကို ယူဆောင်ရကြောင်း ရှင်းပြသည်။ ထို့နောက် သေပြီးနောက် ငိုကြွေးပူဆွေးမှုများကို ပြသသည်—ဗြာဟ္မဏသည် ဝေဒ-ပုရာဏ သင်ယူမှု၊ ပူဇော်မှု၊ ပိတೃတရပဏ မပြုခဲ့ခြင်းကို နောင်တရ; က္ෂတ္တရိယကို ဓမ္မတရားနှင့် ကိုက်ညီသော သတ္တိနှင့် အပြစ်ရှိသတ်ဖြတ်မှုတို့ဖြင့် တိုင်းတာ; ဝိုင်ရှျသည် မရိုးသားသော ကုန်သွယ်မှုကြောင့် ဝမ်းနည်း; ရှူဒြသည် ဒါနနှင့် အများသုံးရေကန်/ရေတွင်းကဲ့သို့ ဓမ္မအထောက်အပံ့ မတည်ဆောက်ခြင်းကြောင့် ပြစ်တင်ခံရသည်။ တာဝန်ကို စွန့်လွှတ်လျှင် ဒေဝတား၊ ပိတೃများနှင့် အဂ္ဂိတို့ “မျက်နှာလွှဲ” သည်ဟု ဆိုပြီး တီရ္ထရေချိုးခြင်း၊ ဂြဟဏကာလ ဒါန၊ ဂယာ၌ ပိဏ္ဍပူဇာ၊ စည်းကမ်းတကျ ပူဇော်ခြင်းတို့က ကုသိုလ်တိုးစေသည်ဟု သင်ကြားသည်။ မိခင်ဝမ်းတွင်း သိမြင်မှုကို မွေးဖွားချိန်တွင် မေ့သော်လည်း သေချိန်တွင် ပြန်သတိရသည့် စက်ဝိုင်းသဘောကို ပြောကာ ယခုကတည်းက လေ့ကျင့်ရန် အရေးတကြီးဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြသည်။ အဆုံးတွင် ဒါန၊ ကရုဏာ၊ ချိုသာသောစကား၊ ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှုနှင့် ဓမ္မအခြေခံအဆောက်အအုံတို့သာ ဝိညာဉ်၏ အမှန်တကယ် အဖော်ဖြစ်ကြောင်း ချီးမြှောက်ပြီး ဤသင်ခန်းစာကို နားထောင် သို့မဟုတ် ရွတ်ဆိုသူတို့အတွက် ဓမ္မအကျိုးကို ကတိပေးကာ နောက်ပိုင်း ကမ္မစစ်ဆေးမှုနှင့် သေပြီးနောက် အတွေ့အကြုံများကို အသေးစိတ်ဖော်ပြမည့် အခန်းများသို့ ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
कर्मविपाकादिनिरूपणं नाम सप्तचत्वारिंशो ऽध्यायः तार्क्ष्य उवाच / ये मर्त्यलोके निवसन्ति मानवास्ते सर्वजातौ निधनं प्रयान्ति / काले स्वकीये निजपुण्यसंख्यया वदन्ति लाक कथस्व तन्मे
တာရ္ක්ෂျ (ဂရုဍ) က မိန့်တော်မူသည်– မရဏလောက၌ နေထိုင်သော လူသားတို့သည် မွေးဖွားမှုနှင့် အခြေအနေ မည်သို့မဆို အဆုံးတွင် သေခြင်းသို့ မလွဲမသွေ ရောက်ကြ၏။ သို့သော် မိမိတို့၏ အချိန်တန်သော် မိမိတို့၏ ကုသိုလ်ပမာဏအတိုင်း သက်ဆိုင်ရာ လောကသို့ ရောက်ကြ၏။ ထိုအကြောင်းကို ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ။
Verse 2
गच्छन्ति मार्गेण सुदुस्तरेण विधातृनिष्पादितवर्त्मनि स्थिताः / केनैव पुण्येन मुदं प्रयान्ति तिष्ठन्ति केनैव कुलं बलं वयः
သူတို့သည် ဖန်တီးရှင်က စီမံထားသော လမ်းကြောင်းပေါ်၌ တည်၍ ဖြတ်ကျော်ရန် အလွန်ခက်ခဲသော လမ်းကို သွားကြ၏။ မည်သည့် ကုသိုလ်ကြောင့် သက်သာမှုနှင့် ဝမ်းမြောက်မှုကို ရကြသနည်း။ မည်သည့် ကုသိုလ်ကြောင့် မျိုးရိုး၊ အင်အားနှင့် အသက်ရှင်သန်မှု (အရွယ်အင်အား) တည်တံ့သနည်း။
Verse 3
सूत उवाच / श्रुत्वाथ देवो गरुडं त्ववोचत् स्मृत्वा वपुः कर्मभयञ्च रूपम् / सृष्टा धरा येन चराचरं जगत्स येन शस्ता विहितो यमो विभुः
စူတက ပြောသည်– ဂရုဍ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် သခင်သည် ဂရုဍကို မိန့်တော်မူ၏။ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ သဘောသဘာဝနှင့် ကမ္မကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ကြောက်ရွံ့မှုကို သတိရလျက်။ ထိုသခင်ကြောင့် မြေကြီးကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော လောကအားလုံး ပေါ်ပေါက်လာ၏; ထိုသခင်ကြောင့်ပင် အာဏာကြီး ယမကို တည်ထောင်၍ အပြစ်ပေးသူ (တရားသူကြီး) အဖြစ် သတ်မှတ်ထား၏။
Verse 4
श्रीभगवानुवाच / धर्मार्थकामं चिरमोक्षसञ्चयमन्यं द्वितीयं यममार्गगामिनाम् / प्रविश्यचाङ्गुष्ठसमे स तत्र वै तं प्राप्य देहं स्वमन्दिरम्?
ဘုရားသခင် မိန့်တော်မူသည်။ ယမမဂ်ကို သွားသူတို့အတွက် သာသနာ(ဓမ္မ)၊ အတ္ထ၊ ကာမ နှင့် မောက္ခသို့ ရေရှည်စုပုံထားသော အကျိုးတရားတို့မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော လက်မအရွယ် ဒုတိယကိုယ်တစ်ခု ရှိ၏။ အတ္တသည် ထိုကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ ထိုကိုယ်ကို မိမိ၏ နေရာအိမ်အဖြစ် ရယူလေသည်။
Verse 5
गृहीतपाशो रुदते पुनः पुनर्देशे सुपुण्ये द्विज देहसंस्थितः / देवेन्द्रपूजा पितृदेवतृप्तिदं मोहान्न चेष्टं न च पुत्त्रसन्ततिः
ကြိုးပတ်ခံရ၍ သူသည် ထပ်ခါထပ်ခါ ငိုကြွေး၏—အလွန်ပုဏ္ဏားသော နေရာ၌ ဗြာဟ္မဏကိုယ်ဖြင့် နေထိုင်လျက်။ သို့သော် မောဟကြောင့် သင့်တော်သော ကြိုးပမ်းမှုလည်း မရှိ၊ သားဆက်စဉ်လည်း မရှိသဖြင့် ဒေဝိန္ဒြ(အင်ဒြ) ပူဇော်မှုမရှိ၊ ပိတೃတို့နှင့် ဒေဝတားတို့ကို တృप्तစေခြင်းလည်း မရှိ။
Verse 6
न मे ऽस्ति बन्धुर्यममार्गगामिनो मया न कृत्यं द्विजदेहलिप्सया / सम्प्राप्य विप्रत्वमतीव दुर्लभं नाधीतवान्वेदपुराणसंहिताः / प्राप्तं सुरत्नं करसंस्थितं गतं देहन्क्वचिन्निस्तर यत्त्वया कृतम्
«ယမမဂ်ကို သွားနေသော ငါ့အတွက် မိတ်ဆွေမှန် မရှိတော့။ ဒွိဇကိုယ်၏ သက်သာပျော်ရွှင်မှုကို လိုလားလောဘကြောင့် လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်သော အရာကို မလုပ်ခဲ့။ အလွန်ရှားပါးသော ဗြာဟ္မဏဖြစ်ခြင်းကို ရရှိပြီးတောင် ဝေဒနှင့် ပုရာဏ သင်္ဟိတများကို မလေ့လာခဲ့။ တန်ဖိုးကြီး ရတနာတစ်လုံး လက်ထဲရောက်လာပြီး ပြန်လွတ်သွားသကဲ့သို့—ဤကိုယ်သည် တစ်နေရာရာသို့ ပျောက်ကွယ်သွားပြီ; ထိုကိုယ်ဖြင့် သင် ဘာကယ်တင်မှုကို ပြုနိုင်ခဲ့သနည်း?»
Verse 7
यः क्षत्त्रियो बाहुबलेन संयुगे ललाटदेशाद्रुधिरं मुखे पपौ / तत्सोमपानं हि कृतं महामखे जीवन्मृतः सो ऽपि हि याति मुक्तिक्
လက်မောင်းအားဖြင့် စစ်ပွဲတွင် တိုက်ခိုက်ကာ ရန်သူ၏ နဖူးဒေသမှ သွေးကို ပါးစပ်ထဲသို့ သောက်သုံးသော က္ෂတ္တရိယ—ထိုအရာကို မဟာယဇ္ဉ၌ ဆိုမသောက်သကဲ့သို့ သတ်မှတ်ကြ၏။ အသက်ရှင်လျက် သေသူ (ဝိညာဉ်ကျဆုံးသူ) ဖြစ်နေသော်လည်း သူတောင် မောက္ခကို ရောက်နိုင်၏။
Verse 8
स्थानान्यनेकानि कृतानि तानि पीतान्यनेकान्यपि गर्हितानि / शस्त्रं गृहीत्वा समरे रिपूणां यः संमुखं याति स मुक्तपापः
အပြစ်အနာဂတ်များစွာ ပြုခဲ့ပြီး အပြစ်တင်ရသော မူးယစ်ရည်များကိုလည်း များစွာ သောက်ခဲ့သော်လည်း လက်နက်ကို ကိုင်ဆောင်ကာ စစ်မြေပြင်တွင် ရန်သူတို့ကို မျက်နှာချင်းဆိုင် တိုက်ရန် ရှေ့တန်းသို့ သွားသူသည် အပြစ်မှ လွတ်ကင်းသူ ဖြစ်လာ၏။
Verse 9
क्षत्त्रान्वयो वापि विशोन्वयो वा शूद्रान्वयो वापि हि नीचवर्णः / संग्रामदेवद्विजबालघाती स्त्रीवृद्धहा दीनतपस्विहन्ता
က்ஷတ္တရိယ မျိုးရိုးဖြစ်စေ၊ ဝိုင်ရှျ မျိုးရိုးဖြစ်စေ၊ ရှုဒ္ဒရ မျိုးရိုးဖြစ်စေ—သတ်ဖြတ်သူဖြစ်လာလျှင် အကျင့်အကြံ နိမ့်ကျသူဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ စစ်ပွဲတွင်သတ်သူ၊ ဒေဝတားတို့၏ အမှုထမ်း/ဘုရားကိုးကွယ်သူကို သတ်သူ၊ ဗြာဟ္မဏနှင့် ကလေးကို သတ်သူ၊ မိန်းမနှင့် အိုမင်းသူကို သတ်သူ၊ ဆင်းရဲသူနှင့် တပသီကို ထိုးသတ်သူတို့ ဖြစ်သည်။
Verse 10
उपद्रुतेष्वेषु पराङ्मुखो यः स्युस्तस्य देवाः सकलाः पराङ्मुखाः / तिलोदकं नैव पिबन्ति पूर्वे हुतं न गृह्णाति हुताशनोपि तत्
ဤအပင်ပန်းအကျပ်အတည်းများ ပေါ်လာသော်၊ တရားဝင်ကာရိယာများမှ မျက်နှာလွှဲသူရှိလျှင် ဒေဝတားအားလုံးလည်း ထိုသူထံမှ မျက်နှာလွှဲကြသည်။ ပိတೃတို့သည် တီလိုဒက (နှမ်းရေ) ပူဇော်သည့်အရာကို မသောက်ကြ၊ သန့်ရှင်းသော မီး (ဟုတಾಶန) ပင်လည်း ထိုဟုတကို မလက်ခံ။
Verse 11
द्वेषाद्भयाद्वा समरे समागते शस्त्रं गृहीत्वा परसैन्यसंमुखः / न याति पक्षीन्द्र मृश्च पश्चात्क्षात्त्रं बलं तस्य गतं तथैव / द्विजाय दत्त्वा कनकं महीमिमां भूयः स पश्चाद्भवतीह लोके
အို ငှက်တို့၏ အရှင် ဂရုဍာ၊ စစ်ပွဲဖြစ်လာသော် မုန်းတီးမှု သို့မဟုတ် ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် လက်နက်ကိုင်ကာ ရန်သူတပ်ရှေ့သို့ ထွက်ရင်ဆိုင်သူသည် သတ္တိ၏ အမှန်တကယ်သော အကျိုးကို မရနိုင်။ နောက်တစ်ဖန် သူ၏ က္ෂတ္တရိယ အင်အားသည် ပျောက်ကွယ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) ထံသို့ ရွှေကိုလည်းကောင်း ဤမြေကိုပါ လှူဒါန်းသူသည် နောက်ပိုင်း ဤလောက၌ ပြန်လည် စည်ပင်ချမ်းသာလာ၏။
Verse 12
दानं प्रदत्तं ग्रहणे द्विजेन्द्रे स्नानं कृतं तेन सदा सुतीर्थे / गत्वा गयायां पितृपिण्डदानं कृतं सदा यो म्रियते तु युद्धे
ဂြိုဟ်ကွယ်ချိန်တွင် ဒွိဇေန္ဒြ (အထူးမြတ်သော ဗြာဟ္မဏ) ထံသို့ ဒါနပေးသူ၊ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ (su-tīrtha) တွင် အမြဲ ရေချိုးသူ၊ ဂယာသို့ သွားကာ ပိတೃတို့အတွက် ပိဏ္ဍ (ဆန်လုံး) ပူဇော်သူ—ထိုသူသည် စစ်ပွဲတွင် သေဆုံးလျှင် အမြင့်ဆုံးသော ကုသိုလ်ကို ရရှိသည်။
Verse 13
यः क्षात्त्रदेहन्तु विहाय शोचते रणाङ्गणे स्वामिवधे च गोग्रहे / स्त्रीबालघाते पथि सार्थहेतवे मया स्वकोशं न हतं न पातितम्
စစ်သူရဲ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်ပြီးနောက်တောင် “စစ်ပွဲမှာလည်းကောင်း၊ ငါ့အရှင်ကို သတ်ရာမှာလည်းကောင်း၊ နွားလုယူရာမှာလည်းကောင်း၊ မိန်းမကလေးများကို သတ်ရာမှာလည်းကောင်း၊ ကုန်တင်အဖွဲ့ကို လုယက်ရန် လမ်းပေါ်မှာလည်းကောင်း—ငါ့ကိုယ်ခန္ဓာ မထိခိုက် မကျဆုံးခဲ့” ဟု တွေးကာ ငိုကြွေးသူသည် မောဟအတွင်း ဝမ်းနည်းနေပြီး အကြမ်းဖက်အကျင့်၏ အမှတ်တရများဖြင့် ချည်နှောင်ခံရသည်။
Verse 14
वैश्यः स्वकर्माणि विशोचते तदा गृहीतपाशो न मयापि सञ्चितम् / सत्यं न चोक्तं क्रय विक्रयेण मोहाद्विमूढेन कुटुम्बहेतवे
ထို့နောက် ဗိုက်ရှျ (vaiśya) သည် ယမ၏ကြိုးကွင်းဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရကာ မိမိကံအလုပ်များကို ငိုကြွေးဝမ်းနည်းသည်– «နောက်ဘဝအတွက် အမှန်တကယ် မည်သည့်အရာမျှ မစုဆောင်းခဲ့။ အဝယ်အရောင်းတွင်လည်း မောဟကြောင့် မိသားစုအတွက်ဟု စိတ်ကပ်လျက် သစ္စာမပြောခဲ့» ဟု။
Verse 15
शूद्रं वपुः प्राप्य यशस्करं सदा दानं द्विजेभ्यो न कृतं द्विजार्चनम् / च्दृदद्यत्दद्वड्ढ ढद्धदृथ्र् ददृध्ड्ढथ्र्डड्ढद्ध जलाशयो नैव कृतो धरातले असंस्कृतो विप्रवरो न संस्कृतः
ရှုဒြ (śūdra) မွေးဖွားရသော်လည်း အမြဲတမ်းဂုဏ်သတင်းပေးသော ကုသိုလ်များကို မပြု—ဒွိဇ (twice-born) များအား ဒါနမပေး၊ ဒွိဇပူဇာလည်း မပြု။ မြေပြင်ပေါ်တွင် ရေကန်/ရေသိုလှောင်ကန်တစ်ခုကိုလည်း မတည်ဆောက်စေ။ ထို့ကြောင့် «ဗြာဟ္မဏအထွတ်အထိပ်» ဟုခေါ်စေကာမူ သာသနာ့အကျင့်ဖြင့် မသန့်စင်သေးသော မယဉ်ကျေးသူပင် ဖြစ်သည်။
Verse 16
त्यक्त्वा स्वकर्माणि मदेन सुस्थितं मया सुतीर्थे स्ववपुर्न चोज्झितम् / धर्मोर्जितो नैव न देवपूजनं कृतं मया चैव विमुक्तिहेतवे
«မာနမူးယစ်၍ ငါသည် မိမိ၏သင့်တော်သော တာဝန်များကို စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။ အခြေအနေကောင်းကောင်းရှိသော်လည်း သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ (su-tīrtha) တွင် သာသနာ့စည်းကမ်းဖြင့် ကိုယ်ကို မလွှတ်ချခဲ့။ သာသနာ့ဓမ္မကို မတိုးပွားစေ၊ ဒေဝများကိုလည်း မပူဇော်၊ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်စေမည့် အရာတစ်စုံတစ်ရာကိုလည်း မပြုခဲ့» ဟု။
Verse 17
देहं समासाद्य तथैव पिण्डजं वर्णांस्तथैवान्त्यजम्लेच्छसंज्ञितान् / मरुन्मयं देहमिमे विशन्ति नैवेहमानाः पथि धर्मसंकुले
ပိဏ္ဍ (funeral offerings) မှ ပေါ်ပေါက်လာသော ကိုယ်ခန္ဓာကို ရရှိ၍ မိမိ၏ ဝဏ္ဏ (varṇa) နှင့် ကိုက်ညီသော်လည်းကောင်း၊ အန္တျဇ (antyaja) ဟု အမှတ်အသားတင်ခံရသော်လည်းကောင်း၊ မလေစ္ဆ (mleccha) ဟု ခေါ်ခံရသော်လည်းကောင်း—ဤသတ္တဝါတို့သည် လေဓာတ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော သေးငယ်သော ကိုယ် (vāyu-maya) ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကြသည်။ ဓမ္မနှင့် ရှုပ်ထွေးကျပ်တည်းသော လမ်းကြောင်း၌ သူတို့သည် ယခင်လောကီအခြေအနေတွင် မတည်မနေတော့။
Verse 18
परस्परं धर्मकृन्तं स्वकीयं सम्पाद्य लक्ष्यं पथि सञ्चरन्त्स्वम् / पक्षीन्द्र वाक्यानि शृणुष्व तानि मनोरमाणि प्रवदन्ति यानि
လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် မိမိ၏ သင့်တော်သော ရည်မှန်းချက်ကို ရရှိစေပြီး—အပြန်အလှန် ဓမ္မကို ထောက်ပံ့ခိုင်မာစေကာ—အို ငှက်တို့၏ အရှင် (ဂရုဍ) ရေ၊ သူတို့ပြောသော နားဝင်ချိုမြိန်၍ ကြားနာသင့်သော စကားများကို နားထောင်ပါ။
Verse 19
सारा हि लोकेषु भवेत्त्रिलोकी द्वीपेषु सर्वेषु च जम्बुकाख्यम् / देशेषु सर्वेष्वपि देवदेशः जीवेषु सर्वेषु मनुष्य एव
အမှန်တကယ်ပင် လောကအပေါင်းတို့တွင် အနှစ်သာရမှာ တြိလောက ဖြစ်၏။ တိုက်ကြီးအပေါင်းတို့တွင် ဇမ္ဗူဒွီပ သာလွန်၏။ နိုင်ငံအပေါင်းတို့တွင် ဒေဝဒေသ (နတ်ဘုရားတို့၏ မြေ) မြတ်၏။ သတ္တဝါအပေါင်းတို့တွင် လူသာ အထူးမြင့်မြတ်၏။
Verse 20
वर्णाश्च चत्वार इह प्रशस्ताः वर्णेषु धर्मिष्ठनराः प्रशस्ताः / धर्मेण सौख्यं समुपैति सर्वं ज्ञानं समाप्नोति महापथे स्थितः
ဤလောက၌ ဝဏ္ဏလေးပါးကို ချီးမွမ်းကြ၏။ ထိုဝဏ္ဏတို့အတွင်း၌ ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သော လူတို့ကို အထူးချီးကျူးကြ၏။ ဓမ္မကြောင့် စုခနှင့် ချမ်းသာအပေါင်းတို့ ရရှိလာ၏။ မဟာမဂ္ဂ (တရားလမ်းကြီး) ပေါ်၌ ရပ်တည်သူသည် စစ်မှန်သော ဉာဏ်ကိုလည်း ရရှိ၏။
Verse 21
देहं परित्यज्य यदा गतायुः पक्षिन् स्थितो ऽहं कृमिकीटसंस्थितः / सरीसृपो ऽहं मशको विनिर्मितश्चतुष्पदो ऽहं वनसूकरो ऽहम्
ငါ၏ သတ်မှတ်ထားသော အသက်ကာလ ကုန်ဆုံး၍ ဤကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်သောအခါ ငါသည် ငှက်အဖြစ် ဖြစ်လာ၏။ ငါသည် ပိုးကောင်နှင့် ပိုးမွှားတို့အတွင်း ထားရှိခံရ၏။ ငါသည် လှုပ်လျားလျှောသွားသော တွားသတ္တဝါ ဖြစ်၏။ ငါသည် ခြင်အဖြစ် ဖန်ဆင်းခံရ၏။ ငါသည် လေးခြေသတ္တဝါ ဖြစ်၏။ ငါသည် တောဝက်အဖြစ်လည်း ဖြစ်၏။
Verse 22
सर्वं विजानाति हि गर्भसंस्थितो जातश्च सद्यस्तदिदञ्च विस्मरेत् / यच्चिन्तितं गर्भसमागतेन वै बालो युवा वृद्धवया बभूव
အမှန်တကယ်ပင် သားအိမ်အတွင်း တည်ရှိစဉ် သတ္တဝါသည် အရာအားလုံးကို သိ၏။ သို့သော် မွေးဖွားလာသည်နှင့်တပြိုင်နက် ထိုအရာအားလုံးကို ချက်ချင်း မေ့လျော့၏။ သားအိမ်သို့ ဝင်ရောက်စဉ် စိတ်တွင် စဉ်းစားထားသမျှသည် အသက်အဆင့်အလိုက် ကလေး၊ လူငယ်၊ ထို့နောက် အိုမင်းသူအဖြစ် ဖြစ်လာ၏။
Verse 23
मोहाद्विनाष्टं यदि गर्भचिन्तितं स्मृतं पुनर्मृत्युगते चदेहे / तस्मिन्प्रनष्टे हृदि चिन्तितं गतं स्मृतं पुनर्गर्भगते च देहे
မောဟကြောင့် သားအိမ်အတွင်း စဉ်းစားထားသမျှ ပျောက်ကွယ်သွားလျှင် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါသည် သေခြင်းအခြေအနေသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ ထိုအရာကို ပြန်လည် မှတ်မိလာ၏။ ထိုသေခြင်းအချိန်၏ မှတ်မိမှုသည် ထပ်မံ ပျောက်ကွယ်သွားလျှင် နှလုံး၌ စွဲကပ်ထား၍ ယခင်က စဉ်းစားခဲ့သမျှကို သားအိမ်၌ ကိုယ်တစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်သည့်အခါ ထပ်မံ မှတ်မိလာ၏။
Verse 24
तस्मिन्प्रनष्टे हृदि चिन्तितं पुनर्मया स्वकोशे परवञ्चनं कृतम् / द्यूतैश्छलेनापि च चौर्यवृत्त्या धर्मं व्यतिक्रम्य शरीररक्षणे
နှလုံးထဲ၌ မှန်ကန်သောသဘောပေါက်မှု ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ၊ ငါသည် ထပ်မံစဉ်းစား၍ «ငါ့ကိုယ်ပိုင်အိတ်ငွေကို ပြည့်စုံစေရန် အခြားသူတို့ကို လှည့်ဖြားခဲ့သည်။ လောင်းကစား၊ လိမ်လည်ကောက်ကျစ်မှု၊ ခိုးယူမှုတို့ဖြင့် ဓမ္မကို ကျော်လွန်ကာ ဤကိုယ်ခန္ဓာကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန်သာ လုပ်ခဲ့သည်» ဟု ဆုံးဖြတ်하였다။
Verse 25
कृच्छ्रेण लक्ष्मीः समुपार्जिता स्वयं मया न भुक्तं मनसेप्सितं धनम् / ताम्बूलमन्नं मधुरं सगोरसं दत्त्वाग्निदेवातिथिबन्धुवर्गे
အလွန်ခက်ခဲစွာ ငါကိုယ်တိုင် ဥစ္စာကို စုဆောင်းခဲ့သော်လည်း စိတ်ကလိုလားသည့် ငွေကြေးကို မခံစားမသုံးစွဲခဲ့။ ထိုအစား တမ်းဘူးလ် (ကွမ်း)၊ အစာ၊ ချိုမြိန်သောအရာများနှင့် ဂျီ (ghee) ရောထားသော ပူဇော်ပဏ္ဏာကို အဂ္နိဒေဝ၊ ဒေဝတားများ၊ ဧည့်သည်များနှင့် ဆွေမျိုးအစုအဝေးထံ ပေးလှူခဲ့သည်။
Verse 26
सोमग्रहे सूर्यसमागमेपि वा न सेवितं तीर्थवरिष्ठमुत्तमम् / कोशं स्वकीयं मलमूत्रपूरितं देहिन्क्वचिन्निस्तर यत्त्वया कृतम्
လကြတ်ချိန် သို့မဟုတ် နေ၏ဆုံစည်းချိန်ကဲ့သို့ ကောင်းမြတ်သော ကောင်းကင်အခိုက်အတန့်တွင်ပင် အထွတ်အထိပ် သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ (သန့်မြတ်ရေကူးဆိပ်) ကို မသွားမဆည်းကပ်ခဲ့။ အို ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူရေ၊ သင်၏ကိုယ်အဖုံး (ကိုယ်ခန္ဓာ) သည် အညစ်အကြေးနှင့် ဆီးဖြင့် ပြည့်နေသော်၊ သင်က ဘယ်လိုကယ်တင်ခြင်းကို တစ်ခါတလေ ပြုလုပ်ခဲ့သနည်း။
Verse 27
मया न दृष्टा न नता न पूजिता त्रैविक्रमी मूर्तिरिह स्थिता भुवि / प्रभासनाथो न च भक्तिसंस्तुतो देहिन्क्वचिन्निस्तर यत्त्वया कृतम्
«ငါသည် ဤမြေပြင်ပေါ်၌ တည်ရှိသော တြိုင်ဝိက్రమီ (Traivikrama) ရုပ်တော်ကို မမြင်ခဲ့၊ မဦးညွှတ်ခဲ့၊ မပူဇော်ခဲ့။ ထို့ပြင် ပရဘာသနာထ (Prabhāsa-nātha) ကိုလည်း ဘက္တိဖြင့် မချီးမွမ်းခဲ့။ အို ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူရေ၊ ဤသို့သော အပြုအမူဖြင့် ဘယ်နေရာမှာ ကယ်တင်ခြင်း ရနိုင်မည်နည်း?»
Verse 28
गत्वा वरिष्ठे भुवि तीर्थसन्निधौ धनं न दत्तं विदुषां करे मया / आप्लुत्य देहं विधिना द्विजे गुरौ दिहिन्क्वचिन्निस्तर यत्त्वया कृतम्
မြေပြင်ပေါ်ရှိ အကောင်းဆုံး သန့်မြတ်ရာနေရာ၊ တီရ္ထအနီးသို့ သွားရောက်ခဲ့သော်လည်း ငါသည် ပညာရှိတို့၏ လက်ထဲသို့ ဥစ္စာကို မပေးလှူခဲ့။ ထိုနေရာ၌ စည်းကမ်းအတိုင်း ကိုယ်ကို ရေချိုးသန့်စင်ကာ ဒွိဇဂုရုထံ ချဉ်းကပ်ခဲ့သော်လည်း အမှန်တကယ် ကယ်တင်နိုင်မည့် အကျင့်တစ်စုံတစ်ရာကို မပြုလုပ်ခဲ့။
Verse 29
न मातृपूजा न च विष्णुशङ्करौ गणेशचणड्यौ न च भास्करो ऽपि वा / यञ्चोपचारैर्बलियुक्तचन्दनैर्देहिन्क्वचिन्निस्तर यत्त्वया कृतम्
သင်သည် မိခင်ဒေဝီကို မပူဇော်ခဲ့၊ ဗိဿနုနှင့် ရှင်ကရကိုလည်း မပူဇော်ခဲ့၊ ဂဏေရှနှင့် ခဏ္ဍီကိုလည်း မပူဇော်ခဲ့၊ နေဘုရား ဘာස්ကရကိုတောင် မပူဇော်ခဲ့။ အို ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူ၊ ပူဇော်ပွဲအုပ်ချုပ်မှုများ၊ ဘလီအနုဿာန်နှင့် စန္ဒန်လိမ်းပူဇော်ခြင်းတို့ဖြင့် မည်သည့်နေရာ၌မဆို ကယ်တင်ခြင်းအလုပ်တစ်စုံတစ်ရာ—သင်က မလုပ်ခဲ့ပါ။
Verse 30
लब्धा मया मानवदेवतोपमा मोहाद्गता सर्वमिदञ्च पार्थिव / गतिं न वीक्षेत स वै विमूढधीर्देहिन्क्वचिन्निस्तर यत्त्वया कृतम्
«ငါသည် လူ့ကိုယ်ခန္ဓာကို ရရှိခဲ့သည်၊ ဒေဝတားတစ်ပါးကဲ့သို့ပင်» သို့ရာတွင် မောဟကြောင့် ဤလောကီအကျိုးအမြတ်အားလုံးကို ငါပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ဉာဏ်အလွန်မိုက်မဲသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူသည် ဝိညာဉ်၏ မှန်ကန်သောလမ်းကြောင်းကို မမြင်နိုင်။ အို ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူ၊ သင်ပြုခဲ့သမျှအပေါ်မူတည်၍ တစ်ချိန်ချိန် ကယ်တင်ခြင်း ရှိပါစေ။
Verse 31
एतानि पक्षिन्मनसा विचिन्त्य वाक्यानि धर्मार्थयशस्कराणि / मुक्तिं समायान्ति मनुष्यलोके वसन्ति ये धर्मरताः सुदेशे
အို ငှက်ကြီး (ဂရုဍ) ရေ၊ ဤသင်ခန်းစာများကို စိတ်ထဲတွင် စူးစမ်းတွေးတောသူတို့—ဓမ္မ၊ အကျိုးစီးပွားနှင့် ဂုဏ်သတင်းကို ဖြစ်စေသော စကားတော်များကို—လူ့လောက၌ မုက္ခတိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရောက်ကြပြီး၊ ကောင်းမွန်သောဒေသ၌ ဓမ္မကို ချစ်မြတ်နိုးကာ နေထိုင်ကြသည်။
Verse 32
हा दैव हा दैव इति स्मरन् वै धनं न दत्तं स्वयमर्जितं यत्
«အို ကံကြမ္မာရေ၊ အို ကံကြမ္မာရေ» ဟု ငိုကြွေးကာ၊ ကိုယ်တိုင်ကြိုးစားရရှိခဲ့သော ငွေကြေးကို တစ်ခါမှ မလှူဒါန်းခဲ့ကြောင်းကို သတိရလာသည်။
Verse 33
न भूमिदानं न च गोप्रदानं न वारिदानं न च वस्त्रदानम् / फलं सताम्बूलविलेपनं वा त्वया न दत्तं भुवि शोचसे कथम्
သင်သည် မြေဒါန မပေးခဲ့၊ နွားဒါနလည်း မပေးခဲ့၊ ရေဒါနလည်း မပေးခဲ့၊ အဝတ်အထည်ဒါနလည်း မပေးခဲ့။ အသီးအနှံ သို့မဟုတ် သနပ်ခါးလိမ်းပူဇော်ခြင်းနှင့် ကွမ်းယာပူဇော်ခြင်းတောင် မပေးခဲ့။ မြေပြင်ပေါ်တွင် ဘာမှမပေးခဲ့သော်—ယခု ဘာကြောင့် ဝမ်းနည်းမြည်တမ်းနေရသနည်း။
Verse 34
पिता मृतस्ते च पितामहः सा यया धृतो वाप्युदरे स्वकीये / मृतो ऽप्यसौ बन्धुजनः समस्तो दृष्टं त्वया सर्वमिदं गतायः
သင်၏ဖခင်သည် ကွယ်လွန်ပြီး၊ အဖိုးလည်း ကွယ်လွန်ပြီ။ သင်ကိုယ်ဝန်ဆောင်၍ မိမိဝမ်းထဲတွင် ထိန်းထားခဲ့သော မိခင်လည်း ကွယ်လွန်ပြီ။ ဆွေမျိုးအပေါင်းတို့လည်း ကွယ်လွန်ကြပြီ။ ဤအရာအားလုံးကို သင်မြင်ပြီးသားဖြစ်သော်လည်း၊ လောကပေါ်တွင် မကွယ်မပျောက်သကဲ့သို့ စွဲလမ်းနေဆဲဖြစ်သည်။
Verse 35
कोशं त्वदीयं ज्वलितञ्च वह्निना पुत्त्रैर्गृहीतो धनधान्य सञ्चयः / सुभाषितं धर्मचयं कृतञ्च यत्तदेव गच्छेत्तव पृष्ठसंस्थम्
သင်၏ဘဏ္ဍာတိုက်သည် မီးလောင်၍ ပျက်စီးသွားပြီး၊ ငွေကြေးနှင့် စပါးသိုလှောင်မှုတို့ကို သားသမီးတို့က သိမ်းယူကြသည်။ သို့သော် သင်ပြောခဲ့သော ကောင်းသောစကားနှင့် သင်စုဆောင်းထားသော ဓမ္မ၏အစုအဝေးသာလျှင် သင်၏နောက်မှ လိုက်ပါသွားမည်။
Verse 36
न दृश्यते को ऽपि मृतः समागतो राजा यतिर्वा द्विजपुङ्गवो ऽपि वा / यो वै मृतः साहसिकः स मर्त्यको नाशं यो ऽपि धरातले स्थितः
သေဆုံးသွားသူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ပြန်လာသည်ကို မမြင်ရ—ဘုရင်ဖြစ်စေ၊ ယတိအဖြစ်စေ၊ ဒွိဇတို့အထဲက အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်စေ။ သေသွားသူသည် ရဲရင့်သူဖြစ်စေ အင်အားကြီးသူဖြစ်စေ မရဏာမကင်းသော လူသားသာဖြစ်၏။ မြေပြင်ပေါ်တွင် ရပ်နေသူတောင် ပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်နေသည်။
Verse 37
एवं गणास्ते ब्रुवते सकिन्नरा धैर्यं समालम्ब्य विपादपूरितः / श्रुत्वा गणानां वचनं महाद्भुतं ब्रवीति पक्षीन्द्र मनुष्यतां गतः
ဤသို့ အစောင့်အရှောက်အဖွဲ့တို့သည် ကိန္နရာတို့နှင့်အတူ ပြောကြသည်။ ထို့နောက် စိတ်ဒုက္ခဖြင့် ပြည့်နေသော်လည်း သတ္တိကို အားထားကာ ငှက်တို့၏အရှင်သည် အဖွဲ့တို့၏ အံ့သြဖွယ်စကားကို ကြားပြီး၊ လူ့အဖြစ်ကို ခံယူထားလျက် ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။
Verse 38
दानप्रभावेण विमानसंस्थितो धर्मः पिता मातृदयानुरूपिणी / वाणी कलत्रं मधुरार्थभाषिणी स्नानं सुतीर्थे च सुबन्धवर्गः
ဒါန၏အာနုဘော်ကြောင့် ဓမ္မသည် ကောင်းကင်ယာဉ်ပေါ်တွင် ထိုင်သော ဖခင်ဖြစ်လာသည်။ မိခင်ကဲ့သို့ သနားကြင်နာသော အကျင့်သည် မိခင်ဖြစ်လာသည်။ အဓိပ္ပါယ်ချိုမြိန်သော စကားသည် ဇနီး/ခင်ပွန်းဖြစ်လာသည်။ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ၌ ရေချိုးခြင်းသည် တီရ္ထယာတရာဖြစ်လာသည်။ ကောင်းသောဆွေမျိုးတို့သည် အမှန်တကယ်သော ဆွေစုဖြစ်လာသည်။
Verse 39
करार्पितं यत्सुकृतं समस्तं स्वर्गस्तदा स्यात्तव किङ्करोपमः / यो धर्मवान् प्राप्स्यति सो ऽतिसौख्यं पापी समस्तं विविधञ्च दुःखम्
မိမိလက်ဖြင့် ပူဇော်အပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အားလုံးသည် ထိုအခါ သင်ကို အစေခံသကဲ့သို့သော ကောင်းကင်ဘုံဖြစ်လာသည်။ ဓမ္မရှိသူသည် အမြင့်ဆုံးသော သုခကို ရရှိပြီး၊ အပြစ်ရှိသူသည် မျိုးစုံသော ဒုက္ခအားလုံးကိုသာ ကြုံတွေ့ရသည်။
Verse 40
यो धर्मशीलो जितमानरोषो विद्याविनीतो न परोपतापी / स्वदारतुष्टः परदारदूरःस वै नरो नो भुवि वन्दनीयः
ဓမ္မကိုလိုက်နာ၍ သီလရှိသူ၊ မာနနှင့် ဒေါသကို အနိုင်ယူပြီး ပညာဖြင့် စည်းကမ်းတကျနေသူ၊ အခြားသူကို မနှိပ်စက်သူ၊ မိမိဇနီးနှင့်သာ ကျေနပ်၍ အခြားသူ၏ ဇနီးမှ ဝေးကွာနေသူ—ထိုသို့သော လူတစ်ယောက်သာ ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် အမှန်တကယ် ဂုဏ်ပြုကန်တော့ထိုက်သူ ဖြစ်သည်။
Verse 41
मिष्टान्नदाता चरिताग्निहोत्रो वेदान्तविच्चन्द्रसहस्रजीवी / मासोपवासी च पतिव्रता चषड् जीवलोके मम वन्दनीयाः
အသက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ လောက၌ ငါက ဂုဏ်ပြုကန်တော့ထိုက်သူ ခြောက်မျိုးရှိသည်—ချိုမြိန်သော အစာကို လှူဒါန်းသူ၊ အဂ္နိဟောတရ (Agnihotra) ကို တရားတကျ ထိန်းသိမ်းကျင့်သုံးသူ၊ ဝేదာန္တကို သိမြင်သူ၊ လတစ်ထောင်တိုင်အောင် အသက်ရှည်သူကဲ့သို့ အရွယ်ရှည်သူ၊ လစဉ် ဥပဝါသ (အစာရှောင်) ကို စောင့်ထိန်းသူ၊ နှင့် ပတိဗြတာ—ခင်ပွန်းအပေါ် သစ္စာတည်သော ဇနီးဖြစ်သည်။
Verse 42
एवं समाचारयुतो नरो ऽपि वापीं सकूपां सजलं तडागम् / प्रपाशुभं हृद्गृहदेवमन्दिरं कृतं नरेणैव स धर्मौत्तमः
ထို့ကြောင့် မှန်ကန်သော အကျင့်အကြံရှိသော သာမန်လူတစ်ယောက်ပင် မိမိကိုယ်တိုင် အုတ်ခင်းကာကွယ်ထားသော ရေတွင်း၊ ရေပြည့်ကန်၊ သန့်ရှင်းသော သောက်ရေ ပေးရာ နားနေအိမ် (ပရပါ)၊ ရေကန်ကြီး၊ အိမ်တွင်း ဘုရားခန်းနှင့် ဒေဝတား မန္ဒိရကို ဆောက်လုပ်ထားလျှင်—ထိုသူသည် အမြင့်ဆုံးသော ဓမ္မကို ပြည့်စုံသူ ဖြစ်၏။
Verse 43
वर्षाशनं वेदविदे च दत्तं कन्याविवाहस्त्वृणमोचनं द्विजे / भूमिः सुकृष्टापि तृषार्तिहेतोस्तदेवमेतं सुकृतत् समस्तम्
မိုးရာသီ၌ ဝేదကို သိသူအား အစာပေးလှူခြင်း၊ ကညာမင်္ဂလာပြုခြင်း၊ ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) ၏ အကြွေးကို ဖြေရှင်းပေးခြင်း—ထို့အပြင် ကောင်းစွာ စိုက်ပျိုးထားသော မြေတောင် ရေငတ်ခြင်းကြောင့် ဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့—ဤအရာအားလုံးကို သင့်လျော်သည့် အခါအခွင့်နှင့် နည်းလမ်းဖြင့် ပြုလုပ်လျှင် ကုသိုလ် (sukṛta) အဖြစ် အပြည့်အစုံ နားလည်ရမည်။
Verse 44
अध्यायमेनं सुकृतस्य सारं शृणोति गायत्यपि भावशुद्ध्या / स वै कुलीनः स च धर्मयुक्तो विश्वालयं याति परं स नूनम्
စိတ်သန့်ရှင်းမှုဖြင့် ဤအခန်းကို—ကောင်းကင်ကုသိုလ်၏ အနှစ်သာရ—နားထောင်သူ သို့မဟုတ် ရွတ်ဆိုသူသည် အမှန်တကယ် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသူ၊ ဓမ္မ၌ တည်မြဲသူ ဖြစ်လာပြီး၊ အမှန်ပင် အမြင့်မြတ်ဆုံး သာသနာ့အိမ်တော် (ဗိဿ္ဏု၏ အထွတ်အထိပ် နေရာ) သို့ ရောက်၏။
Frequently Asked Questions
It praises dharma-aligned valor and describes merit for those who die in battle after performing recognized dharmic acts (e.g., charity, tīrtha practices, Gayā offerings). Yet it sharply condemns adharma-hiṃsā—killing the helpless, women, children, elders, brāhmaṇas, ascetics, or devotees—indicating that the ethical quality (dharma vs. sin) of violence is decisive.
The chapter highlights dāna (including land, cows, water, clothing, food), sweet and truthful speech, worship of deities (including Viṣṇu, Śiva, Devī, Gaṇeśa, Sūrya), Agnihotra, tīrtha-bathing, Gayā piṇḍa offerings, and building wells/ponds/rest-houses/temples—framing these as sukṛta that accompanies the soul when wealth and relatives do not.