
Worship (Pūjā): Vajra-nābha Maṇḍala Construction, Lotus-Seat Design, and Vaiṣṇava Nyāsa
ခန္ဓာ ၁ ၏ အာစာရအခြေပြု သင်ကြားမှုကို ဆက်လက်၍ ဟရိသည် ပူဇော်ပွဲစနစ်တကျ အပြည့်အစုံကို ဖော်ပြသည်။ အစမှာ ရေချိုးသန့်စင်ခြင်းမှ စ၍ မြေပြင်မဏ္ဍပ တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အရောင်ငါးမျိုးမှုန့်ဖြင့် ဝဇ္ရ-နာဘ မဏ္ဍလကို ရေးဆွဲခြင်းအထိ ဆက်သွားသည်။ အခန်းတွင် တိုင်းတာထားသော ဂျီဩမေတြီအဆင့်များ—အပိုင်း ၁၆ ခွဲပုံစံ၊ လမ်းညွှန်ကြိုး/မျဉ်းများ အသုံးပြုခြင်း၊ မျဉ်းများဆုံရာ “နာဘ” အလယ်ချက် သတ်မှတ်ခြင်း၊ အစဉ်လိုက် လှည့်ပတ်၍ အချက်အလယ်နှင့် အလယ်ပိုင်းနေရာများ ဖန်တီးခြင်း—ကို တစ်ဆင့်ချင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ကြာပန်းအာသန တည်ဆောက်ပုံ—ကေသရ၊ အတွင်းပိုင်းခွဲခြားမှု၊ ပွင့်ဖတ်များ—နှင့် တံခါးအချိုးအစား၊ အလှဆင်ပုံကို သတ်မှတ်သည်။ အရောင်သဘောတရားမှာ အလယ်ပိုင်း အဝါ၊ ကေသရ အရောင်စုံ၊ အတွင်း အပြာ၊ ပွင့်ဖတ် အမှောင်ရောင်၊ အနက်ဖြည့်ပြီး အဖြူမျဉ်း/တံခါးများဟု ထင်ရှားသည်။ မဏ္ဍလ ပြီးစီးပြီးနောက် နျာသဖြင့် အတွင်းသို့ ပြောင်းကာ ဝိෂ္ဏုကို နှလုံး၌၊ သင်္ကရ္ရှဏကို လည်ချောင်း၌၊ ပရဒျုမ္နကို ခေါင်းပေါ်၌၊ အနိရုဒ္ဓကို ရှိခါ၌ တင်သွင်းပြီး၊ ဗြဟ္မာနှင့် သြရီဓရကို ကိုယ်အင်္ဂါနှင့် လက်များတွင် တင်သွင်းသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဦးတည်ရာများနှင့် ထောင့်များအလိုက် နေရာချကာ အနံ့သာနှင့် ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ပူဇော်ခြင်းက အမြင့်ဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်စေသည်ဟု ဆိုပြီး နောက်အခန်းများအတွက် အကျင့်ပညာနှင့် ဘက္တိတိုးတက်မှုကို ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Verse 1
पूजनं नाम सप्तमो ऽध्यायः हरिरुवाच / भूमिष्ठे मण्डपे स्नात्वा मण्डले विष्णुमर्चयेत् / पञ्चरङ्गिकचूर्णेन वज्रनाभं तु मण्डलम्
ဟရိက မိန့်တော်မူသည်—«ဤသည် ‘ပူဇန’ ဟူသော အခန်းဖြစ်၏။ ရေချိုးပြီးနောက် မြေပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသော မဏ္ဍပအတွင်း မဏ္ဍလ၌ ဗိဿနုကို အာရ္ချနာပြုရမည်။ အရောင်ငါးမျိုးမှုန့်ဖြင့် ‘ဝဇ္ရနာဘ’ မဏ္ဍလကို ဖန်တီးရမည်»။
Verse 2
षोडशैः कोष्ठकैस्तत्र संमितं रुद्र? कारयेत् / चतुर्थपञ्चकोणेषु सूत्रपातं तु कारयेत्
ထိုနေရာ၌ အပိုင်းခန်း (ကိုဋ္ဌက) ဆယ့်ခြောက်ခန်းဖြင့် တိတိကျကျ တိုင်းတာကာ ဖန်တီးရမည်။ ထို့ပြင် စတုတ္ထနှင့် ပဉ္စမ ထောင့်များတွင် တိုင်းတာညွှန်ကြိုး (သုတ်ရ) ကို ချထားစေရမည်။
Verse 3
कोणसूत्रादुभयतः कोणा ये तत्र संस्थिताः / तेषु चैव प्रकुर्वीत सूत्रपातं विचक्षणः
ထောင့်ညွှန်ကြိုး (ကိုဏသုတ်ရ) မှ နှစ်ဖက်လုံးတွင် ထိုနေရာ၌ တည်ရှိနေသော ထောင့်များအားလုံးပေါ်၌ပင် ကျွမ်းကျင်သူသည် သေချာစွာ တိုင်းတာညွှန်ကြိုးကို ချ၍ တင်ထားရမည်။
Verse 4
तदनन्तरकोणेषु एवमेव हि कारयेत् / प्रथमा नाभिरुद्दिष्टा मध्ये रेखाप्रसंगमे
ထို့နောက် အနီးကပ်ထောင့်များတွင်လည်း ထိုနည်းတူ ပြုလုပ်ရမည်။ ပထမအမှတ်(မျဉ်း)ကို အလယ်၌ မျဉ်းများဆုံရာနေရာတွင် «နာဘိ» ဟူ၍ ညွှန်ပြထားသည်။
Verse 5
अन्तरेषु च सर्वेषु अष्टौ चैव तुनाभयः / पूर्वमध्यमनाभि भ्यामथं सूत्रं तु भ्रामयेत्
အကြားအလပ်အားလုံးတွင် မျဉ်းရှစ်ခုရှိပြီး အလယ်ဗဟိုနာဘိလည်း ရှိသည်။ ထို့နောက် အရင်နာဘိနှင့် အလယ်နာဘိမှ စ၍ အစဉ်အတိုင်း ကြိုး(ချည်)ကို ပတ်လည်လှည့်ပတ်စေရာ၏။
Verse 6
अन्तरा स द्विजश्रेष्ठः पादोनं भ्रामयेद्धर ! / अनेन नाभिसूत्रस्य कर्णिकां भ्रामयेच्छिव !
အို ဓရာရေ၊ အလယ်အလပ်၌ နှစ်ကြိမ်မွေးမြတ်သူ (ဒွိဇ) အကောင်းဆုံးသော ပုရောဟိတ်သည် တစ်ပေမပြည့်သည့် အတိုင်းအတာဖြင့် လှည့်ပတ်စေရမည်။ ဤနည်းဖြင့် အို ရှိဝရေ၊ နာဘိကြိုး၏ အလယ်ကဏ္ဏိကာကို လှည့်ပတ်စေရမည်။
Verse 7
कर्णिकाया द्विभागेन केसराणि विचक्षणः / तदग्रेण सदा विद्वान्दलान्येव समालिखेत्
ပညာရှိကျွမ်းကျင်သူသည် ပန်း၏ အလယ်ကဏ္ဏိကာကို နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ ကေသရာ(ပန်းမွှေးတိုင်)များကို ရေးဆွဲရမည်။ ထို့၏ ထိပ်ဖျားဖြင့်လည်း ပညာရှိသည် ဒလ(ပန်းပွင့်အရွက်)များကို အမြဲတမ်း ဆက်လက်ရေးဆွဲရမည်။
Verse 8
सर्वेषु नाभिक्षेत्रषु मानेनानेन सुव्रत ! / पद्मानि तानि कुर्वीत देशिकः पर मार्थवित्
အို သုဝြတ(သီလကောင်း) ရေ၊ နာဘိကွင်းအလယ်များအားလုံးတွင် ဤအတိုင်းအတာအတိုင်းပင် အမြင့်ဆုံးသစ္စာကို သိသော ဒေသိက(ဆရာ) သည် ထိုပဒ္မပုံစံများ (ပဒ္မာသန) ကို ဖန်တီးရမည်။
Verse 9
आदिसूत्रविभागेन द्वाराणि परिकल्पयेत् / द्वारशोभां तथा तत्र तदर्धेन तु कल्पयेत्
အဓိကတိုင်းတာကြိုး၏ ခွဲခြားမှုအတိုင်း တံခါးပေါက်များကို စီမံခန့်ခွဲရမည်။ ထိုနေရာ၌ တံခါးအလှဆင်မှုကိုလည်း ထိုတိုင်းတာ၏ တစ်ဝက်အတိုင်း သတ်မှတ်ရမည်။
Verse 10
कर्णिकां पीतवर्णेन सितरक्तादिकेसरैः / अन्तरं नीलवर्णेन दलानि असितेन च
အလယ်ပိုင်း ကဏ္ဏိကာသည် အဝါရောင်ဖြစ်၏။ အမွှေးတိုင်များသည် အဖြူ၊ အနီ စသည့် အရောင်မျိုးစုံဖြစ်၏။ အတွင်းအကွာအဝေးသည် အပြာရောင်ဖြစ်ပြီး ပန်းချပ်များသည် အမဲရောင်ဖြစ်၏။
Verse 11
कृष्णवर्णेन रजसा चतुरश्रं प्रपूरयेत् / द्वाराणि शुक्लवर्णेन रेखाः पञ्च च मण्डले
အမဲရောင်မှုန့်ဖြင့် လေးထောင့်ပုံကို ပြည့်စုံအောင် ဖြည့်ရမည်။ မဏ္ဍလအတွင်း၌ တံခါးပေါက်များနှင့် မျဉ်းငါးကြောင်းကို အဖြူရောင်ဖြင့် ရေးဆွဲရမည်။
Verse 12
सिता रक्ता तथा पीता कृष्णा चैव यथाक्रमम् / कृत्वैव मण्डलञ्चादौ न्यासं कृत्वार्चयेद्धरिम्
အဖြူ၊ အနီ၊ အဝါ၊ အမဲကို အစဉ်လိုက်မှန်ကန်စွာ အသုံးပြု၍ အရင်ဆုံး မဏ္ဍလကို ရေးဆွဲရမည်။ ထို့နောက် နျာသ (nyāsa) ကို ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ဟရီဘုရားကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 13
हृन्मध्ये तु न्यसेद्विष्णुं कण्ठे सङ्कर्षणं तथा / प्रद्युम्नं शिरसि न्यस्य शिखायामनिरुद्धकम्
နှလုံးအလယ်၌ ဗိဿနုကို (စိတ်ဖြင့်) နျာသပြု၍ တင်ထားရမည်။ လည်ချောင်း၌ သင်္ကರ್ಷဏ (Saṅkarṣaṇa) ကိုလည်း ထားရမည်။ ခေါင်းပေါ်၌ ပရဒျုမ္န (Pradyumna) ကို တင်၍ ရှိခါ (śikhā) တွင် အနိရုဒ္ဓ (Aniruddha) ကို တင်ထားရမည်။
Verse 14
ब्रह्माणं सर्वगात्रेषु करयोः श्रीधरं तथा / अहं विष्णुरिति ध्यात्वा कर्णिकायां न्यसेद्धरिम्
«ငါသည် ဗိဿဏုဖြစ်၏» ဟု သမာဓိဖြင့် စိတ်တည်ကာ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအားလုံးတွင် ဘြဟ္မာကို နေရာချ၊ လက်နှစ်ဖက်တွင် သြီဓရကို နေရာချပြီး နောက်ဆုံးတွင် နှလုံးပဒ္မ၏ ကဏ္ဏိကာ၌ ဟရိကို တည်စေ။
Verse 15
न्यसेत्सङ्कर्षणं पूर्वे प्रद्युम्नं चैव दक्षिणे / अनिरुद्धं पश्चिमे च ब्रिह्माणं चोत्तरे न्यसेत्
အရှေ့ဘက်တွင် သင်္ကර්ရှဏကို နေရာချ၊ တောင်ဘက်တွင် ပရဒျုမ္နကို နေရာချ၊ အနောက်ဘက်တွင် အနိရုဒ္ဓကို နေရာချပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဘြဟ္မာကို နေရာချရမည်။
Verse 16
श्रीधरं रुद्रकोणेषु इन्द्रादीन्दिक्षु विन्यसेत् / ततो ऽभ्यर्च्य च गन्धाद्यैः प्राप्नुयात्परमं पदम्
ရုဒ္ရမုဒ်များ၌ သြီဓရကို နေရာချကာ၊ အင်္ဒြာနှင့် အခြား ဒိက္ပာလများ အုပ်စိုးသည့် ဒిశများ၌လည်း တည်စေ။ ထို့နောက် အနံ့သာ စသည်တို့ဖြင့် ပူဇော်အဘိဓာန်ပြုလျှင် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ပဒကို ရောက်နိုင်သည်။
It is laid out with measured geometry: sixteen compartments, guiding cords/lines placed from corners, and a central meeting-point identified as the ‘navel.’ The intermediate spaces and central hub are generated by ordered winding/rotation of the thread, after which lotus elements and doorways are proportionally added.
The lotus-seat functions as a stable iconographic and meditative support (āsana) for divine presence. By standardizing pericarp, stamens, and petals according to measure, the practitioner creates a ritually valid locus for invocation and sustained dhyāna.
Through nyāsa, Viṣṇu and the Vyūhas are installed in specific bodily loci (heart, throat, head, śikhā) and then mapped onto directions (east, south, west, north) and corners/guardian directions. This establishes a microcosm–macrocosm correspondence: the body becomes an internal maṇḍala that resonates with the external diagram.