Adhyaya 63
Lakṣaṇas of Men: Feet, Shanks, Hair, Genitals, Abdomen, and Lines of Longevity (Forehead & Palm)
ဗြဟ္မခဏ္ဍ၏ Lakṣaṇa-śāstra အစဉ်ကို ဆက်လက်၍ ဟရီသည် ရုဒ္ဒရ/ရှင်ကရာအား ကိုယ်ခန္ဓာလက္ခဏာများကို ကံကောင်းမှု၊ ဆင်းရဲမှု၊ မင်းအာဏာ၊ သားသမီးနှင့် အသက်တာရှည်မှု၏ အမှတ်အသားအဖြစ် ဖတ်ရှုနည်းကို ရှင်းလင်းသည်။ အစမှာ ကောင်းမြတ်သော ခြေဖဝါး—နူးညံ့၍ ချွေးမထွက်၊ ကြာပန်းကဲ့သို့—ကို ဖော်ပြပြီး၊ ထို့နောက် ခြေဖဝါးပုံပျက်မှုများ (ကြမ်းတမ်း/ဖျော့သော လက်သည်း၊ လက်ချောင်းကွာ၊ အဆစ်ကျစ်) ကို မကောင်းသင်္ကေတအဖြစ် နှိုင်းယှဉ်သည်။ ခြေထောက်အောက်ပိုင်း (shanks) ကို ဆံပင်နှင့် ပုံသဏ္ဍာန်အရ စိစစ်ကာ ဆင်ခြေတံကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်းကို အထူးကောင်းမြတ်မှုဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် ကိုယ်အမွှေး၊ ဒူးနှင့် မျိုးပွားလက္ခဏာများကို ဆင်းရဲမှု၊ ရောဂါ၊ သားသမီးနှင့် စိတ်နေစိတ်ထားတို့နှင့် ချိတ်ဆက်ပြီး၊ ရတနာများကို အသက်အားနှင့် ဥစ္စာအပေါ် သက်ရောက်သော အိုမင်အဖြစ် ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။ နောက်တစ်ဆင့်တွင် ဝမ်းဗိုက်ပုံသဏ္ဍာန်နှင့် ဆီးသွားလက္ခဏာများကို ချမ်းသာမှု သို့မဟုတ် ချို့တဲ့မှု၏ အညွှန်းအဖြစ် ဆိုသည်။ အဆုံးတွင် နဖူးလိုင်းနှင့် လက်ဖဝါးလိုင်းများဖြင့် အသက်တာရှည်မှုကို ခန့်မှန်းနည်း—တိရစ္ဆာန်တံ/ပုဆိန်သင်္ကေတ၊ လိုင်းအရေအတွက်နှင့် ထင်ရှားမှု၊ āyu-rekhā (အသက်လိုင်း) ၏ လမ်းကြောင်းနှင့် အဆုံးမှတ်—ကို ဖော်ပြသည်။ ဤအခန်းသည် နောက်လာမည့် lakṣaṇa ဆွေးနွေးချက်များအတွက် အပြင်လက္ခဏာများကို ကမ္မအညွှန်းအဖြစ် ဖတ်ရှု၍ လောကီတာဝန်နှင့် ဓမ္မအရ ကိုယ်တိုင်ပြုပြင်ခြင်းကို ညွှန်ပြသည့် နည်းလမ်းကို အခြေခံတည်ဆောက်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
शुभाशुभस्थानादिनिरूपणं नामैकपष्टितमो ऽध्यायः प्रमाणादिनिरूपणं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः हरिरुवाच / नरस्त्रीलक्षणं वक्ष्ये संक्षपाच्छृणु शङ्कर / अस्वेदिनौ मृदुतलौ कमलोदरसन्निभौ
ဟရီက မိန့်တော်မူသည်– «အို ရှင်ကရာ၊ အကျဉ်းချုပ်နားထောင်လော့။ ယောက်ျားမိန်းမတို့၏ လက္ခဏာကို ငါဆိုမည်။ (ခြေဖဝါးတို့သည်) ချွေးမထွက်လွယ်၊ နူးညံ့၍ ကြာပန်းအတွင်းသားကဲ့သို့ ဖြစ်၏»။
Verse 2
श्लिष्टाङ्गुली ताम्रनखौ सुगुल्फौ शिरयोज्झितौ / कूर्मोन्नतौ च चरणौ स्यातां नृपवरस्य हि
အထွတ်အမြတ်မင်းတစ်ပါး၏ ခြေထောက်သည် လက်ချောင်းများကပ်ညီ၍၊ ကြေးနီရောင် လက်သည်းရှိကာ၊ ခြေခေါက်ကောင်းမွန်၍၊ သွေးကြောထင်ရှားပြီး၊ ခြေဖဝါးသည် လိပ်ကဲ့သို့ မြင့်တက်နေသင့်၏။
Verse 3
विरूक्षपाण्डुरनखौ वक्रौ चैव शिरानतौ / सूर्पाकारौ च चरणौ संखुष्कौ विरलाङ्गुली
လက်သည်းများ ကြမ်းတမ်း၍ ဖြူဖျော့ကာ၊ (ခြေထောက်တို့) ကွေးကောက်ပြီး ခေါင်းငုံ့သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ခြေဖဝါးသည် စပါးလှော်တောင်းပုံစံကဲ့သို့ ဖြစ်၍၊ အဆစ်များ ခြောက်သွေ့တင်းကျပ်ကာ၊ ခြေချောင်းများ ကျဲ၍ ဝေးကွာနေ၏။
Verse 4
दुः खदारिद्यदौ स्याता नात्र कार्यां विचारणा / अल्परोमयुता श्रेष्ठा जङ्घा हस्तिकरोपमा
ခြေတံ (သို့) ခြေခေါင်းပိုင်းတွင် ဒုက္ခနှင့် ဆင်းရဲမှု၏ လက္ခဏာတွေ့လျှင် ထပ်မံစဉ်းစားရန် မလိုတော့။ အကောင်းဆုံး ခြေတံမှာ အမွှေးနည်း၍ ဆင်၏ ရှေ့ခြေကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 5
रोमैकैकं कूपके स्याद्भूपानां तु महात्मनाम् / द्वेद्वे रोम्णी पण्डितानां श्रोत्रियाणां तथैव च
မဟာစိတ်ရှိသော မင်းများအတွက် ကိုယ်ရောမတစ်ချောင်းစီသည် ကုသိုလ်၏ ရေတွင်းတစ်တွင်းဖြစ်လာသည်။ ပညာရှိများနှင့် ဝేదသင်ကြားပြီးသော သြရောတရိယာများအတွက်လည်း ရောမတစ်ချောင်းစီသည် ရေတွင်းနှစ်တွင်းဖြစ်လာသည်။
Verse 6
रोमत्रयं दरिद्राणां रोगी निर्मांसजानुकः / अल्पलिङ्गी च धनवान्स्याच्च पुत्रादिवर्जितः
ကိုယ်ရောမ သုံးချောင်းသာရှိသူသည် ဆင်းရဲသူဟု ဆိုကြသည်။ ဒူးတွင် အသားမရှိသူသည် ရောဂါရသူဖြစ်လာသည်။ လိင်အင်္ဂါသေးသူသည် ငွေကြေးရှိနိုင်သော်လည်း သားသမီးနှင့် အမျိုးဆက်တို့မှ ကင်းလွတ်ရမည်။
Verse 7
स्थूललिङ्गो दरिद्रः स्याद्दुख्येकवृष्णी भवेत् / विषमेस्त्रीचञ्चलो वै नृपः स्याद्वृषणे समे
လိင်အင်္ဂါကြီးသူသည် ဆင်းရဲ၍ ဒုက္ခနှင့်နေထိုင်ရသည်။ အန်ဒတစ်လုံးသာရှိသူသည် မပျော်မရွှင်ဖြစ်သည်။ အန်ဒမညီလျှင် မိန်းမတို့အပေါ် စိတ်မတည်ငြိမ်ဖြစ်လာပြီး၊ အန်ဒညီလျှင် မင်းဖြစ်လာသည်။
Verse 8
प्रलम्बवृषणो ऽल्पायुर्निर्द्रव्यः कुमणिर्भवेत् / पाण्डुरैर्मलिनैश्चैव मणिभिश्च सुखी नरः
မင်္ဂလာမရှိသော အနိမ့်ကျ ကျောက်မျက်ကို ဝတ်ဆင်သူသည် အန်ဒချိုင့်ကျ၍ အသက်တိုကာ ဥစ္စာပျက်စီးမည်။ သို့ရာတွင် အရောင်ဖျော့၍ အပြစ်အနာရှိသော ကျောက်များကို ဝတ်ဆင်လျှင် လူတစ်ယောက်သည် သက်သာစွာ နေနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 9
निः स्वाः सशब्दमूत्राः स्युर्नृपा निःशब्दधारया / भोगाढ्याः समजठरा निः स्वाः स्युर्घटसन्निभाः
ဆင်းရဲသွားသော မင်းများသည် အသံထွက်၍ ဆီးသွားကြသည်။ ဆီးစီးကြောင်းတိတ်ဆိတ်သူတို့ကိုတော့ အလုံအလောက်ရှိသူဟု မှတ်ယူကြသည်။ အပျော်အပါးများစွာနှင့် ဝမ်းဗိုက်တစ်ပြင်တည်းကြီးလာသူတို့လည်း အိုးကဲ့သို့ မြင်ရပြီး ဆင်းရဲသွားကြသည်။
Verse 10
सर्पोदरा दरिद्राः स्यू रेखाभिश्चायुरुच्यते / ललाटे यस्य दृश्यन्ते तिस्रो रेखाः समाहिताः
ဝမ်းဗိုက်သည် မြွေကဲ့သို့ ဖြစ်သူတို့ကို ဆင်းရဲသူဟု ဆိုကြ၏။ ကိုယ်ပေါ်ရှိ အရေးအကြောင်းများဖြင့် အသက်တမ်းကို ခန့်မှန်းဆိုကြသည်။ နဖူးပေါ်တွင် စည်းကမ်းတကျ သေချာသော အရေးသုံးကြောင်း မြင်ရသူသည် အသက်ရှည်ခြင်း၏ လက္ခဏာရှိသည်။
Verse 11
सुखी पुत्रसमायुक्तः स षष्टिं जीवते नरः / चत्वारिंशच्च वर्षाणि द्विरेखादर्शनान्नरः
ပျော်ရွှင်၍ သားသမီးကောင်းချီးရသူ ယောက်ျားသည် အသက်ခြောက်ဆယ် ရှင်သန်သည်ဟု ဆို၏။ သို့သော် “အရေးနှစ်ကြောင်း” လက္ခဏာကို တွေ့ရသူ ယောက်ျားသည် အသက်လေးဆယ်သာ ရှင်သန်သည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 12
विंशत्यब्दं त्वेकरेखा आकर्णान्ताः शतायुषः
အရေးတစ်ကြောင်းသာရှိလျှင် အသက်နှစ်ဆယ်ဟု ဆို၏။ အရေးအကြောင်းများက နားတိုင်အောင် ရှည်လျားသူတို့ကို အသက်တစ်ရာရှိသူဟု ဆိုကြသည်။
Verse 13
सप्तत्यायुर्द्विरेखा तु षष्ट्यायुस्तिसृभिर्भवेत् / व्यक्ताव्यक्ताभी रेखाभिर्विंशत्यायुर्भवेन्नरः
အရေးနှစ်ကြောင်း ထင်ရှားလျှင် အသက်ခုနစ်ဆယ်ဟု ဆို၏။ အရေးသုံးကြောင်းရှိလျှင် အသက်ခြောက်ဆယ်ဟု ဖြစ်၏။ သို့သော် အရေးအကြောင်းများက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ထင်ရှား၍ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း မထင်ရှားလျှင် ယောက်ျားသည် အသက်နှစ်ဆယ်သာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 14
चत्वारिंशच्च वर्षाणि हीनरेखस्तु जीवति / भिन्नाभिश्चैव रेखाभिरपमृत्युर्नरस्य हि
အရေးအကြောင်း နည်းပါး သို့မဟုတ် မပြည့်စုံသူသည် အသက်လေးဆယ် ရှင်သန်သည်ဟု ဆို၏။ သို့သော် အရေးအကြောင်းများ ပျက်ပြားကွဲကွာ၍ မညီညာလျှင် ယောက်ျားအပေါ် အချိန်မတိုင်မီ သေဆုံးခြင်း (အပမৃত्यु) ကျရောက်သည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 15
त्रिशूलं पट्टिशं वापि ललाटे यस्य दृश्यते / धनपुत्र समायुक्तः स जीवेच्छरदः शतम्
နဖူးပေါ်တွင် သုံးချွန် (ตรีशूल) သို့မဟုတ် စစ်ပုဆိန်၏ အမှတ်အသား မြင်ရလျှင် ထိုသူသည် ဥစ္စာဓနနှင့် သားသမီး (အထူးသဖြင့် သား) ပြည့်စုံကာ ဆောင်းဦးတစ်ရာ (အသက်တစ်ရာ) ရှင်သန်မည်။
Verse 16
तर्जन्या मध्यमाङ्गुल्या आयूरेखा तु मध्यतः / संप्राप्ता या भवेद्रुद्र ! स जीवेच्छरदः शतम्
အို ရုဒ္ဒရ (Rudra) ရေ! အလယ်တန်းမှ လျှောက်သွားသော အသက်ကြောင်းသည် လက်ညှိုးနှင့် လက်မောင်းကြား အကွာအဝေးထိ ရောက်လာပါက ထိုသူသည် ဆောင်းဦးတစ်ရာ (အသက်တစ်ရာ) ရှင်သန်မည်။
Verse 17
प्रथमा ज्ञानरेखा तु ह्यङ्गुष्ठादनुवर्तते / मध्यमामूलगा रेखा आयूरेखा अतः परम्
ပထမကြောင်းသည် ‘ပညာကြောင်း’ ဖြစ်၍ လက်မမှ စတင်၍ လိုက်ပါသွားသည်။ ထို့နောက် လက်ဖဝါး၏ အမြစ်ထိ ဆင်းသည့် အလယ်ကြောင်းကို ‘အသက်ကြောင်း’ ဟု ခေါ်သည်။
Verse 18
कनिष्ठिकां समाश्रित्य आयूरेखा समाविशेत् / अच्छिन्ना वा विभक्ता वा स जीवेच्छरदः शतम्
အသက်ကြောင်း (āyū-rekhā) သည် လက်ချောင်းအသေး (ကနိဋ္ဌိကာ) ဘက်သို့ လှည့်ဝင်သွားပါက—မပြတ်တောက်သော်လည်းကောင်း၊ အပိုင်းပိုင်း ခွဲကွဲနေသော်လည်းကောင်း—ထိုသူသည် ဆောင်းဦးတစ်ရာ (အသက်တစ်ရာ) ရှင်သန်မည်။
Verse 19
यस्य पाणितले रेखा आयुस्तस्य प्रकाशयेत् / शतवर्षाणि जीवेच्च भोगी रुद्र ! न संशयः
လက်ဖဝါးပေါ်တွင် အသက်ရှည်မှုကို ထင်ရှားစေသော ကြောင်းတစ်ကြောင်း ရှိသူသည် အမှန်တကယ် အသက်တစ်ရာ ရှင်သန်ကာ လောကီစည်းစိမ်ကို ခံစားရမည်။ အို ရုဒ္ဒရ! သံသယမရှိ။
Verse 20
कनिष्ठिकां समाश्रित्य मध्यमायामुपागता / षष्ठिवर्षायुषं कुर्यादायूरेखा तु मानवम्
အသက်ကြောင်း (āyu-rekhā) သည် လက်ချောင်းသေးကို အားထား၍ အလယ်ဖလန့်အထိ ရောက်လျှင် လူ၏ အသက်တမ်းကို နှစ်၆၀ ဟု ဆိုကြသည်။
Frequently Asked Questions
It describes royal auspiciousness through feet that are soft and not prone to sweating, with close-knit toes, coppery nails, well-formed ankles, prominent veins, and soles raised like a tortoise—signs associated with stability, authority, and prosperity.
Longevity is indicated through the number, clarity, and integrity of forehead lines: well-formed lines suggest longer life, while faint, mixed, broken, or irregular lines indicate reduced lifespan or untimely death. Specific auspicious symbols like a trident (triśūla) or battle-axe (paraśu) on the forehead are said to confer wealth, sons, and a full hundred years.
The āyu-rekhā is the palm’s ‘life-line’ described as the middle line running down toward the root of the palm. Its direction and endpoint are used to infer lifespan: reaching specific finger spaces or leaning toward the little finger is associated with living a hundred years, while shorter reach (e.g., to the middle phalanx near the little finger) is associated with a sixty-year lifespan.