Adhyaya 31

Verse 1

नानादाननिरूपणं नाम त्रिंसो ऽध्यायः श्रीविष्णुरुवाच / ये नराः पापसंयुक्तास्ते गच्छन्ति यमालयम् / नृणां मत्साक्षिकं दत्तमनन्तफलदं भवेत्

အခန်းသုံးဆယ် «အလှူအမျိုးမျိုးကို ရှင်းလင်းဖော်ပြခြင်း»။ သီဝိဿဏုဘုရား မိန့်တော်မူသည်— အပြစ်နှင့်ချည်နှောင်နေသော လူတို့သည် ယမမင်း၏ နေရာသို့ သွားကြ၏။ သို့ရာတွင် ငါ့ကိုယ်တိုင် သက်သေဖြစ်နေစဉ် လူတို့အား ပေးလှူသမျှသည် အဆုံးမရှိသော အကျိုးကို ပေးတတ်၏။

Verse 2

यावद्रजः प्रमाणाब्दंस्वर्गे तिष्ठति भूमिदः / अश्वारूढाश्च ते यान्ति ददते ये ह्युपानहौ

မြေမှုန့်၏ အတိုင်းအတာဖြင့် တိုင်းတာနိုင်သမျှ နှစ်ပေါင်းများစွာအထိ မြေကို လှူသောသူသည် ကောင်းကင်ဘုံ၌ နေထိုင်ရ၏။ ထို့ပြင် ဖိနပ်ကို လှူသောသူတို့သည် ခရီးတွင် မြင်းစီး၍ သွားကြ၏။

Verse 3

आतपे श्रमयोगेन न दह्यन्ते च कुत्रचित् / छत्त्रदानेन वै प्रेता विचरन्ति सुखं पथि

ခရီးလမ်း၌ မီးပူအပူနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကြောင့် မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မလောင်ကျွမ်းကြ။ ထီးလှူခြင်းကြောင့် ပရေတတို့သည် လမ်းခရီးကို သက်သာစွာ လှည့်လည်သွားလာနိုင်ကြ၏။

Verse 4

यमुद्दिश्य ददात्यन्नं तेन चाप्यायितो भवेत्

ယမမင်းကို ရည်ညွှန်း၍ အစာကို လှူဒါန်းသူရှိလျှင် ထိုအလှူကြောင့် ယမမင်းသည် အာဟာရပြည့်ဝ၍ စိတ်ကျေနပ်ရ၏။

Verse 5

अन्धकारे महाघोरे अमूर्ते लक्ष्यवर्जिते / उद्द्योतेनैव ते यान्ति दीपदानेन मानवाः

အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် အမှောင်ထုကြီး၌—ရုပ်သဏ္ဌာန်မရှိ၊ မြင်သာသော အမှတ်အသားမရှိ—လူသားတို့သည် အလင်းရောင်တစ်ခုတည်းဖြင့်သာ သွားနိုင်ကြသည်။ ထိုသည်မှာ မီးအလှူ (ဒီပ-ဒါန) ကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 6

आश्विने कर्तिके वापि माघे मृततिथावपि / चतुर्दश्याञ्च दीयेत दीपदानं सुखाय वै

အာශ්ဝိန၊ ကာရ္တိက၊ မာဃ လများတွင်ဖြစ်စေ၊ သေဆုံးသူ၏ တိထိနေ့ (အထူးသဖြင့် စတုရ္ဒశီနေ့) တွင်ဖြစ်စေ မီးခွက်ကို လှူဒါန်းပူဇော်သင့်၏။ မီးခွက်လှူဒါန်းခြင်းသည် ကောင်းကျိုးချမ်းသာနှင့် ပျော်ရွှင်မှုအတွက် ဖြစ်၏။

Verse 7

प्रत्यहञ्च प्रदातव्यं मार्गे सुविषमे नरैः / यावत् संवत्सरं वापि प्रेतस्य सुखलिप्सया

ထွက်ခွာသွားသူ၏ အလွန်ခက်ခဲသော လမ်းခရီး၌ လူတို့သည် နေ့စဉ် ပူဇော်လှူဒါန်းသင့်၏။ ပရေတ (သေပြီးမကြာသေးသော ဝိညာဉ်) အတွက် သက်သာချမ်းမြေ့မှုကို ရယူစေလိုသော ဆန္ဒကြောင့် တစ်နှစ်ပြည့်တိုင် လှူဒါန်းရမည်။

Verse 8

कुले द्योतति शुद्धात्मा प्रकाशत्वं स गच्छति / ज्योतिर्मयो ऽसौ पूज्यो ऽसौ दीपदानप्रदो नरः

စိတ်သန့်ရှင်းသူသည် မိမိမျိုးရိုးအတွင်း တောက်ပလင်းလက်၍ အလင်းရောင်၏ အခြေအနေသို့ ရောက်၏။ မီးခွက်ကို လှူဒါန်းသူသည် အလင်းဖြင့် ပြည့်ဝလာကာ ဂုဏ်ပြုပူဇော်ထိုက်သူ ဖြစ်၏။

Verse 9

प्राङ्मुखोदङ्मुखं दीपं देवागारे द्विजातये / कुर्याद्याम्यमुखं पित्रे अद्भिः सङ्कल्प्य सुस्थिरम्

ဒေဝဂါရ (ဘုရားခန်း/နတ်သခင်တို့၏ အိမ်) တွင် ဒွိဇာတ (နှစ်ကြိမ်မွေး) သည် မီးခွက်ကို အရှေ့သို့ သို့မဟုတ် မြောက်သို့ မျက်နှာမူအောင် တင်ထားရမည်။ ပိတೃ (ဘိုးဘွား) အတွက်တော့ ရေဖြင့် သံကల్ప (saṅkalpa) ခိုင်မာစွာ ပြုလုပ်ပြီး တည်ငြိမ်အောင် ထားကာ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူအောင် တင်ရမည်။

Verse 10

सर्वोपहारयुक्तानि पदान्यत्र त्रयोदश / यो ददाति मृतस्येह जीवन्नप्यात्महेतवे / स गच्छति महामार्गे महाकष्टविवर्जितः

ဤနေရာ၌ ပူဇော်ပစ္စည်းများနှင့် တွဲဖက်သော အဆင့် (ခြေလှမ်း) ဆယ့်သုံးဆင့် ရှိ၏။ မည်သူမဆို အသက်ရှင်စဉ်ကပင် သေဆုံးသူအတွက် အတ္တ၏ ကောင်းကျိုးအလို့ငှာ ဤအရာတို့ကို လှူဒါန်းပါက၊ သူသည် မဟာလမ်းကြောင်း၌ ကြီးမားသော ဒုက္ခကင်းစွာ သွားရောက်၏။

Verse 11

आसनं भाजनं भोज्यं दीयते यद्द्विजायते / सुखे न भुञ्जमानस्तु देन गच्छत्यलं पथि

ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) အား ပေးလှူသော ထိုင်ခုံ၊ အိုးခွက်နှင့် အစာအဟာရတို့သည် ကွယ်လွန်သူအတွက် ကုသိုလ်နှင့် လမ်းခရီးအတွက် အထောက်အပံ့ ဖြစ်လာသည်။ ဤလောက၌ သက်သာမှုကို မခံစားရသော်လည်း ထိုဒါနကြောင့် မရဏနောက် လမ်းခရီး၌ အပြည့်အဝ ပြင်ဆင်ထားသကဲ့သို့ သွားနိုင်သည်။

Verse 12

कमण्डलुप्रदानेन तृषितः पिबते जलम्

ကမဏ္ဍလု (ရေခွက်/ရေအိုး) ကို လှူဒါန်းခြင်းကြောင့် ရေငတ်နေသော ကွယ်လွန်သူသည် ရေကို သောက်နိုင်အောင် ဖြစ်စေသည်။

Verse 13

भाजनं वस्त्रदानञ्च कुसुमञ्चाङ्गुलीयकम् / एकादशा हे दातव्यं प्रेतोद्धरणहेतवे

အိုးခွက်၊ အဝတ်အလှူ၊ ပန်းများနှင့် လက်စွပ်—ဤအရာတို့ (တစ်ဆယ့်တစ်ပါး) ကို ပရေတကို ကယ်တင်မြှောက်တင်ရန် အကြောင်းအဖြစ် အမှန်တကယ် လှူဒါန်းသင့်သည်။

Verse 14

त्रयोदश पदानीत्थं प्रेतस्य शुभमिच्छता / दातव्यानि यथाशक्त्या प्रेतो ऽसौ प्रीणितो भवेत्

ထို့ကြောင့် ပရေတ၏ ကောင်းကျိုးကို လိုလားသူသည် မိမိစွမ်းအားအတိုင်း ဤတစ်ဆယ့်သုံးပါးသော ပူဇော်ဒါနများကို လှူဒါန်းသင့်သည်။ ထိုအရာတို့ကြောင့် ပရေတသည် ကျေနပ်ပျော်ရွှင်လာမည်။

Verse 15

भोजना नि तिलांश्चैव उदकुम्भांस्त्रयोदश / मुद्रिकां वस्त्रयुग्मञ्च तया याति परां गतिम्

အစာပူဇော်ခြင်း၊ နှမ်းစေ့များ၊ ရေအိုးတစ်ဆယ့်သုံးလုံး၊ ဒင်္ဂါးတစ်ပြား (ဒါန/အခ) နှင့် အဝတ်တစ်စုံ—ဤသတ်မှတ်ထားသော ဒါနနှင့် ကర్మကိစ္စများအားဖြင့် ကွယ်လွန်သူသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဂတိသို့ ရောက်သည်။

Verse 16

यो ऽश्वं नावं गजं वापि ब्राह्मणे प्रतिपादयेत् / स महिम्नो ऽनुसारेण तत्तत्सुखमुपाश्नुते

ဗြာဟ္မဏာထံသို့ မြင်း၊ လှေ သို့မဟုတ် ဆင်တောင် လှူဒါန်းသူသည် ထိုလှူဒါန်းမှု၏ မဟိမအတိုင်း သင့်လျော်သော သုခကို ဖလအဖြစ် ခံစားရ၏။

Verse 17

नानालोकान् विचरति महिषीञ्च ददाति यः / यमपुत्त्रस्य या माता महिषी सुगतिप्रदा

သေပြီးနောက် လောကအမျိုးမျိုးကို လှည့်လည်ရသူအတွက်၊ သတ်မှတ်ထားသော ရိတုအတိုင်း မဟိသီ (ကျွဲမ) ကို လှူဒါန်းလျှင်၊ ယမ၏သား၏ မိခင်ဟု သတ်မှတ်ခံရသော ထိုကျွဲမသည် ကောင်းမွန်သော ခရီးလမ်းနှင့် သုဂတိကို ပေးတတ်၏။

Verse 18

ताम्बूलं कुसुमं देयं याम्यानां हर्षवर्धनम् / तेन सम्प्रीणिताः सर्वे तस्मिन् क्लेशं न कुर्वते

ယမ၏အမှုထမ်းတို့၏ ပျော်ရွှင်မှုကို တိုးပွားစေသော တမ္ဗူလ (ကွမ်းရွက်) နှင့် ပန်းတို့ကို ပူဇော်သင့်၏။ ထိုသို့ အားလုံးကို စိတ်ကျေနပ်စေသော်၊ ထိုလမ်းခရီး၌ သေသူအား ဒုက္ခမပေးကြ။

Verse 19

गो-भू-तिल-हिरण्यानि दानान्याहुः स्वशक्तितः

ကိုယ့်စွမ်းအားအတိုင်း နွား၊ မြေ၊ နှမ်းစေ့နှင့် ရွှေတို့ကို လှူဒါန်းရမည်ဟု ပညာရှိတို့က ဆိုကြ၏။

Verse 20

मृतोद्देशेन यो यद्याज्जलपात्रञ्च मृन्मयम् / उदपात्रसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

သေသူကို ဥဒ္ဒေသပြု၍ မြေထည်ရေခွက်တစ်လုံးတောင် လှူဒါန်းသူသည် လူသားဖြစ်စေကာမူ ရေခွက်တစ်ထောင် လှူသကဲ့သို့သော ဖလကို ရရှိ၏။

Verse 21

यमदूता महारौद्राः करालाः कृष्णपिङ्गलाः / न भीषयन्ति तं याम्या वस्त्रदाने कृते सति

ယမ၏တမန်တို့သည် အလွန်ကြမ်းတမ်း၍ ပါးစပ်ကျယ်ဟပြီး မျက်လုံးအညိုမဲရောင်ရှိကြသော်လည်း အဝတ်အထည်ကို သဒ္ဓါဖြင့် မှန်ကန်စွာ လှူဒါန်းပြီးသူကို ယမလမ်းခရီး၌ မကြောက်မက်စေကြ။

Verse 22

मार्गे हि गच्छमानस्तु तृष्णार्तः श्रमपीडितः / घटान्नदानयोगेन सुखी भवति निश्चितम्

လမ်းခရီး၌ သွားလာစဉ် ရေငတ်၍ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကာ ဒုက္ခရောက်သူသည် အိုးထဲတွင် ရေနှင့် အစာကို လှူဒါန်းသော ကုသိုလ်ကြောင့် အမှန်တကယ် ချမ်းသာပျော်ရွှင်လာသည်။

Verse 23

शय्या दक्षिणया युक्ता आयुधाम्बरसंयुता / हैमश्रीपतिना युक्ता देया विप्राय शर्मणे / तथा प्रेतत्वमुक्तो ऽसौ मोदते सह दैवतैः

ဒက္ခိဏာအဖြစ် အိပ်ရာကို ဗြာဟ္မဏ်တစ်ဦးအား ပေးလှူရမည်။ လက်နက်နှင့် အဝတ်အထည်တို့ကိုလည်း တွဲဖက်၍၊ ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်သော သြရီပတိ (ဗိဿနု) ရုပ်တုကိုပါ ပူးတွဲ၍ ငြိမ်းချမ်းခြင်းအတွက် လှူဒါန်းရမည်။ ထိုသို့ပြုလျှင် သေဆုံးသူသည် ပရేతအဖြစ်မှ လွတ်မြောက်ကာ နတ်တို့နှင့်အတူ ပျော်မြူးလေသည်။

Verse 24

एतत् ते कथितं तार्क्ष्य दानमन्त्येष्टिकर्मजम् / अधुना कथयिष्ये ऽहमन्यदेहप्रवेशनम्

အို တာရ္ක්ෂျ (ဂရုဍ)၊ အန္တျေဋ္ဌိ (သင်္ဂြိုဟ်ပူဇော်) ကర్మနှင့် ဆက်နွယ်သော လှူဒါန်းမှုကို သင့်အား ငါရှင်းပြပြီးပြီ။ ယခုမှစ၍ ဝိညာဉ်၏ အခြားကိုယ်ခန္ဓာသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကို ငါဖော်ပြမည်။

Verse 25

जातस्य मृत्युलोके वै प्राणिनो मरणं ध्रुवम् / मृतिः कुर्यात् स्वधर्मेण यास्यतश्च परन्तप

ဤမရဏလောက၌ မွေးဖွားလာသော သတ္တဝါတို့အတွက် သေခြင်းသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အို ရန်သူကိုလောင်ကျွမ်းစေသူ၊ ထွက်ခွာသွားရာတွင် ကိုယ်ပိုင်ဓမ္မကို လိုက်နာကာ သေခြင်းကို ရင်ဆိုင်သင့်သည်။

Verse 26

पूर्वकाले मृतानाञ्च प्राणिनाञ्च खगेश्वर / सूक्ष्मोभूत्वा त्वसौ वायुर्निर्गच्छत्यास्यमण्डलात्

ရှေးကာလ၌၊ ငှက်တို့၏အရှင် ဂရုဍာရေ၊ သေသူတို့နှင့် အသက်ရှိသတ္တဝါတို့အတွက် အသက်ရှင်လေ (ဝါယု) သည် အလွန်သိမ်မွေ့လာကာ ပါးစပ်အဝန်းမှ ထွက်ခွာသွားသည်။

Verse 27

नवद्वारै रोमभिश्च जनानां तालुरन्ध्रके / पापिष्ठानामपानेन जीवो निष्क्रामति ध्रुवम्

သာမန်လူတို့အတွက် ဇီဝ (အသက်ဝိညာဉ်) သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ တံခါးကိုးပေါက်မှ ထွက်သကဲ့သို့ အမွှေးပေါက်များမှလည်း ထွက်နိုင်ပြီး၊ ပါးစပ်အပေါ်ခေါင် (တားလု) ရှိ အပေါက်မှလည်း ထွက်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် အပြစ်အလွန်ကြီးသူတို့အတွက် ဇီဝသည် အပာန (အောက်လမ်းကြောင်း) မှ မလွဲမသွေ ထွက်သွားသည်။

Verse 28

शरीरञ्च पतेत् पश्चान्निर्गते मरुतीश्वरे / वाताहतः पतत्येव निराधारो यथा द्रुमः

အသက်လေတို့၏အရှင် ထွက်ခွာသွားသောအခါ ကိုယ်ခန္ဓာသည် နောက်တစ်ခါ လဲကျသွားသည်။ လေတိုက်ထိခိုက်၍ အထောက်အကူမရှိသကဲ့သို့ သစ်ပင်တစ်ပင်လို လဲကျသွား၏။

Verse 29

पृथिव्यां लीयते पृथ्वी आपश्चैव तथाप्सु च / तेजस्तेजसि लीयते समीरणः समीरणे / आकाशे च तथा काशः सर्वव्यापी च शङ्करे

မြေဓာတ်သည် မြေထဲသို့ ပြန်လည်လျော်ဝင်သွားပြီး၊ ရေဓာတ်လည်း ရေထဲသို့ ထိုနည်းတူ လျော်ဝင်သည်။ မီးဓာတ်သည် မီးထဲသို့ စုပ်ယူခံရပြီး၊ လေသည် လေထဲသို့ ပြန်ဝင်သည်။ ထိုနည်းတူ အတွင်းရောင်ခြည်သည် အာကာသထဲသို့ လျော်ဝင်၍၊ အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသော သဘောတရားသည် သင်္ကရ (ရှီဝ) ထံ၌ နားရပ်သည်။

Verse 30

तत्र कामस्तथा क्रोधः काये पञ्चेन्द्रियाणि च / एते तार्क्ष्य समाख्याता देहे तिष्ठन्ति तस्कराः

ထိုနေရာ၌ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ကာမ (လိုချင်တပ်မက်မှု) နှင့် က்ரောဓ (ဒေါသ) တို့ရှိပြီး၊ အာရုံငါးပါးလည်း ရှိသည်။ ဤတို့ကို တာရ္က္ရှျ (ဂရုဍာ) ရေ၊ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါအတွင်း နေထိုင်သော “သူခိုးများ” ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 31

कामः क्रोधो ह्यहङ्कारो मनस्तत्रैव नायकः / संहारकश्च कालो ऽयं पुण्यपापसमन्वितः

တဏ္ဟာ၊ ဒေါသ၊ အဟင်္ကာရ တို့သည် ထိုနေရာ၌ ရှိကြပြီး စိတ်တစ်ခုတည်းက သူတို့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ကာလ (အချိန်) သည် ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်တို့နှင့် တွဲလျက် ဖျက်ဆီးသူဖြစ်၏။

Verse 32

जगतश्च स्वरूपन्तु निर्मितं स्वेन कर्मणा / पुनर्देहान्तरं याति सुकृतैर्दुष्कृतैर्नरः

လောကကို ခံစားမြင်တွေ့ရသော ပုံသဏ္ဌာန်သည် ကိုယ်တိုင်၏ ကမ္မကြောင့်ပင် ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်သည်။ လူသည် ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်အလိုက် နောက်တစ်ကိုယ်သို့ ထပ်မံဝင်ရောက်၏။

Verse 33

पञ्चेन्द्रियसमायुक्तं सकलैर्विष्यैः सह / प्रविशेत् स नवं देहं गृहे दग्धे यथा गृही

အင်္ဒြိယငါးပါးနှင့် ၎င်းတို့၏ အာရုံဝတ္ထုများနှင့်တကွ ပြည့်စုံသော ဇီဝသည် ကိုယ်သစ်တစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်၏။ မီးလောင်သွားသော အိမ်ကို စွန့်၍ အိမ်ရှင်က အခြားအိမ်သို့ ဝင်သကဲ့သို့ပင်။

Verse 34

शरीरे ये समासीना सम्भवेत् सर्वधातवः / षाट्कौशिको ह्ययं कायो माता पित्रोश्च धातवः

ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း နေထိုင်သော ကိုယ်အင်္ဂါဓာတ်များ အားလုံးသည် ထိုနေရာ၌ပင် အသားအရေ၊ ဓာတ်တစ်စုံတစ်ရာအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာ၏။ အမှန်တကယ် ဤကိုယ်သည် အလွှာခြောက်ပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး မိခင်နှင့် ဖခင်၏ အနှစ်သာရဓာတ်များမှ ဆင်းသက်လာ၏။

Verse 35

सम्भवेयुस्तथा तार्क्ष्य सर्वे वाताश्च देहिनाम् / मूत्रं पुरीषं तद्योगा ये चान्ये व्याधयस्तथा

ထို့ကြောင့် အို တာရ္က္ရှျ (ဂရုဍ)၊ သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်အတွင်းရှိ ဝါယုများ အားလုံး ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထို့အတူ ဆီးနှင့် မစင်၊ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစည်းမှုနှင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများ၊ ထို့ပြင် အခြားရောဂါများလည်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

Verse 36

अस्थि शुक्रं तथा स्नायुः देहेन सह दह्यते / एष ते कथितस्तार्क्ष्य विनाशः सर्वदेहिनाम्

အရိုး၊ သုတ်ရည်နှင့် အကြောတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်နှင့်အတူ လောင်ကျွမ်းကြကုန်၏။ အို တာ့ခ်ရှ (ဂဠုန်)၊ ဤသည်ကား ခန္ဓာရှိသတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ ပျက်စီးခြင်းအကြောင်း ငါဟောကြားခဲ့သတည်း။

Verse 37

कथयामि पुनस्तेषां शरीरञ्च यथा भवेत् / एकस्तम्भं स्नायुबद्धं स्थूणाद्वयसमुद्धृतम्

၎င်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ငါထပ်မံဟောကြားအံ့။ ၎င်းသည် တိုင်တစ်တိုင်ကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး အကြောတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကာ တိုင်နှစ်တိုင်ကြားတွင် ထောင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 38

इन्द्रियैश्च समायुक्तं नवद्वारं शरीरकम् / विषयैश्च समाक्रान्तं काम-क्रोधसमाकुलम्

အာရုံများနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော ဤခန္ဓာကိုယ်သည် 'တံခါးကိုးပေါက်' ရှိသော အိမ်ဖြစ်၏။ ၎င်းသည် အာရုံဝတ္ထုတို့၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံရပြီး တပ်မက်ခြင်းနှင့် အမျက်ဒေါသတို့ကြောင့် ပူလောင်ရ၏။

Verse 39

राग-द्वेषसमाकीर्णं तृष्णादुर्गसुदुस्तरम् / लोभजालसमायुक्तं पुरं पुरुषसंज्ञितम्

တွယ်တာခြင်းနှင့် မုန်းတီးခြင်းတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး ဖြတ်ကျော်ရန်ခက်ခဲသော တပ်မက်ခြင်းတည်းဟူသော ခံတပ်ဖြစ်ကာ လောဘပိုက်ကွန်ဖြင့် ဖွဲ့နှောင်ထားသော ဤ 'မြို့' ကို ပုဂ္ဂိုလ် (Purusha) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

Verse 40

एतद्गुणसमायुक्तं शरीरं सर्वदेहिनाम् / तिष्ठन्ति देवताः सर्वा भुवनानि चतुर्दश

ခန္ဓာရှိသတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ ဤခန္ဓာကိုယ်သည် ဤဂုဏ်အရည်အသွေးများနှင့် ပြည့်စုံ၏။ ၎င်းအထဲတွင် နတ်ဒေဝါအပေါင်းနှင့်တကွ ဤလောကတစ်ဆယ့်လေးပါးတို့သည် တည်ရှိနေကြကုန်၏။

Verse 41

आत्मानं ये न जानन्ति ते नराः पशवः स्मृताः / एवमेतन्मयाख्यातं शरीरं ते चतुर्विधम्

အတ္တ (ကိုယ်တိုင်၏အမှန်တရား) ကို မသိသူတို့သည် တိရစ္ဆာန်ကဲ့သို့ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ငါသည် သင်အား ကာယသည် အမျိုးလေးပါးရှိကြောင်း ရှင်းပြပြီးပြီ။

Verse 42

चतुरशीतिलक्षाणि निर्मिता योनयः पुरा / उद्भिज्जाः स्वेदजाश्चैव अण्डजाश्च जरायुजाः

ရှေးကာလ၌ ယောနိ (မွေးဖွားရာပုံစံ) ၈၄ လက္ခကို ဖန်ဆင်းခဲ့ကြသည်။ အပင်ပေါက်မွေး (ဥဒ္ဘိဇ္ဇ), ချွေးနှင့်စိုစွတ်မှုမှ မွေး (ဆွေဒဇ), ဥမှ မွေး (အဏ္ဍဇ), နှင့် မိခင်ဝမ်းမှ မွေး (ဇရာယုဇ) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

Verse 43

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोहं त्वयानघ

အပြစ်ကင်းသူရေ၊ သင်မေးမြန်းသကဲ့သို့ ငါသည် အရာအားလုံးကို သင်အား ပြောကြားရှင်းလင်းပြီးပြီ။