Adhyaya 45

Verse 1

दुर्मरणे कार्याकार्यक्रियादिनिरूपणं नाम चतुश्चत्वारिंशो ऽध्यायः श्रीविष्णुरुवाच / प्रत्यब्दं श्राद्धमेवं ते कथयामि खगेश्वर / प्रत्यब्दं पार्वणेनैव कुर्यातां क्षेत्रजोरसौ

အခန်း ၄၅ ကို «မကောင်းသော (ဒုర్మရဏ) သေဆုံးမှုတွင် လုပ်သင့်/မလုပ်သင့်သော အခမ်းအနားများကို သတ်မှတ်ခြင်း» ဟု ခေါ်သည်။ သီဝိရှ္ဏုဘုရား မိန့်တော်မူသည်– «အို ခဂေရှ္ဝရ (ဂရုဍ)၊ နှစ်စဉ် ပြုလုပ်ရသော ရှရဒ္ဓကို သင်အား ငါရှင်းပြမည်။ နှစ်တိုင်း pārvana နည်းဖြင့် က్షೇತ್ರಜ్ఞ (ခေတ္တရဇ္ဉ) နှင့် ရသပါဝင်သော ကိုယ်တော်ရှိသူတို့က ပြုလုပ်စေသင့်သည်»။

Verse 2

विधिनाचेतरैरेवमेकोद्दिष्टं न पार्वणम्

သတ်မှတ်ထားသော ဝိဓိအတိုင်း ပြုလုပ်လျှင် ဤသည်မှာ «ဧကောဒ္ဒိဋ္ဌ» (ပူဇာတစ်ပါးတည်းသော śrāddha) ဖြစ်ပြီး «ပါර්ဝဏ» (ပိတೃများစွာအတွက် śrāddha) မဟုတ်ပါ။

Verse 3

अनग्नेश्च सुतौ स्यातामनग्नी क्षेत्रजोरसौ / एकोद्दिष्टं न कुर्यातां प्रत्यब्दं तौ तु पार्वणम्

သေဆုံးသူသည် အနဂ္နိ (အိမ်တွင်းသန့်ရှင်းမီးကို မထိန်းသိမ်းသူ) ဖြစ်လျှင်၊ သားနှစ်ယောက်—မင်္ဂလာမဆောင်သေးသော မိန်းမမှ မွေးသောသားနှင့် က္ෂೇತ್ರဇ အပ်နှံမှုဖြင့် မွေးသောသား—တို့သည် «ဧကောဒ္ဒိဋ္ဌ» မပြုလုပ်ရ; ထိုနှစ်ဦးသည် နှစ်စဉ် «ပါර්ဝဏ» śrāddha ကို ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 4

यदा त्वन्यतरः साग्निः पुत्रो वाप्यथवा पिता / प्रत्यब्दं पार्वणं तत्र कुर्यातां क्षेत्रजौरसौ

သို့သော် ထိုနေရာတွင် စာဂ္နိ (သန့်ရှင်းမီးကို ထိန်းသိမ်းသော) သား သို့မဟုတ် ဖခင် ရှိနေပါက၊ က္ෂೇತ್ರဇနှင့် အောရသ (ကိုယ်ခန္ဓာမှ မွေးသော) သားနှစ်ယောက်တို့သည် နှစ်စဉ် «ပါර්ဝဏ» śrāddha ကို ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 5

अनग्नयः साग्नयो वा पुत्रा वा पितरो ऽपि वा / एकोद्दिष्टं सुतैः कार्यं क्षयाह इति केचन

သေဆုံးသူသည် အနဂ္နိ ဖြစ်စေ စာဂ္နိ ဖြစ်စေ၊ သားဖြစ်စေ ဖခင်ဖြစ်စေ—အချို့သော အာచာရျများက သားတို့သည် «က္ෂယာဟ» နေ့တွင် «ဧကောဒ္ဒိဋ္ဌ» ကို ပြုလုပ်သင့်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 6

दर्शकाले क्षयो यस्य प्रेतपक्षे ऽथ वा पुनः / प्रत्यब्दं पार्वणं कार्यं तस्य सर्वैः सुतैरपि

တစ်ဦး၏ သေဆုံးချိန်သည် ဒർശ (လဆန်းမဲ့ အခမ်းအနား) အချိန်တွင် ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ပရေတပက္ခ (ပရေတကာလ အနှစ်ပတ်) အတွင်း ဖြစ်စေ၊ ထိုသူအတွက် «ပါර්ဝဏ» śrāddha ကို နှစ်စဉ် သားအားလုံးကပင် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 7

एकोद्दिष्टमपुत्राणां पुंसां स्याद्योपितामपि / एकोद्दिष्टे कुशा ग्राह्याः समूला यज्ञकर्मणि / बहिर्लूनाः सकृल्लनाः श्राद्धं वृद्धिमृते सदा

သားမရှိသော ယောက်ျားတို့အတွက်—မွေးစားသားရှိသော်လည်း—တစ်ဦးတည်းကို ရည်ညွှန်းသော ekoddiṣṭa-śrāddha ကို ပြုလုပ်ရမည်။ ekoddiṣṭa ပူဇော်ပွဲတွင် ယဇ္ဉကర్మအတွက် ကုရှမြက်ကို အမြစ်ပါအောင် ယူရပြီး အပြင်ဘက်မှ ဖြတ်ယူကာ တစ်ကြိမ်သာ အသုံးပြုရမည်။ ဤ śrāddha ကို အမြဲတမ်း အကျိုးတိုးပွားစေလိုသော ဆန္ဒမပါဘဲ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 8

कर्तव्ये पार्वणे श्राद्धे आशौचं यदि जायते / आशौचावगमे कुर्याच्छ्राद्धं हि तदनन्तरम्

ပာရ္ဝဏ śrāddha (ကာလပတ်လည် śrāddha) ပြုလုပ်ရမည့်အချိန်တွင် āśauca (အညစ်အကြေးအခြေအနေ) ပေါ်လာပါက၊ āśauca ပြီးဆုံးသွားသောအခါ ထိုနောက်ချက်ချင်း śrāddha ကို ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 9

एकोद्दिष्टे तु सम्प्राप्ते यदि विघ्नः प्रजायते / मासेन्यस्मिन् तिथौ तस्यां कुर्याच्छ्राद्धं तदैव हि

ekoddiṣṭa śrāddha ပြုလုပ်ရမည့်အချိန် ရောက်လာသော်လည်း အတားအဆီးတစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်ပေါ်လာပါက၊ နောက်တစ်လတွင် ထိုတိထီတူညီသောနေ့၌ ထိုအချိန်တည်းမှာပင် śrāddha ကို ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 10

तूष्णीं श्राद्धान्तु शूद्रस्य भार्यायास्तत्सुतस्य च / कन्यायाश्च द्विजातीनामनुपेतद्विजस्य च

Śūdra အတွက်လည်း၊ သူ၏ ဇနီးနှင့် သားအတွက်လည်း၊ ထို့ပြင် ဒွိဇာတိတို့၏ မင်္ဂလာမဆောင်သေးသော သမီးနှင့် upanayana (အဝင်ပွဲ) မခံရသေးသော ဒွိဇာတိအတွက်လည်း śrāddha ကို တိတ်ဆိတ်စွာ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 11

एककाले गता सूनां बहूनामथ वा द्वयोः / तन्त्रेण श्रपणं कुर्याच्छ्राद्धं कुर्यात् पृथक्पृथक्

တစ်ချိန်တည်းတွင် မိမိမျိုးရိုးဆွေမျိုးများ အများအပြား—သို့မဟုတ် နှစ်ဦးတောင်—ကွယ်လွန်သွားပါက၊ အစားအစာချက်ပြုတ်ခြင်းကို တစ်ခုတည်းသော တန္တရ (လုပ်ထုံးလုပ်နည်း) ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း śrāddha ပူဇော်ခြင်းကိုတော့ တစ်ဦးချင်းစီ သီးခြားပြုလုပ်ရမည်။

Verse 12

दद्यात् पूर्वं मृतस्यादौ द्वितीयस्य ततः पुनः / तृतीयस्य ततः कुर्यात् संनिपाते त्वयं विधिः (क्रमः)

ပူဇော်အလှူကို ပြုရာတွင် အရင်ဆုံး သေဆုံးခဲ့သူအား ပူဇော်ပေးရမည်၊ ထို့နောက် ဒုတိယသူအား ထပ်မံပူဇော်၍၊ ထို့နောက် တတိယသူအတွက် ပြုလုပ်ရမည်။ ပေါင်းစည်းသော ရိတိတွင် ဤသည်ဟာ သတ်မှတ်ထားသော အစီအစဉ်ဖြစ်သည်။

Verse 13

प्रत्यब्दमेवं यः कुर्याद्यथातथमतन्द्रितः / तारयित्वा पितॄन् सर्वान् प्राप्नोति परमां गतिम्

နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဤရိတိများကို သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ မပျင်းမနာ စေတနာဖြင့် ပြုလုပ်သူသည် ပိတೃများအားလုံးကို ကယ်တင်ပို့ဆောင်ပြီးနောက် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အခြေအနေ (အထွတ်အထိပ်သော လွတ်မြောက်မှု) ကို ရရှိသည်။

Verse 14

न ज्ञायते मृताहश्चेत् प्रस्थानदिनमेव च / मासश्चेत् स्यात् परिज्ञातस्तद्दर्शे स्यान्मृताहिकम्

သေဆုံးသည့်နေ့ကို တိတိကျကျ မသိလျှင် ထွက်ခွာသည့်နေ့ကိုပင် သေဆုံးနေ့အဖြစ် ယူရမည်။ သို့သော် လကို သိရှိထားလျှင် ထိုလအတွင်း ထိုတိထီ ပေါ်လာသည့်အခါ မృతာဟိက (သေဆုံးနေ့အထိမ်းအမှတ်) ကို ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 15

यदा मासो न विज्ञातो विज्ञातं दिनमेव च / तदा मार्गशिरे मासि माघे वा तद्दिनं भवेत्

လကို မသိရသော်လည်း နေ့ကိုသာ သိရှိထားလျှင် ထိုနေ့ကို မာဂရှီရ္ရှ (Mārgaśīrṣa) လတွင် ဖြစ်သည်ဟု ယူရမည်၊ သို့မဟုတ် မာဃ (Māgha) လတွင် ဖြစ်သည်ဟု ယူရမည်။

Verse 16

दिनमासावविज्ञातौ मरणस्य यदा पुनः / प्रस्थानदिनमासौ तु ग्राह्यौ श्राद्धे मयोदितौ

လည်းကောင်း သေဆုံးသည့်နေ့နှင့် လကို မသိရှိရသောအခါ၊ ရှရဒ္ဓ (Śrāddha) ကို ပြုလုပ်ရန်အတွက် ထွက်ခွာသည့်နေ့နှင့် လကိုပင် ယူရမည်ဟု ငါဆိုခဲ့သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 17

प्रस्थानस्यापि न ज्ञातौ दिनमासौ यदा पुनः / मृतवार्ताश्रुतौ ग्राह्यौ पूर्वप्रोक्तक्रमेण तु

တစ်ဦး၏ ထွက်ခွာခြင်း (သေဆုံးခြင်း) ၏ နေ့နှင့် လကို မသိရသေးလျှင်၊ သေဆုံးသတင်းကို ကြားသိသော နေ့နှင့် လကို ယခင်ဖော်ပြခဲ့သည့် အစဉ်အတိုင်း လက်ခံယူရမည်။

Verse 18

प्रवासमन्तरेणापि स्यातां तौ विस्मृतौ यदा / तदानीमपि तौ ग्राह्यौ पूर्ववत् तु मृताहिके

ခရီးထွက်သွားခြင်း မရှိသော်လည်း ထိုအခမ်းအနားနှစ်ရပ်ကို မေ့လျော့သွားလျှင်၊ နောက်ပိုင်းအချိန်၌ပင် ယခင်ကဲ့သို့ မృతာဟိက (mṛtāhika) နေ့တွင် ပြုသကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 19

गृहस्थे प्रोषिते यच्च कश्चित्तु म्रियते गृहे / आसौचापगमे यत्र प्रारब्धे श्राद्धकर्मणि

အိမ်ထောင်ရှင် အိမ်မှဝေးနေစဉ် အိမ်တွင်း၌ တစ်ဦးဦး သေဆုံးပါက၊ အာရှောချ (āśauca) အညစ်အကြေးကာလ ပြီးဆုံးသည့်အခါ သေဆုံးသူအတွက် ပြုရမည့် ရှရာဒ္ဓ (śrāddha) ကర్మကို စတင်ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 20

प्रत्यागतश्चेज्जानाति तत्र वृत्तं गृही तथा / आशौचं गृहिणस्तेषां न द्रव्यादेस्तदा भवेत्

အိမ်ထောင်ရှင် ပြန်လာပြီး ထိုနေရာတွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှကို သိရှိလာပါက၊ ထိုအိမ်ထောင်ရှင်တို့အတွက် ထိုအချိန်၌ ပစ္စည်းဥစ္စာ စသည်တို့နှင့် ပတ်သက်၍ အာရှောချ (aśauca) မဖြစ်ပေါ်ပါ။

Verse 21

पुत्रादिना यदारब्धं श्राद्धं तत्त्वेन वाखिलम् / समापनीयं तत्रापि श्राद्धं गृहीतु दूरतः

သားစသည့်သူတို့က သဘောတရားမှန်ကန်စွာ အပြည့်အစုံ စတင်ပြုလုပ်ထားသော ရှရာဒ္ဓ (Śrāddha) မည်သည့်အရာမဆို အဆုံးတိုင်အောင် ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထိုအခြေအနေတွင်ပင် ရှရာဒ္ဓ ကို အဝေးမှ လက်ခံယူသင့်သည်။

Verse 22

दात्रा बोक्त्रा च न ज्ञातं सूतकं मृतकं तथा / उभयोरपि तद्दोषं नारोपयति कर्हिचित्

ပေးသူနှင့် စားသူတို့သည် မွေးဖွားအညစ် (sūtaka) သို့မဟုတ် သေဆုံးအညစ် (mṛtaka) ရှိကြောင်း မသိလျှင် ထိုအပြစ်ကို နှစ်ဦးစလုံးအပေါ် မည်သည့်အခါမျှ မတင်မထားကြ။

Verse 23

यदा त्वन्यतरज्ञातं सूतकं मृतकं तथा / भोक्तुरेव तदा दोषो नान्यो दाता प्रदुष्यति

သို့ရာတွင် မွေးဖွားအညစ် (sūtaka) သို့မဟုတ် သေဆုံးအညစ် (mṛtaka) ကို နှစ်ဦးထဲမှ တစ်ဦးက သိထားလျှင် ထိုအပြစ်သည် စားသူတစ်ဦးတည်းအပေါ်သာ သက်ရောက်ပြီး အခြားသူ၊ ပေးသူတောင်မှ မညစ်ညမ်းသွားပါ။

Verse 24

इत्युक्तेन प्रकारेण यः कुर्यान्मृतवासरम् / अविज्ञातमृताहस्य सततं तारयत्यसौ

အထက်တွင် ဖော်ပြသည့်နည်းအတိုင်း မృతဝါဆရ (mṛtavāsara) အကျင့်ကို ဆောင်ရွက်သူသည် သေဆုံးသည့်နေ့ကို မသိသော်လည်း ထိုသူသည် ကွယ်လွန်သူကို အမြဲတမ်း ကူးမြောက်စေ၍ ကောင်းရာသို့ ပို့ဆောင်ပေးတတ်၏။

Verse 25

नित्यश्राद्धे ऽथ गन्धाद्यैर्द्विजानभ्यर्च्य भक्तितः / सर्वान् पितृगणान् सम्यक् सहैवोद्दिश्य योजयेत्

နေ့စဉ် ရှရဒ္ဓ (śrāddha) တွင် အနံ့သာစသည်တို့ဖြင့် ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) များကို ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်ကာ၊ ပိတೃဂဏ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) အုပ်စုအားလုံးကို အတူတကွ လျော်ကန်စွာ ဥဒ္ဒိသ၍ အစီအစဉ်တကျ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 26

आवाहनं स्वधाकारो पिण्डाग्नौकरणादिकम् / ब्रह्मचर्यादिनियमा विश्वदेवास्तथैव च

ပိတೃလက်ခံသူများကို ဖိတ်ခေါ်ခြင်း (āvāhana)၊ «svadhā» ဟု ဆိုခြင်း၊ ပိဏ္ဍပူဇာနှင့် သတ်မှတ်ထားသော မီးကိစ္စများ စသည့် အစပြုရိတုများ၊ ဗြဟ္မစရိယ (brahmacarya) ကဲ့သို့ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းမှုများနှင့် အခြားကန့်သတ်ချက်များ၊ ထို့ပြင် ဝိශ්ဝဒေဝ (Viśvedevas) များအား ပူဇော်ခြင်းတို့ကိုလည်း သင့်တော်စွာ ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 27

नित्यश्राद्धे त्यजेदेतान् भोज्यमन्नं प्रकल्पयेत् / दत्त्वा तु दक्षिणां शक्त्या नमस्कारैर्विसर्जयेत्

နေ့စဉ် śrāddha အခမ်းအနားတွင် တားမြစ်ထားသော အရာများကို ရှောင်ကြဉ်၍ စားသုံးရန် သင့်တော်သော အစာကို ပြင်ဆင်ရမည်။ ထို့နောက် မိမိစွမ်းအားအတိုင်း dakṣiṇā ကို ပေးလှူပြီး နမസ്കာရဖြင့် လေးစားစွာ ပြန်လွှတ်ရမည်။

Verse 28

देवानुद्दिश्य विश्वादीन् यद्दद्याद्द्विजभोजनम् / तन्नित्यश्राद्धवत् कार्यं देवश्राद्धं तदुच्यते

ဒေဝတားများ—ဥပမာ Viśvedevas—ကို ဥဒ္ဒိသ၍ ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) များအား အစာပေးကျွေးလှူပါက၊ နေ့စဉ် śrāddha ကဲ့သို့ပင် ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုအခမ်းအနားကို Deva-śrāddha ဟု ခေါ်သည်။

Verse 29

मातृश्राद्धन्तु पूर्वेण कर्मादौ पैतृकं तथा / उत्तरे ऽहनि वृद्धौ स्यान्मातामहगणस्य तु

ကర్మ (အခမ်းအနား) ကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် မိခင်အတွက် śrāddha ကို အရင်ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့အတူ ဖခင်ဘက် ပိတೃ śrāddha ကိုလည်း သင့်တော်သလို ဆောင်ရွက်ရမည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် အခမ်းအနားကို တိုးချဲ့ပြုလုပ်လျှင် မိခင်ဘက် အဘိုးအဘွားဘက် (mātāmaha-gaṇa) အတွက် ဖြစ်သည်။

Verse 30

श्राद्धत्रयं प्रकुर्र्वीत वैश्वदेवन्तुतान्त्रिकम्

śrāddha သုံးမျိုးကို ပြုလုပ်ရမည်၊ ထို့ပြင် တန်တရ (တန်ထရ) နည်းလမ်းအတိုင်း Vaiśvadeva ပူဇော်ပွဲကိုလည်း ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 31

मातृभ्यः कल्पयेत्पूर्वं पितृभ्यस्तदनन्तरम् / मातामहेभ्यश्च तथा दद्यादित्थं क्रमेण तु

အရင်ဆုံး မိခင်ဘက် ပိတೃများအတွက် ပူဇော်အပ်သော အရာ들을 စီစဉ်ရမည်၊ ထို့နောက် ဖခင်ဘက် ပိတೃများအတွက် ဆက်လက်ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့အတူ မိခင်ဘက် အဘိုးများ (mātāmaha) ထံလည်း ဤအစဉ်အတိုင်း အဆင့်ဆင့် ပေးလှူရမည်။

Verse 32

मातृश्राद्धे तु विप्राणामभावे सुकुलोद्गताः / पतिपुत्रान्विताः साध्व्यो योषितो ऽष्टौ च भावयेत्

မိခင်၏ ရှရဒ္ဓတွင် ဗြာဟ္မဏ မရှိလျှင် မျိုးရိုးကောင်း၍ သီလကောင်းသော မိန်းမ ၈ ယောက်ကို အစားထိုးခေါ်ယူရမည်။ ထိုသူတို့သည် ခင်ပွန်းနှင့်အတူနေပြီး သားရှိသူများ ဖြစ်ရမည်။

Verse 33

इष्टापूर्तादिके श्राद्धं कुर्यादाभ्युदयं तथा / उत्पातादिनिमित्तेषु नित्य श्राद्धवदेव तु

ယဇ္ဉာနှင့် အများပြည်သူအကျိုးပြု ဒါနကဲ့သို့ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများနှင့် ဆက်စပ်၍ ရှရဒ္ဓကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြင် မင်္ဂလာသဘောရှိသော အာဘျုဒယိက (ābhyudayika) ရှရဒ္ဓကိုလည်း ပြုလုပ်ရမည်။ အုတ်ပါတ (utpāta) စသည့် နိမိတ်လက္ခဏာများပေါ်လာသည့်အခါတွင်လည်း နိတျယ ရှရဒ္ဓကဲ့သို့ပင် တိတိကျကျ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 34

नित्यं दैवञ्च वृद्धिञ्च काम्यं नैमित्तिकं तथा / श्राद्धान्युक्तप्रकारेण कुर्वन् सिद्धिमवाप्नुयात् / इति ते कथितं तार्क्ष्य किमन्यत्परिपृच्छसि

နိတျယ၊ ဒૈဝ၊ ဝృద్ధိ၊ ကာမျ၊ နိုင်မိတ္တိက ဟူသော ရှရဒ္ဓအမျိုးမျိုးကို သတ်မှတ်ထားသည့်နည်းလမ်းအတိုင်း ပြုလုပ်သူသည် အောင်မြင်မှုကို ရရှိမည်။ ထို့ကြောင့် တာရ္က္ရှျ (ဂရုဍ) အို၊ သင့်အား ဤသို့ ပြောပြီးပြီ; အခြား ဘာကို ထပ်မေးလိုသနည်း။