Adhyaya 66
Śālagrāma–Sudarśana-Vyūha Nirūpaṇa, Tīrtha-Saṅgraha, Samvatsara-Nāma, and Mantra-Rakṣā
ဤအধ্যာယသည် အာစာရခဏ္ဍ၏ လက်တွေ့ကျသောသဘောကို ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ cakra-lakṣaṇa Śālagrāma ကို Sudarśana နှင့် Lakṣmī-Nārāyaṇa တို့နှင့် တစ်တည်းတူသော အမြင့်မြတ်ဆုံး ပူဇော်ရာဝတ္ထုဟု သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် vyūha နှင့် ဆက်စပ်ရုပ်သဏ္ဍာန်များအလိုက် ဘုရားသဘောတရား ချိတ်ဆက်သတ်မှတ်မှုများကို ရှင်းလင်းပြီး “Ananta”, “Sudarśanā” စသည့် အမည်/အမှတ်အသားများကို စက်ဝိုင်းပေါ်တွင် စီစဉ်သတ်မှတ်ကာ မှန်ကန်သော upāsanā ဖြင့် siddhi ရနိုင်ကြောင်း အလေးပေးသည်။ ထို့ပြင် tīrtha များနှင့် မြစ်ကြီးများကို စာရင်းပြု၍ Śālagrāma နှင့် Dvārakā တို့၏ ဆုံရာသည် mokṣa ပေးနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ နောက်တစ်ဆင့် samvatsara နှစ်အမည်များကို ရေတွက်ကာ အမည်တင်ကပင် မင်္ဂလာ/မင်္ဂလာမကောင်းကို ညွှန်ပြကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် Rudra ၏ pañca-svara နှင့် pañcāgni ပုံစံကို အသုံးပြုပြီး tithi, vāra, nakṣatra, māsa တို့ကို ဆက်စပ်ကာ အန္တရာယ်ကြီးသော အမင်္ဂလာပေါင်းစည်းမှုများ (ဥပမာ Kalāliṅgā) ကို သတိပေးသည်။ အဆုံးတွင် mantra ဂျပနည်းနှင့် ကာကွယ်ရေး talisman များ—bīja နှင့် မန္တရဖော်မြူလာများ (Mṛtyuñjaya, Gaṇa, Lakṣmī) ကို သန့်ရှင်းသော အရောင်ဖြင့် bhūrja-patra ပေါ်ရေးကာ ဝတ်ဆင်၍ အောင်မြင်မှုနှင့် ကာကွယ်မှု ရစေသည့် အညွှန်းများဖြင့် ပိတ်သိမ်းသည်။
Shlokas
Verse 1
स्त्रीनरलक्षणं नाम पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः हरिरुवाच / निर्लक्षणा शुभा स्याच्च चक्राङ्कितशिलार्चनात् / आदौ सुदर्शनो मूर्तिर्लक्ष्मीनारायणः परः
ဟရီက မိန့်တော်မူသည်—မင်္ဂလာလက္ခဏာ မရှိသူတောင်မှ စက်ရအမှတ်ပါသော သန့်ရှင်းသည့် ကျောက်တုံးကို ပူဇော်ကိုးကွယ်ခြင်းကြောင့် ကံကောင်းမင်္ဂလာ ရရှိနိုင်သည်။ အစဉ်အလာ၏ အဦးဆုံးမှာ စုဒർശနရုပ်—အမြင့်မြတ်ဆုံး လက္ရှ္မီ-နာရာယဏ ကိုယ်တော်တိုင် ဖြစ်သည်။
Verse 2
त्रिचक्रो ऽसावच्युतः स्याच्चतुश्चक्रश्चतुर्भुजः / वासुदेवश्च प्रद्युम्नस्ततः सङ्कर्षणः स्मृतः
စက်ရသုံးလက်နက်ကို ဆောင်ထားသူကို အချျုတဟု သိရမည်; စက်ရလေးလက်နက်နှင့် လက်လေးဖက်ရှိသူကို ဝါစုဒေဝဟု ခေါ်သည်။ ပရဒျုမနလည်း ထင်ရှားပြီး ထို့နောက် အစဉ်လိုက် စင်္ကර්ရှဏကို မှတ်ရသည်။
Verse 3
पुरुषोत्तमश्चाष्टमः स्यान्नव्यूहो दशात्मकः / एकादशो ऽनिरुद्धः स्याद्द्वादशो द्वादशात्मकः
အဋ္ဌမသည် ပုရုရှောတ္တမ ဖြစ်၏။ နဝမသည် အင်္ဂဒသပါဝင်သော ဗျူဟအသစ် ဖြစ်၏။ ဧကာဒသမသည် အနိရုဒ္ဓ ဖြစ်၏။ ဒွာဒသမသည် အင်္ဂဒွာဒသပါဝင်သော ဒွာဒသရူပ ဖြစ်၏။
Verse 4
अत ऊर्ध्वमनन्तः स्याच्छक्रे रेकादिकैः क्रमात् / सुदर्शना लक्षिताश्च पूजिताः सर्वकामदाः
ထို့နောက် အထက်ပိုင်းတွင် “အနန္တ” ကို စက်ဝိုင်းပေါ်၌ မျဉ်းများနှင့် အမှတ်အသားတို့ဖြင့် အစဉ်လိုက် စီစဉ်ရမည်။ “သုဒർശနာ” ဟု အမှတ်အသားထားသော ရူပများကို သင့်တော်စွာ ပူဇော်လျှင် လိုအင်ဆန္ဒအားလုံး ပြည့်စုံစေသည်။
Verse 5
शालग्रामशिला यत्र देवो द्वारवतीभवः / उभयोः संगमो यत्र तत्र मुक्तिर्न संशयः
ရှာလဂြာမ သီလာ သန့်ရှင်းကျောက်တုံး ရှိရာ၌၊ ဒွာရကာ၌ တည်နေသော ဘုရားသခင်လည်း ရှိ၏။ ထိုနှစ်ပါး ဆုံစည်းရာနေရာ၌ မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ရှိသည်—သံသယမရှိ။
Verse 6
शालग्रामो द्वारका च नैमिषं पुष्करं गया / वाराणसी प्रयागश्च कुरुक्षेत्रं च सूकरम्
ရှာလဂြာမ၊ ဒွာရကာ၊ နိုင်မိရှ၊ ပုရှ္ကရ၊ ဂယာ၊ ထို့ပြင် ဝါရာဏသီ၊ ပရယာဂ၊ ကုရုက္ခေတ္တရ၊ နှင့် သုကရ—ဤတို့သည် ထင်ရှားသော သီရ္ထ (ဘုရားဖူး) နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 7
गङ्गा च नर्मदा चैव चन्द्रभागा सरस्वती / पुरुषोत्तमो महाकालस्तीर्थान्येतानि शङ्कर
ဂင်္ဂါနှင့် နర్మဒါ၊ ထို့အပြင် ခန္ဒြဘာဂါနှင့် သရസ്വတီ။ ပုရုရှောတ္တမနှင့် မဟာကာလ—ဤတို့သည် သီရ္ထအပေါင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်၊ ဟေ့ ရှင်ကရ။
Verse 8
सर्वपापहराण्येव भुक्तमुक्तिप्रदानि वै / प्रभवो विभवः शुक्लः प्रमोदो ऽथ प्रजापतिः
ဤနာမတော်တို့သည် အပြစ်အားလုံးကို ဖယ်ရှားပေး၍ လောကီအာနန္ဒနှင့် မောက္ခကိုပါ ပေးသနားတော်မူသည်— ပရဘဝ (Prabhava)၊ ဝိဘဝ (Vibhava)၊ ရှုကလ (Śukla)၊ ပရမောဒ (Pramoda)၊ ထို့နောက် ပရဇာပတိ (Prajāpati)။
Verse 9
अङ्गिराः श्रीमुखो भावः युवा धाता तथैव च / ईश्वरो बहुधान्यश्च प्रमाथी विक्रमो विषुः
အင်္ဂိရာ (Aṅgirā)၊ ရှရီမုခ (Śrīmukha)၊ ဘာဝ (Bhāva)၊ ယုဝါ (Yuvā) နှင့် ထာတာ (Dhātā) တို့အပြင်; အီရှဝရ (Īśvara)၊ ဘဟုဓာန်ယ (Bahudhānya)၊ ပရမာသီ (Pramāthī)၊ ဝိက్రమ (Vikrama) နှင့် ဝိရှု (Viṣu)—ဤတို့သည် ရေတွက်ဖော်ပြနေသော သန့်ရှင်းသော နာမတော်များ ဖြစ်သည်။
Verse 10
चित्रभानुः स्वबानुश्च तारणः पार्थिवो व्ययः / सर्वजित्सर्वधारी च विरोधी विकृतिः खरः
စိတြဘာနု (Citrabhānu)၊ စွဗာနု (Svabānu)၊ တာရဏ (Tāraṇa)၊ ပါရ္ထိဝ (Pārthiva)၊ ဗျယ (Vyaya)၊ ဆာဝဇိတ် (Sarvajit)၊ ဆာဝဓာရီ (Sarvadhārī)၊ ဝိရောဓီ (Virodhī)၊ ဝိကൃတိ (Vikṛti) နှင့် ခရ (Khara)—ဤတို့သည် ရေတွက်ဖော်ပြနေသော နာမတော်များ ဖြစ်သည်။
Verse 11
नन्दनो विजयश्चैव जयो मन्मथदुर्मुखौ / हेमलम्बो विलंबश्च विकारः शर्वरी प्लवः
နန္ဒန (Nandana)၊ ဝိဇယ (Vijaya)၊ ဇယ (Jaya)၊ မန္မထ (Manmatha)၊ ဒုရ္မုခ (Durmukha)၊ ဟေမလမ္ဗ (Hemalamba)၊ ဝိလမ္ဗ (Vilamba)၊ ဝိကာရ (Vikāra)၊ ရှရ္ဝရီ (Śarvarī) နှင့် ပ္လဝ (Plava)—ဤတို့သည် နာမတော်များ ဖြစ်သည်။
Verse 12
शुभकृच्छोभनः क्रोधी विश्वावमुपराभवौ / प्लवङ्गः कीलकः सौम्यः साधारणविरोधकृत्
«ရှုဘကෘတ်» (Śubhakṛt)၊ «ရှိုဘန» (Śobhana)၊ «က్రోဓီ» (Krodhī)၊ «ဝိශ්ဝာဝမ်» (Viśvāvam)၊ «ဥပရာဘဝ» (Uparābhava)၊ «ပ္လဝင်္ဂ» (Plavaṅga)၊ «ကီလက» (Kīlaka)၊ «ဆောမျ» (Saumya) နှင့် «သာဓာရဏ-ဝိရောဓကෘတ်» (Sādhāraṇa-virodhakṛt)—ဤတို့သည် အစဉ်လိုက် နာမတော်များ ဖြစ်သည်။
Verse 13
परिधावी प्रमादी च आनन्दो राक्षसो नलः / पिङ्गलः कालसिद्धार्थौ रौद्रिर्वै दुर्मतिस्तथा
ပရိဓာဝီ နှင့် ပရမာဒီ; အာနန္ဒ၊ ရာက္ခသ နှင့် နလ; ပိင်္ဂလ; ကာလ နှင့် စိဒ္ဓာရ္ထ; ထို့အတူ ရော်ဒရီ နှင့် ဒုရ္မတိ—ဤတို့သည် အမည်များကို စာရင်းပြု၍ ရွတ်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 14
दुन्दुभी रुधिरोद्गारी रक्ताक्षः क्रोधनो ऽक्षयः / अशोभनाः शोभनाश्च नाम्नैवैते हि वत्सराः
ဒုန္ဒုဘီ၊ ရုဓိရောဒ္ဂါရီ၊ ရက္တာက္ရှ၊ က္ရောဓန နှင့် အက္ရှယ—ဤတို့သည် အမှန်တကယ် နှစ်အမည်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ အမည်အလိုက် မင်္ဂလာမရှိ သို့မဟုတ် မင်္ဂလာရှိ ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။
Verse 15
कालं वक्ष्यामि संसिद्ध्यै रुद्र पञ्चस्वरोदयात् / राजा सा(मा) जा उदासा च पीडा मृत्युस्तथैव च
အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်ရန်အတွက် ရုဒြ၏ သရငါးပါး (pañca-svara) ထွန်းတက်ခြင်းအပေါ် မူတည်၍ ကာလ (မင်္ဂလာ/မင်္ဂလာမရှိ) ကို ငါရှင်းပြမည်။ ၎င်းတို့မှာ rājā, sā(mā), jā, udāsā နှင့် ထို့အတူ pīḍā၊ mṛtyu ဖြစ်သည်။
Verse 16
आ ई ऊ ऐ औ स्वरांश्च लिखेत्पञ्चाग्निकोष्ठके / ऊर्ध्वतिर्यग्गतै रेखैः षड्वह्निक्रममागतैः
ပဉ္စာဂ္နိ-ကိုဋ္ဌက (မီးငါးခန်းပုံ) အတွင်း၌ ‘ā, ī, ū, ai, au’ သရများကို ရေးထိုးရမည်။ ထို့နောက် မီးခြောက်မျိုး၏ အစဉ်အတိုင်း တန်းလိုက်နှင့် အလျားလိုက် မျဉ်းများ ဆွဲကာ ပုံကို သတ်မှတ်ရမည်။
Verse 17
तिथी एका ग्निकोष्ठेषु त्रयो राजाथ सा (मा) जयाः / उदासामृत्युपीडाश्च कुजः सोमसुतः क्रमात्
တိထိများအနက် တစ်ခုကို «ဧကာ» ဟု ခေါ်သည်။ အဂ္နိ-ကိုဋ္ဌများတွင် သုံးမျိုးရှိ၏။ ထို့နောက် «ရာဇာ» လာပြီး၊ ထို့အပြီး «သာ (သို့) မာ» နှင့် «ဇယာ» ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အစဉ်လိုက် «ဥဒာသာ», «မృత్యု-ပီဍာ», «ကుజ» (အင်္ဂါရ), နှင့် «ဆိုမ၏ သား» (ဗုဓ/မက်ကရီ) ဖြစ်ကြသည်။
Verse 18
गुरुशुक्रौ च मन्दश्च रविचन्द्रौ यथोदितम् / रेवत्यादिमृगान्ताश्च ऋक्षाणि प्रथमा कला
ဂုရု (ဗြဟ္စပတိ) နှင့် သုကြ (သုကရ)၊ ထို့ပြင် မန္ဒ (စနိ)၊ နေရောင် (ရဝိ) နှင့် လ (ချန္ဒ్ర) တို့ကို—ဆိုထားသကဲ့သို့—ရေဝတီမှ စ၍ မೃဂာအဆုံးထိ လနက္ခတ်များသည် ပထမ ကလာ (kalā) အပိုင်းဖြစ်၏။
Verse 19
पञ्चपञ्चान्यत्र भानि चैत्राद्य उदयस्तथा / द्वादशाहैर्द्वयोर्मासनाम्नोराद्यक्षरं तथा
အခြားနေရာ၌ လနက္ခတ်များကို ငါးခုစီ အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်; ထို့အတူ အစပြုခြင်း (ဥဒယ) သည် ချိုင်တြ (Caitra) မှ စတင်သည်။ ထို့ပြင် တစ်ဆယ့်နှစ်ရက်ဖြင့် လနှစ်လ၏ အမည်များအတွက် အစအက္ခရာကိုလည်း သတ်မှတ်သည်။
Verse 20
कलालिङ्गा च या तिष्ठेत्पञ्चमस्तस्य वै मृतिः / कला तिथिस्तथा वारो नक्षत्रं मासमेव च
ကလာလိင်္ဂါ (Kalāliṅgā) ဟုခေါ်သော မကောင်းသင်္ကေတ ပေါ်ထွန်းတည်ရှိလျှင် ထိုသူအတွက် ငါးမြောက်ကာလ၌ မရဏသည် အမှန်တကယ် ရောက်လာ၏။ ထို့ကြောင့် ကလာ (kalā)၊ တိထိ (tithi)၊ ဝါရ (vāra)၊ နက္ခတ် (nakṣatra) နှင့် မာသ (māsa) ကိုလည်း စိစစ်ရမည်။
Verse 21
नामोदयस्य पूर्वं च तथा भवति नान्यथा / ॐ क्षैं (क्षौः) शिवाय नमः
နာမ၏ ထွန်းပေါ်သံ (နာမောဒယ) မတိုင်မီ၌လည်း ဤသို့ပင် တိတိကျကျ ပြုရမည်၊ အခြားမဟုတ်ရ။ “အိုံ က္ෂိုင်ṃ (က္ෂောḥ) ရှိဝါယ နမဟ်” ဟူ၍။
Verse 22
क्षामाद्यङ्गशिवामीक्षा विषग्रहमतिर्हर / त्रैलोक्यमोहनं बीजं नृसिंहस्य तु पद्म(न्न)गम्
ဟရ (Hara) သည် ဆို၏—ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတို့ပေါ်သို့ မင်္ဂလာမြင်ကွင်းဖြင့် ကြည့်ရှုရာမှ အဆိပ်ကို ဖယ်ရှား၍ အန္တရာယ်ကင်းစေကာ မကောင်းသက်ရောက်မှုကို တားဆီးဖမ်းဆီးတတ်သည်။ တြိလောကကို မောဟစေသော ဘီဇ (bīja) သည် နရစിംဟ (Narasiṃha) ၏ အစေ့မန္တရဖြစ်ပြီး ပဒ္မ (Padma—ကြာပန်း) သမိုင်းစဉ်နှင့် ဆက်နွယ်သည်။
Verse 23
मृत्युञ्जयो गणो लक्ष्मी रोचनाद्यैस्तु लेखितः / भूर्जे तु धारिताः कण्ठे बाहौ चेति जयादिदाः
ကာကွယ်မန်တရားများဖြစ်သော «မృတျယုဉ္ဇယ», «ဂဏ», «လက္ရှ္မီ» တို့ကို ရိုချနာနှင့် သန့်ရှင်းသော အရောင်များဖြင့် ရေးထိုးရမည်။ ဘုရ္ဇသစ်ခွံပေါ်တွင် ရေးပြီး လည်ပင်း၌ သို့မဟုတ် လက်မောင်း၌ ဆောင်ထားလျှင် အောင်မြင်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော အကျိုးများကို ပေးတတ်သည်။
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds Sudarśana as the foremost identification and then connects the worship to a sequence of forms associated with the vyūha framework—Acyuta, Vāsudeva, Pradyumna, Saṅkarṣaṇa—along with Puruṣottama, Aniruddha, and a twelvefold configuration, presenting the stone as a mapped theology of presence.
They are described as pāpa-hara (sin-removers) and as bestowing both bhoga and mokṣa, implying that pilgrimage functions as ethical purification and as a support for liberation when performed with proper devotional intention.
It prescribes writing specific protective formulas (e.g., Mṛtyuñjaya, Gaṇa, Lakṣmī) using rocanā or similar sacred pigments on birch-bark (bhūrja-patra) and wearing them on the throat or arm for victory, protection, and related benefits.
It introduces a framework using Rudra’s pañca-svaras and a pañcāgni diagram, instructing that one must evaluate kalā, tithi, vāra, nakṣatra, and māsa; it specifically warns that if an inauspicious combination such as Kalāliṅgā prevails, death may occur on the fifth period/day for the person concerned.