Adhyaya 8
Moksha Sadhana PrakaranaAdhyaya 817 Verses

Adhyaya 8

Hymns to Nārāyaṇa: Humility, Bhakti, Yoga, and the Guṇas

ယဇ္ဈပူဇော်မှု ပြီးဆုံးပြီး မိန့်ခွန်းအဆက်အနွယ် ပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် ဇာတ်လမ်းသည် စတုတ္တရ (stotra) အစဉ်သို့ ပြောင်းလဲသည်။ မိတြာ (ငှက်တို့၏အရှင်) သည် နာရာယဏ ကို စကြဝဠာ၏ အရင်းအမြစ်ဟု ချီးမွမ်းကာ မိမိ၏ မသိမှုကို ဝန်ခံပြီး ဒေဝတားနှင့် ရှင်သန်ဋ္ဌာနရှိ ရိရှီများတောင် ဝါစုဒေဝ ကို အပြည့်အဝ မသိနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ မိတြာ တိတ်ဆိတ်ပြီးနောက် တာရာ သည် အလိုဆန္ဒကပ်လျက်မှုကို စွန့်ပြီး ဗိဿဏု အခြေခံ သာသနာကထာကို နားထောင်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်ပြောကြားခြင်းတွင် တစ်စိတ်တစ်လုံး တည်မြဲသော ဘက္တများ၏ အခြေအနေကို ချီးမွမ်းသည်။ ကြောက်မက်ဖွယ် အခြေအနေသို့ ကျရောက်သူအတွက် ကာကွယ်ပန်ကြားချက် ထွက်ပေါ်ပြီး နိရ္ရတိ သည် ယောဂ၊ ဘက္တိ၊ သုစရိတသူများကို ဝန်ဆောင်ခြင်း၊ ဝိရာဂျနှင့် တွဲဖက်သော ဉာဏ်တို့က အမြင့်ဆုံး ဂတိသို့ ခေါ်ဆောင်ကြောင်း သင်ကြားသည်။ ဗိဿဏု ဘက္တများအတွက် စိတ်ထိန်းချုပ်မှုတစ်ခုတည်းကို အင်အားကြီးဟု ချီးကျူးသည်။ ပြဝါဟျ သည် ဥတ္တမရှ္လိုက ကထာနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းကို လွတ်မြောက်စေသော “အမృతဆေး” ဟု ထပ်မံအတည်ပြုကာ အခြေအနေတူညီမှုနှင့် မိတ်ဖက်မှုအကြောင်းလည်း ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ပရဇညာမှ ပေါ်ထွန်းသော ဂုဏ်သဘောပုံရိပ်များအဖြစ် ကိုဏာဓိပ၊ နိရ္ရတိ၊ ပြာဝဟီ၊ ပြဝဟပရိယာ တို့ကို စာရင်းပြုသည်။ နောက်ဆုံး အနန္တရ နောက်က မွေးဖွားသော ဝိဿဝက္စေန သည် ဟရီ ကို စတုတ္တရဖြင့် ချီးမွမ်းကာ မတည်မငြိမ်မရှိသော ဘက္တိ၊ ဂုရုပရမ္ပရာကို ပရဟ္မာအထိ ရိုးသားစွာ ကိုးကွယ်ခြင်း၊ သက်ရှိအပေါင်း (တုလစီ အပါအဝင်) အပေါ် ကရုဏာထားခြင်းတို့ကို သင်ကြားသည်။ ဂရုဍ သည် မိမိ၏ နိမ့်ကျမှုကို ဝန်ခံကာ သခင်ရှေ့တွင် တိတ်ဆိတ်စွာ အဆုံးသတ်ပြီး နောက်တစ်ဆင့် သာသနာဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုအတွက် ဘက္တိသဘောကို တည်ဆောက်သည်။

Shlokas

Verse 1

नाम सप्तमो ऽध्यायः क्रतोरनन्तरं जातो मित्रो (श्रो) नाम खगेश्वर / नारायणं जगद्योनिं स्तोतुं समुपचक्रमे

ကရတု (ယဇ်) ပြီးနောက် အခန်းခုနစ်မြောက် ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထို့နောက် “မိတ္တရ” ဟု ခေါ်ကြသည့် ငှက်တို့၏ အရှင်သည် စကြဝဠာ၏ မူလအမြစ်ဖြစ်သော နာရာယဏကို ချီးမွမ်းရန် စတင်လေ၏။

Verse 2

मित्र उवाच / नतोस्म्यज्ञस्त्वच्चरणारविन्दं भवच्छिदं स्वस्त्ययनं भवच्छिदे / वेद स्वयं भगवान्वासुदेवो नाहं नाग्निर्न त्रिदेवा मुनीन्द्राः

မိတ္တရက ပြောသည်။ «အကျွန်ုပ်သည် မသိနားမလည်သူဖြစ်သော်လည်း သင်၏ ခြေတော်ကြာပန်းကို ဦးညွှတ်ပါ၏—သံသရာဖြစ်ပေါ်မှုကို ဖြတ်တောက်ပေးသူ၊ မောက္ခကို ရှာဖွေသူအတွက် မင်္ဂလာအာရုံအဖြစ် တည်သောသူ။ အမှန်တကယ် အပြည့်အစုံကို သိသူမှာ ဘဂဝန် ဝါစုဒေဝသာ ဖြစ်၏; အကျွန်ုပ်မဟုတ်၊ အဂ္ဂနိမဟုတ်၊ တိဒေဝမဟုတ်၊ မုနိဧန္ဒြာတို့တောင် မဟုတ်»။

Verse 3

अथापरे भागवतप्रधाना यदा न जानीयुरथापरे कुतः / मां पाहि नित्यं परतोप्यधीश विश्वामित्रान्न्यून एवेति नित्यम् / अहं पर्जन्यार्द्विगुण एव नित्यमतो मम स्तवने नास्ति शक्तिः

«ဘဂဝန်ကို အဓိကထားသော ဘက္တိရှင်အချို့က သင်ကို နားလည်နိုင်ကောင်းနားလည်နိုင်၏; သို့သော် သူတို့တောင် မသိလျှင် အခြားသူတို့က ဘယ်လို သိနိုင်မည်နည်း။ အမြဲကာကွယ်ပါ၊ အရာအားလုံးထက် လွန်မြတ်သော အရှင်။ အမှန်တကယ် အကျွန်ုပ်သည် ဝိශ්ဝာမိတ္တရထက်တောင် အမြဲနိမ့်ပါ၏။ အကျွန်ုပ်သည် မိုးတိမ်၏ များပြားမှုနှင့် နှိုင်းလျှင် အစိတ်အပိုင်းသေးငယ်မျှသာ ဖြစ်သဖြင့် သင်ကို သင့်လျော်စွာ ချီးမွမ်းရန် အင်အားမရှိပါ»။

Verse 4

एवं स्तुत्वा हरिं मित्रस्तूष्णीमास तदा खग / तदनन्तरजा तारा स्तोतुं समुपचक्रमे

ဤသို့ ဟရိကို ချီးမွမ်းပြီးနောက် မိတ္တရ (ခဂ—ငှက်) သည် ထိုအခါ တိတ်ဆိတ်နေ၏။ ထို့နောက်တွင် ထိုနောက်မွေးဖွားလာသော တာရာသည် ချီးမွမ်းခြင်းကို စတင်လေ၏။

Verse 5

तारोवाच अनन्येन तु भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् / त्वत्कृते त्यक्तकर्माणस्त्यक्तस्वजनबान्धवाः

တာရာက ပြောသည်။ မခွဲမခွာသော စိတ်ဖြင့် ခိုင်မာသော ဘက္တိကို ပြုလုပ်သူတို့သည်—သင်၏အတွက်ကြောင့် လောကီကိစ္စများကို စွန့်လွှတ်ကာ ကိုယ့်ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့အပေါ် ချိတ်ဆက်မှုကိုပါ ပယ်ဖျက်သူတို့ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 6

त्वदाश्रयां कथां श्रुत्वा (दृष्ट्वा) शृण्वन्ति कथयन्ति च / तथैते साधवो विष्णो सर्वसंगविवर्जिताः

သင်၌ အခြေခံသော သန့်ရှင်းသော ကထာကို ကြားပြီး (သို့) မြင်ပြီးနောက်၊ သူတို့သည် နားထောင်ကြသကဲ့သို့ ပြန်လည် ပြောကြားလည်း ကြ၏။ ထို့ကြောင့် အို ဝိષ્ણု၊ ထိုသဒ္ဓါရှင် သာဓုတို့သည် လောကီချိတ်ဆက်မှု အားလုံးမှ လုံးဝကင်းလွတ်နေကြ၏။

Verse 7

तन्मध्ये पतितां पाहि सदा मित्रसमां प्रभो / तारानन्तरजः प्राह निरृतिश्च खगेश्वर

«ကြောက်မက်ဖွယ်ဒေသထဲသို့ ကျရောက်သွားသော သူမကို အရှင်ဘုရား၊ အမြဲ မိတ်ဆွေကဲ့သို့သော သူမကို ကာကွယ်ပေးပါ» ဟု တာရာနန္တရာဇ က ပြောကြား၏။ ထို့အတူ နိရ္ရတိလည်း ပြော၏၊ ငှက်တို့၏ အရှင် (ဂရုဍ) အို။

Verse 8

निरृतिरुवाच / योगेन त्वय्यर्पितया च भक्त्या संयान्ति लोकाः परमां गतिं च / आसेवया सर्वगुणाधिकानां ज्ञानेन वैराग्ययुतेनदवे

နိရ္ရတိ ပြောသည်– ယောဂနှင့် သင့်ထံ အပ်နှံထားသော ဘက္တိကြောင့် သတ္တဝါတို့သည် အမြင့်ဆုံးသော သွားရာကို ရောက်ကြ၏။ သီလဂုဏ် အပြည့်အစုံဖြင့် ထူးချွန်သူတို့ကို ဆည်းကပ်ခြင်းနှင့် ဗဟုသုတကို ဝိရာဂျ (ကင်းလွတ်ခြင်း) နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့် သူတို့သည် ဒေဝတမဟာအခြေအနေသို့ ရောက်ကြ၏။

Verse 9

चित्तस्य निग्रहेणैव विष्णोर्यान्ति परं पदम् / अतो मां पाहि दयया सदा तारासमं प्रभो / तदनन्तरजा स्तोतुं प्रावही तं प्रचक्रमे

စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်းသာဖြင့်ပင် ဗိဿဏု၏ ဘက္တတို့သည် အမြင့်ဆုံးသော အဘိုဒ်သို့ ရောက်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် အရှင်ဘုရား၊ ကြယ်များကဲ့သို့ တောက်ပသော အရှင်၊ ကရုဏာဖြင့် ကျွန်မကို အမြဲ ကာကွယ်ပါ။ ထို့နောက် ချက်ချင်းပင် သူမသည် ထိုသခင်ကို ချီးမွမ်းရန် စတင်ကာ ထိုစတုတ္တရကို စတင်ရွတ်ဆိုလေ၏။

Verse 10

प्रवाह्युवाच / सुताः प्रसंगेन भवन्ति वीर्यात्तव प्रसादात्परमाः सम्पदश्च / या ह्युत्तमश्लोकरसायनाः कथास्तत्सेवनादास्त्वपवर्गवर्त्मनि

ပရဝါဟျာ ပြောသည်– သင်နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့် သားတို့သည် အမှန်တကယ်သော သတ္တိဗီရိယကို ရရှိကြပြီး၊ သင်၏ ကရုဏာ-ကျေးဇူးကြောင့် အမြင့်ဆုံးသော စည်းစိမ်များ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ဥတ္တမရှ္လိုက (အမြင့်မြတ်သော သခင်) ၏ ကထာများသည် အမృత-ဆေးဝါးကဲ့သို့ ဖြစ်၍၊ ထိုကထာတို့ကို နားထောင်ကာ ဆည်းကပ်ခြင်းကြောင့် လွတ်မြောက်ခြင်းသို့ ဦးတည်သော လမ်းပေါ်၌ တည်မြဲလာကြ၏။

Verse 11

भक्तिर्भवेत्सर्वदा देवदेव सदाप्यहं निरृतेः साम्यमेव / सहर्भाष्यकोमित्रः त्कयीतारः प्रकीर्तिताः

ဒေဝဒေဝ (ဘုရားတို့၏ ဘုရား) ထံ၌ ဘက္တိသည် အမြဲရှိပါစေ။ ထိုသို့ရှိသော်လည်း နိရ္ရတိနှင့် တူညီသော အခြေအနေတစ်ရပ်သာ ရောက်သည်ဟု ဆိုနိုင်၏။ “စကားအဖော်” နှင့် “ပေါင်းဖော်မိတ်ဆွေ” ဟူသောသူတို့ကို ထိုသို့ ခေါ်ဆိုကြ၏။

Verse 12

कोणाधिपो निरृतिश्च प्रावही प्रवहप्रिया / चत्वार एते पर्जन्यात्त्रिगुणाः परिकीर्तिताः

ကိုဏာဓိပနှင့် နိရ္ရတိ၊ ထို့ပြင် ပ္ရာဝဟီ နှင့် ပ္ရာဝဟပရိယာ—ဤလေးပါးကို မိုးကိုဆောင်သော ပရ္ဇညာမှ ပေါ်ထွန်းလာသည့် တြိဂုဏ (ဂုဏသုံးပါး) ဟူ၍ ဆိုကြသည်။

Verse 13

तदनन्तरजान्वक्ष्ये ताञ्छृणु त्वं खगेश्वर / प्रवाहभार्यानन्तरजो विष्वक्सेनोथपार्षदः / वायुपुत्रो महाभागः हरिं स्तोतुं प्रचक्रमे

ထို့နောက် မွေးဖွားလာသူကို ငါဖော်ပြမည်—နားထောင်ပါ၊ ငှက်တို့၏အရှင် ဂရုဍာ။ ထို့နောက် ပ္ရာဝဟာ (သူ၏ဇနီး) မှ အနန္တရနောက်တွင် မွေးဖွားသော ဘုရား၏ပါရ္သဒ ဗိဿဝက္စေန၊ ထိုမဟာဘဂ္ဂ ဝါယုပုတ্ৰသည် ဟရီ (ဗိဿဏု) ကို ချီးမွမ်းသီဆိုရန် စတင်하였다။

Verse 14

विष्वक्सेन उवाच / भगवान्मोक्षदः कृष्णः पूर्णानन्दो सदायदि / यदि स्यात्परमा भक्तिर्ह्य परोक्षत्वसाधना

ဗိဿဝက္စေနက ဆိုသည်—မောက္ခပေးသော ကృష్ణ၊ ပြည့်စုံသော အာနန္ဒဖြစ်တော်မူသည့် ဘုရားသခင်ကို အမြဲတမ်း အားထားစွဲမြဲလျှင်၊ အမြင့်ဆုံး ဘက္တိ ပေါ်ထွန်းလာကာ၊ ထိုသည်ပင် တိုက်ရိုက်သိမြင်ခြင်း (အပရောက္ခ) သို့ ရောက်စေသော နည်းလမ်း ဖြစ်၏။

Verse 15

तथा स्वगुरुमारभ्य ब्रह्मान्तेषु च साधुषु / तद्योग्यतानुसारेण भक्तिर्निष्कपटा यदि

ထိုနည်းတူ မိမိ၏ ဂုရုမှ စ၍ ဘြဟ္မာအထိနှင့် သာဓုတို့အပေါ်တွင်၊ တစ်ဦးချင်း၏ သင့်လျော်မှုအတိုင်း လိမ်လည်မှုမရှိသော ဘက္တိကို ဆက်ကပ်နိုင်လျှင်၊ ထိုဘက္တိသည် ဓမ္မအာနိသင်ဖြစ်စေသည်။

Verse 16

तुलस्यादिषु जीवेषु यदि स्यात्प्रीतिरण्डज / संस्मृतिश्च तदा नाशी भूयादेव न संशयः

အဏ္ဍဇ (ဂရုဍာ) ရေ—တုလစီ စသည့် အသက်ရှိသတ္တဝါတို့အပေါ် ချစ်ခင်သော ဘက္တိ ရှိပြီး၊ (ဘုရားနှင့် ဓမ္မကို) သတိရခြင်းလည်း ရှိလျှင်၊ အပြစ်ဖျက်သမားသည် မလွဲမသွေ ပေါ်ထွန်းမည်—သံသယမရှိ။

Verse 17

एवं स्तुत्त्वा महाभागो विष्वक्से नो महाप्रभो / तूष्णीं बभूव गरुड प्राञ्जलिर्नम्रकन्धरः / मित्रादहं न्यून एव नात्र कार्या विचारणा

ဤသို့ မဟာပရဘု ဝိශ්ဝက္စေန ကို ချီးမွမ်းပြီးနောက်၊ မဟာဘုန်းရှိသော ဂရုဍသည် လက်အုပ်ချီ၍ လည်ပင်းငုံ့ကာ တိတ်ဆိတ်နေ၏။ ထိုစိတ်တွင်—«မိတ်ဆွေဖြစ်သော သခင်တော်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ငါသည် အမှန်တကယ် နိမ့်ပါး၏; ဤအကြောင်းကို ထပ်မံ စဉ်းစားရန် မလို» ဟု ထင်၏။

Frequently Asked Questions

The chapter presents them as complementary: devotion to Viṣṇu is central, while knowledge joined with dispassion is listed alongside yoga and service to the virtuous as a route to the divine state. The implied model is integrative—bhakti stabilizes and purifies, while jñāna–vairāgya clarifies and detaches, together orienting the practitioner toward mokṣa.

Nirṛti’s statement highlights citta-nirodha as a direct means because devotion naturally gathers the mind; when the mind is restrained and fixed on Viṣṇu, attachment loosens and the path to the supreme abode becomes accessible. The text frames this not as mere technique but as devotion-powered discipline.

Viṣvaksena teaches a graded, sincere (without deceit) offering of devotion according to worthiness, reflecting a Purāṇic ethic of honoring spiritual authority and the sacred lineage. This frames bhakti as socially and cosmologically ordered—rooted in guru-sevā and extending to the highest cosmic teacher figures—while remaining ultimately directed toward Hari.

The verse links remembrance and affectionate regard (including toward sacred beings like Tulasi) with the arising of a ‘destroyer of sin’—i.e., purification through dhārmic devotion. It indicates bhakti expressed through reverence to Viṣṇu’s sacred associates/symbols and compassionate conduct, making devotion ethical and embodied rather than purely internal.